Skip to main content
Hide Articles List

21 articles on this Page

YSTORM DDINYSTBIOL 0 WYNT…

Cor Mr Tom Stephens.

Priodas Madam Patti.

Gwellhau y Darfcdedi^aeth

Penderf7nti Achcs Wark.

!if Esgobaeth Bangor.!

It alurio Dynes yn Arswydus…

Bedyddwyr Siroedd Dinbyob,…

Gwrthwynebiad " Cydwybodcl"…

UAMWAIN OFNADWY AR r RHEILFFORDD-

News
Cite
Share

UAMWAIN OFNADWY AR r RHEILFFORDD- TKlCfllNiB UKB PfcNMAEKMAWR. LLADD DAU 0 DDYNION. Y Mor we!i Golchi ymaith y Rheilffordd. ATAL TRAFNIDIAJETH. Di^vyddodd damwain ddifrifol iawn ar y rheil- ffordd ger Perjmaer.bach,oddeaatu milldir yn nghy- feiriad Conwy o Benma-enm^wr, tua un-ar-ddeg o'r glooh nos lau. Aohos y ddamwain oedd i ran o'r rheilffordd gael ei golchi ymaitli gan ymor. Mae y rhan hon o'r Ilinell yn rhedeg gyda ghn y mor d wrth odreu bryniau Peiiniaeninav.T, ac yri agored i hon gyn-ddaredd y mor ar dywydd ystormus. Yn y lie y digvryddodd y ddamwain mae mux mawr cadarn wedi ei adoiladu rhwng y rheilffordd a'r mor, ac yn erbyn y mur hwn mae y mor yn euro gyda north dychryn-llyd ar adegau neillduoi. Nos Iau yr oedd 2, iiainv uchel yn tori dros y mur, a goichwyd ymaith oddeutu 70 o latheni o'r gwaith maen. Yna rhuthrodd y mor yn erbyn y rheil- ft'ord-d gsn ei cllario vmaiith, ac nid oedd ond y rheilijxu a'r "sleepers" megis pont dros y lie, a'r torcau yn rhuthio danynt.. Yr oedd y tren nwyddau gyllym o Manceinion i Gaergybi yn dod ar ei thaitb arierol nos Iau, ac Did oedd i stopio ond yn Nghaer a Llandudno Junction. Y gyr- iedydd oedd Edward Evans, Llaingoch, Caergybi, a'r taniwr oedd QA E. Jones, yntau hefyd o Gaer- gybi. Y "brakesman" oedd Hugh Charles, a ehyda-g ef yn y von yr oedd "brakesman" arall yn teithio tua chartref.- ol stopio yn llandudno Junction cychwr 7gexbydres anffodus ar ei thaith. Yr oe,. y nos yn ddJu ao ystormus. Gan ddod he, ijo trwyn Penmaenbach yn nanedd y ddryc-hin rhuthrodd y peiriant ar y rhan o'r rheilffordd lie nad oedd ond, y rheiliau a'r "sleep- ers" heb ddim yn eu cynhal, ac ni chafodd y gyr- iedydd unrhyw gyfle i osgoi y trychineb dyohryn- llydy ddilynodd. Dan bwysau y peiriant trwm a'r tryciau rhoddodd y rheiliau ffordd, a disgyno ld y peiriant a'r tender i iawr i'r mor yn cael eu dilyn -,an bump neu chwech o'r tryciau agosaf, a gorweddent yno yn bentwr maluiiedig, a'u cyn- w-ys wedi eu chwalu ar draws ac ar hyd. Rhaid bod y gyriedydd a'r taniwr anffodus wedi eu lladd yn y fan, ond diangodd y ddau "brakesman," gan na fu i'r rhan olaf o'r gerbydres, fel mae yn rhy- fedd, adael y Ilinell. Methwyd a gweled gplwg o honynt ar y pryd. Rhedodd Hugh Charles i gy- feiriad Conwy i roddi hysbysrwydid ac i atal traf- nidiaeth, a rhedodd ei gydym-aith i gvfeiriad Pen- jnaenanawr a