Hide Articles List

12 articles on this Page

- COMMISSIWN CREFYDD CiMRUj…

News
Cite
Share

COMMISSIWN CREFYDD CiMRUj bSüOB BANGOR. | YR "HERALD" A.0 EGLWYSI MON. Cyfariu y Ddir^rwyasth Eglwysig yn mumter, adydd Lion, yr Arglwydd Farnv.T Vaaghan illiaxaa yn y gadair. Esgob Bangor aysuoLaetn fod yr iu- tiooaiai yn meaa-u plwyti mewn pecUux sir, an •✓ymvwv* yr oil o (44 c. biwyn eglwys- auau o 63 tyw-oliaethau vn Sir Gaer- narioii, ( auaa o 4.5 yu Sir i eii-ionydd, a 15 aliaai o 70 yu ir Dr^-dwyn. Y boDologaem • -yn lLvl 2:Ü,303, ond yr odd l' i gr&du ei idd laJ, 21" ya nag yaoedd yr a.deg ooiio, va eawewiig yu y parthau ^vtvilg u. gweitiuaol. Jcmtudodd ilaweroeud. o ^ardai- oedd y chwareii oherwydd y dirw-a^-giud i Sir Foraanwg i'r glofeydd, ac aeth ereul t t Amer- ica a :>'e»v Zc^iaua. ir e-edd mwyuiu: y boo* yn .aweichio yn ngLya ag amaethyaaiaetn neu c-hwareiydciiufct.il, rl<Sl ya Alangor a Lnaergybi ceid iluav. s yn ngwasaaa>et-h Uwmni y Lonaoa a'r eslera. G-an gyfeirio as y cweatlwn o ieithoedd, cyf- iwyiiodd yr Esgob y cyiartaledd a canlyn o taynas i'r pedal: tur o rci teirblwydd oed ac ,nnrl .r.,¿v" Meir- Mal- Arfou. Mon. ion. dwyn. Saesneg yn unig 10.34 7.98 6.19 52.452 Cymraeg yn mug 47.56 47.93 50.53 l5.5ol Cymraeg a S'nej 41.94 45. ("1 43.11 31,887 Ieithoedd ereill .05 .21 .03 .004 Dim adroddiad .11 -21 .09 .106 Rhii preseiuiol y byvrcUaethau yn yr Esgob- aeth yaoedd 144. Ychw-anegwyd 43_etr 1838. Delid y nawddogaeth t'el y canliyn — ir F.>gob, 85; preiiat, 29; Esgob Liandal, 10; Arglwydd U-angiieilydd, if ymdmedalwyr, 5; Go,-eg yr Iesu, Rhydyehain, 3 Esgob Caer, 1; rheithor- awl, 1; y Goran, 1. Y roedd dwy iywolbetii yn werth tan lOUp 14 tan lisop, a 51 tan 150p. O'r 144 bywoliaeth yr oedd 128 yn meddii persondy. Am y lo cweddill. rhofidid pump odai am rent byehan Egiwysvvyr, ac mewn pedwar eraill casgl- wyd digon o arian i adeoiladu tai newyddion. Yu Esgobaelii iiangor yr oedd pob clerigwr yn naofal bywo.iaebh yn byw a fewn cylch ei ofal. Rhiwng 1831 a 1906 aderladwyd 73 o bersondai newyddion. Rhiiai yi hyn ellid alw yn hen eglwysi plwyiol li6. joli-adeiladwyd y rhan fwyai ar yr hen eylfeini yn ysiod y ,ganrif ddiweddaf, ao adgyweiriwyd: y gydag ychydig iawn o eithriadau, o "tn yr un cytnod. Yn bresennol, defnyddid 254 o egiwysi a 33 ° tafelioedd cenhadol wedi trwyddedu, a cheid tie ynddynt i 69,153 o i)-rsonau. Yn nihelL- h ceid 26 o adeiiadaa ar wahan ellid eu defn- yddio i gvnnal ynddynt vrausanaethau obfyddol, a cheid ynddynt, te i 4340 o bersonau. 1-.r 188o hyd 1906 yr oedd rhif yr eisteddleoedd wedi cyn- nyddu 17,708, ne>u 34.4 y cant. c, Rhif v gwasanaetiviii a gynnehr bco Sul yn 11 y yr Es'/ooaeih .-ydd fe>i y canlyn 1C'yairaeg yn gyfan.'wb:. 414; Saesne>g yn gyfangwbJ, 16/; dwyieithog. 