hysbysodd Mr Hughes, y gorsaf- foi-str yno. Yn ffodus yr oedd mewn pryd i atal y gerbydres nwyddau oedd yn dod o Gaergybi ar ei ffordd i Lerpwl ar y pryd. Aeth y gorsaf-feiv.tr tua Phenmaenbac-h ar unwaith gan alw Dr. Wil- liams, Penmaenmawr, yr hwn hefyd ae:th yno, end iN fu o unrhyw wasanaeth gan nas gellid dod a hyd i'r ddau ddyn anffodus. Bu i'r ddamwain atal trafnidiaeth yn hollal, gan fod y ddwy Lin-ell wedi eu dinystrio yn llwyr. Gwelwyd fodi y cerbydresi oeddynt i basio yn hwyrach yn cynwys nifer mawr o deithwyr a lug- gage. Gwnaed trefniadau ar unwaith gan awdur- dodau y iQieilffordd i gyfarfod a'r anhawsderau. Gtalwjd cerbydau o Fangor, Bethesda, Porthaeth- wy, a'r holl gymydogaeth. Nis gallai y cerbyd- resi o Gaergybi fyned yn mhellach 113 Phenmaen- mawr, ao yr oedd yn rhaid i'r rhai o Gaer stopio ) yn Nghonwy. Rhwng y ddwy orsaf cludid y teithwyr a'u celfi inewn cerbydau, a gwnedd pob ymdreehi i beidio colli ond gan lleied o amser ag oedd! bosibl. Anfonwyd nifer mawr o ddynion o Fangor i'r lit ar unwaith, a boreu Gwener daeth gang fawr o Crewe i lawr. Yr oedd Mr Footner, peirianydd y dosbarth, o Crewe Mr Dawson, peirianydd y rhanbart-h hon, o Fangor; a Mr E. A. Neele, ar- olygydd v dosbarth, o Gaer, yn bresenol i arolygu y gwaith o glirio y llirelil. Diagwylid y buasai un linell yn barod erbyn nos Wener. YmAvelwyd a'r lie Tan ganoedd o bobl o'r cym- ydogaethau cylchynol, ac yr oedd golygfa anghy- ffredin yn ngorsafoedd Oonwy a Phenmaenmawr, gan faint y drafnidiaeth. Rhwng wyth a naw o'r gloch deuwyd o hyd i gorph Edward Evans, y gynedfydd, yr hwn oedd wr priod, o 45 i 50 milwydd oed, ac sydd yn gadael gwraig a theulu. Oludwyd y corph i'r marw-dv yn Nghonwy. Nid yw corph y taniwr- yr hwn oedd hefyd yn wr priod tua 27 mlw rid oed, ac yn gadael gwraig ac un plentyn—wedi ei ganfod eta. Trefnodd yr Aroiygydd Ree8, Conwy, nifer o heddgeidwaid i gynorthwyo dynion y rheilffoi Id rn-iwn c;,dw pobl yn glir a'r He rr hwyluso y gir, It, li. Mae y ddamwain wedi esgor ar nryn lawer c niwed i'r IKitkell yn y pwynt hwn Yr oedd y peiriant a'r tender trwm i'w gweled yn gorwedd ] ar eu liochr ar y traeth, a'r mor yn golchi dros- tynt. GeEid gjwajed hefyd ranau o'r Ilinell gyda'r "sleepers" arnynt yn crogi uwchben y gwagie odditanodd!, a'r tonau yn rhuthro yn ol a bitten o danynt. Dangosai y tryciau agosaf i'r peiriant natur y ddamwain yn eglur. Yr oeddynt wedi eu bwrw y naill ar ben y Hall a'u tori yn ddarnaiu, a'r haiiarnwaith trwm wedi ei biygu. i bob ffurf. Mae bron yn wyrtihiol pa fodd y cadwodd cer- bydau ol y tren ar y Ilinell o gwbl: nid oedd hyd yn nod y "couplings" wedi dadfaohu. Er mor ddifrifol ydoedd y ddamwain o bob gol- ygwedd, niae yn fater o foddhad mawr na fu i'r I Ilinell gael ei tihangi 'idio hyd yn nod haner awr cyn ymiolhvng ohon;)aDl ruthr nert,hol y mor. In 1 ai I n Trenghc"% ar y Corph. Nos Sadwrn cynh /•/ d Mr J. H. Bodvel Ro- berts (crwner Arfon) ichwiliad, yn Heddgeid- wadilys Oonwy, ar gOlpL Edward Evans, gyried- ydd y tren nwyddiau anffodus. Mr Fenna a wyl- iodd y gweithrediadau ar ran Cwmni y Rheil- ffordd ac yr o^id eraill o swyddogion y cwmni yn bresenol, megis Mr E. A. Neele, aroiygydd y dosbarth, a Mr Denning, u wch-arolygydd cyn- orthwyoL Wedi tyngu y rheithwyr i mewn, dywedodd y Orwnerci. fod yn meddwl ar y cyntaf y byddai raid d ymchwiliad hir gymeryd lie, gan y dywedid fod pvnt wedi rhoddi ffordd; ond ymddangosai, oddiwrth fanylioii diweddarach, mai yr arglawdd a olehwyd i ffwrdd gan y mor. Pa fodd bynag, fe aent yn mlaen mor bell ag oeddi bosibl gyda'r tystiolaet'haw. Rtaeithiwr A fydd i'r Llywodraetlh wneud ym- ciiWrliad ? Mr Fenna: GaHaf ddweyd fy mod i yn ym- ddangos dras Gwmni y Rheilffordd, ac y rhoddir pob hwylusdod i gael gafael ar yr holl ffedthiau. Fe anfonir adroddiad i'r Bwrdd Masnach. John Evans, Gaergybi, engineman, a ddywed- odd fody trancedig Edward Evans yn frawd iddo ef, a'i fod yn 45 mlwydd oed. Yr oedd y tmnc-I edig yn dreifio y tren nwyddau 7.10 p.m. o Fan- ceinion i Gaergybi pan ddigwyddodd y ddamwain. Gan Mr Fenna: Yr oedd y trancedig wedi bod yrn ngwasanaeth v owtnni er yn fachgm, ac wedi bod yn yriedydd am ugain mlyneddl. Y Crwner: Nid o dim cwestiwn yn dwyn per- thynas a diofalwoh y gyriedydd. Tyst: Yr oedd yn didyn pur sobr. Hugh Charles, y guard yn ngofal y tren, a ddy- wedbodd iddo ef, pan yn nihynel Penimaenbach, deimlo fod y tren yn llacio ei chyflymdra ac yn rhoddi jerk fel pe buasai y gyrie-dydd wedi gosod y "brake" i lawr. Darfn iddo ef ar unwaith oaod ei "broke." Yn irthen dau funud meu dri. daetli- ant o'r tynefl, acyn mhen llai na mtinud fe safodd y tren yn lan. Ar y cyntaf nds gallai eft weied dim and mor cynhyrfus, yr lrwn a dorai dros ben y tren. Yr oedd ganddo brakesman arall gydag ef yn y van, yn trafaeiSo gartref M teithiwr. Hwy a aethant^ttan o'r van, gan fyned ar y "down line," yr hon oedd wedi ei gordwiddio a phedair neu bum' modfedd o ddwfr. Y tyst a dilywedodd wrbho: "Nia gallaf fi waled dim oddiwrthfy nhren fy hun na pha beth sydd wedi ei oddiwedd- yd. ond fod yr 'up line' wodi ei golchi ymaith." Cy^arwyddodd ef.i fyned i Bermuaenmawr a dweyd, wrthynt am ddyogfelu yt "up Une." Pryeurodd yntau ei hrni i Gonwy i hysbysu y signal- 1 man o sefyllfa petliau; gyrodd ef i ddweyd wrth y I gorsaf-feistr, ac arhosodd y tyst yn y bocs. Nis galent hwy weled- dim oddiwrth y tl-en drylliedig, dim ond y mor yn golc.hi drosto. Ni adawyd ar y Ilinell ond tri o bysg-diyciau gweigion. Yr oedd yn 11.5 p.m. o'r gloch pan aeth efe cd.diar ei "brake." Cyn y ddlamwairi qr.-clodd platelayer yn y tynel gyda'i lamp yn dangos perygl. Dyna paham y bu i'r gyriedydd dro.r agea- i ffwrdd. Efe a welodd y p'atelayer ar oi hyny yn mhen I Oonwv o'r tvnel. Dywedodd wrtho ei fod yn myned. i aros yao i ddyogilu y lIinteH, ac iddo ddyfod ar hyd y Ilinell i'w rhybuddio hwy fed y llinell yn ymolhvi'g. Gan Mr Fenna. • Yr oedd y tren yn gyfensodd- odlig o chwech. o va; Ilwytli-c^1, chwech o btsg- dryciau gweigion, nghyda'r van. Qyflym.-dron ydoedld i Gaerinrbi, heb stopio ond yn unig yn Nghaer a Llandu(ti:o Jur.ctiior. Teithier-.ti yn ol 35 mlldir yr awr. Nid oedd dim afreolaidd mewn bod brakesman '^yd-ag ef yn y van. Da.rfu iddynt 1 7 ddiodi "fog t>i¿;l!-s" l' y me-el ar ol y ddamwain, a gwneud vr yn eu i ddyocrelu y Ilinell. o Gan Flaenor y Rheithwyr: Nis gallent we.1ed dim. o'r peiriant ar ol y ddaanva.In. Eu hnrgraph h'-»7" oedd fod y gyriedydd a'r taniwr wedi neidio oddiar y peiriant; nis ^allent dd-wyn y tren i sefyll o dan dri chwarter milldir. Ni chlywsant hwv yr un "fog signal," dim ond swri gwynt; ond hwyrach i'r gyriedydd fyn-ed dros "fog signal" pan osododd y brake. William Williams, foreman platelayer, Oonwy, a ddywedodd ei fod ef a- dau o'i ddynion ar ddyled- swydd nos Iau o 10.45 yn mlaen. Hwy a aethant i wylio eymyd'ogaeth y ddamwain, oblegid yr oeddynt wedi derbyn cyfanyyddiad arbenig i I f L. wrjeuthur hyny ar dywydd m.v.rr. W edi dytod at 1 y He efe a we"iali y Ilinell tan ddwfr. Dywedodd witli William Edwards am droi ei lamp yn goch a c.herdded i gyfeiriad Conwy. a dyweclchid wrt.h John Thomas, sub-ganger, i wneud yr un modd, a blocio yr "up line" tiwy fyn-ed i Benmaenmawr. Efe a glywodd (Irio "fog s'gnrJs" yn ergydio, a'r pryd hwnw daeth- y trer. o gyfeiriad Conwy. Efe a ddiiflanodd o'r goh yn union gyferbyn a'r tyst. -d Nis gallai we'ed both ddaeth o hono oherwydid y tonau iruawrion. Yr oedd yno crash arswy d,n« fel yr elai y wageni i'w ilydd. Gwelodd -ddau ddyn ar v peiriant fel yr eliai heibio. eithr collodd olwg arnynt. Bu i oddeutu hafmer y tren ei basio. Fel y dynesai y tren darfu iddo ef waeddi allan "Stop, stop," gan ddal i fyny ei Limp. Posibl nas gallen-t ei glywed ef oherwydd yr ystorm, ond fe we-le-nt y lamp. Buasai y gyriedydd yn canfod lamp William Edwards, yr hwn oedd wedi ei adael ef bum. munud cyn hyny i fyned i gyfeiriad Con- wy. Ar yr "up line" y deuai tren nwyddau. Fe'i stopiwyd hilianer milldir oddiwrth olygfa y ddam- wain. Gan Mr Fenna: Mor gynted ag y gwelais fod tariad yn y Ilinell, mi a wnaethum y cwbl a allw-n i atal trafnidiaeth y ddwv ffordd. Pasiodd peir- iant a cherbyd Mr Dawson (y peirianydd) dros y Ilinell o Fangor i Gonwy am 'haner awr wedii dog yr hwyr. Aeth y tren teithwyr o Gaer heibio ychydig funudau yn ddiweddarach. William Edwarde, platelayer, Ccmrwy, a dvst- iodd iddo ef, ddeg o'r gloch nos Iau. fyned gyda'r ddau eraill i wylio y llanw yn Mh en m aenbach. Y forenian a rodd'odd iddb lamp goch i fyned drwy y tynel yn nghyfeiriad Conwr a stopio pobpeth. Yr oedd wedi myned tua 300 Hath yn inla-en i'r tynel pan gyrhaeddiodd y tren. Yr oedd yn dym- I hestl fawr, ac moirenbyd ydoeddswn y mor fel na chlywodd efe y tren. Y mae irofa yn y tyneL 'I Darfu iddo gerddied mor gyflym ag y medrai, a daJjiodd y lamp goch mor uchel ag y gallai. Efe a roddes y rhybudd, a'r gyriedydd a cihwytihodd ei > bib. Ni welodd cie ddim bydJ i ddar^os fod y 'I brake weda ei chymhwyso. Efe a aeth rhagddo i stopio unrhyw dren arall allai fod yn dyfod. Gwelodd Hugh Charles, y brakesman, yr hwn ddvedoddci fod yn mynedl i GOTDWT. John Rimmer, pysgotwr, Oonwy. "a ddywedodd iddo ganfodi c-orph y trancedig gerilaw signal-box Penmaenbach mewn llyn o ddwfr. Yr Uch-arolygydd Reess a ddywedodd fod or- iawr y trancedig wedi stopio ar il.30 p.m. Dywedodd Mr Fenna nad oedd corph y taniwr o dan y peiriant. Cymerodkl pefth ymddtddan le yn y fan on gyda I golwg ar ) morfur yn Mhemnaenbaeh, Fe fyn- egwyd i ddynion fod yn gweithio yno am fisoeddl Y Blaenor a ddywedodd. y buasai'r rheithwyr yn hoffi i Mr Dawson, peiriaiiydd y cwmni, i fod yn bresenoil i roddi tystiolaeth o berthyn-aa i'r wal. Dywedodd Mr Fenna y buasai Mr Dawson yn I bresenol, ond meddyliwyd na fuasai'r ymchwiliad OoTId yn cael ei agor yn ffiirflal. ao vna ei oedfi i ddyddiad diweddarach. Yr oedd Mr Dawson yn cyflawni dyledswyddau pwysig yr adeg hono. Y Orwner a ddywedodd, os dymunai y rheitli- wyr oliirio i gael presenoldeb Mr Dawson, y gellid ei wneud ond yr oeddynt wedi cael y prif ffeit-h- iau. Mr Fenna a sylwodd na wnai y cwmni arbed dim traul, ac Did oeddynt wedi gwneuthur hyny, er cael v morfur mewn sefyllfa mor gadarnsryf ag oedd bosibl. Ar ol ymgynghori a'u gilydd, y Blaenor a ddy- wedodd fod y rheithwyr wedi dyfod' i'r pendierfyn- iad a ganlyn "Fod y tranctf&g wedi ei ladd yn ddamweiniol fod y rheithwyr yn argvmhell oodi 'signal-box yn mhen gorllewinol tynel Penmaen- baCih. gerlLaw golygfa y trychineb pres^no1', i fod yn agored ddvdd a nos, a bod morfur mwy trwch- us a chadarn i gael ei adeiladu."

Ni Wna Cyflyriau y Tro.

-------_ EIDDUNIAD LLWYDD

Figion o'r 11 Drych."J

Prif Farcfcnad cedd >r I Wythnos.

Marchnadoedd Cymreig, kc...

Principal Welsh Pairs. -

Local Tide Table.

Shipping. ------

'----------r----------_-------J""..----The…

Family Notices

Y Dadforion o Gynyrch Amaethyddol