4; cyfanrtf. '58 £ >. Nid oedd ond tair bvwohaeth lie na chynnelid ynddyns was- anaeth Cymvaeg a 43 He yr oedd y gwafianaetn- au yn gwbl Gyrn'raLg. Y CLEK.IGWYR. divra^anaethid yr Esgobaeth gan 144 o glerig- wvr y-li ngofal bywoliaeth, 68 o guradiaid t/wydaedoL a 22 o glerLgwyr ereill. Orrhai hyn addvsgwyd 52 yn Rnydychaxn, 11 yn :Nzhaerurawrit, 8 ya LIundain, 9 yn Dubun, 77 yn Lianbedr-Pont-St-ephan, 10 yn Durhi'n, 3 yn v Briiysgol CymTeicr 23 yn St. Bees, 20 yn St. Aidants 9 yn Ngholeg y Frenhines (Bir- mineham), 5 mewn cal-egau ereill, a cheid -n "literate?." Yr oedd y darllenwyr U«yg drwyddedwyd yn rhifo 22.. Yn 1904 allan o 5653 o ^nedigaethau a go.- wyd o fewn cyloh yr Esgobaeth, bedydd- jwyd 1632 yn unol a d-e "<>dau y r • Esgobaerh. Yn 1905, bedyddiwyd 1577 allan o 5609 a aneeid; ao yn 1906, 1472 alian o 5442. O 1876 hyd 1890 (pymtheng mlynedd) rhoed arddodiad dwylaw ar 12.641, a 16-6/1 Q 1891 hyd 1905. Dangosai hyn g\-rmydd o 51.a > cant, er i'r boblogaath ieihau yn y&tod yr ail jg^yfnod vnitiiritf s* 4674 Cvtiv.-va.Kid v? Esgoo v ffigyrau canlynol yn dangos y cynaydd yn rhif y cyniunwyr yn yr &obaeth :— Blwyddvn. Pobk>gaeth. Cymunwyr. 1888 236,040 10,029 1898 215,956 14,166 1905 221,366 16,760 Yn 1306 rliiiai cymiinwyr 21,703, ac er pan ddarpai'.vvd y rhestrau yr »>edd 2449 twedi der- ttyn arddodiad dwylaw. Yn 1885 y aifer oedd Ar rejtrau'r Ysgo! Sai ceid 9412 o aelodau dan 15 oed 7413 d:<oa 15 oed, a 1894 o athrav, on O'u cydmaru ag ystadegau yr Esgob Campbell yn 1885 yr oadd cyfanrif y cynnydd yn 2851, neu 20 y eanfc. Oynneiid cymanfaoedd canu bob blwyddvn mewn canolfanau cyfleu..g:yda'r amcan o wella. caniadaeth yn vr Eglwys. Alfywiwvd y Gyn- oadledd Esgobaethol hefyd yn yr Eglwys Gad- •eiriol. Deuai cynnuHiadau enfawr yn nghyd, a cheid cannoedd yn methu cael yn y Bnt- ectlwys ar vr achlysnron hyn. Yn mhlith cym- ^thasau ereill yr Esgoaaeth ceid canghen an- oibvnol o'r Gvmdeitn\s er Lkdaenu Uwybod- aeth Gristionoerol, Cymdeithas y Traethodau Crefyddol, Cymdeithas i Gynnorthwyo Oweddwon ac Amddifaid CleTigwyr. -Oymdeith- aa Adeiladu Eglwysi, Cymdeithas Helaetbu yr Cronfa Addysg Clerigwvr, Cynideith^ Ovfeillcar v Genethod, Cymdeithas Codi Cyi- locaii Y Cl'^ri^wvr, TJnd-ab y Mamau, Gwaith y Siaaii (fartrefol, Cymdeithas v D.g«tref, etc. Sefydlwyd Cymdeithas Adailadu yr Eg Iwya yn 18vö, ac er yr acleg hono cyfranwyd 17,538p tuagat y gwaith mewn rhoddion. Gofynwya i'r tsgob a oedd cydweithrediiMi rhwng EgiAvyswyr ar Ymneillduwyr, a'i at.eo oedd Id wyt yn tybied fod y tfordd yn agored. Yn awr ae yn y man ceir achlysuron aioemg pan y gallwn gydweithredu. be eng- raipht llywyadais dros gyfarfod o glerigwyr a gweinidogion Y mneillduol mewn trefn i sicr- naa gweii cadwraeth o'r Sabbach yn un o'n trti; ond fel rheoi nid oes fawr o gydweith- rediad. Y Cadeirydd Xid oes fawr o gydweithred- iad mewn gwasanaethau eglwysig? Y Tyst: Xis gallai fed. Yr unig achlysur y caed liawer o gydv,eithrediad ydcsdd yn ystod blwyddyn y diwygiad mawr. Yr acteg hono ceid llawer o deimdad brawdol yn ffynu mewn iluaws o blwyfi lie y ceid y clerigwyr a'r Ym- neilldawyr yn avvyddas i beidio niweidio effeithiau y dylanwad da trwy ysgariadau. Syr Brynmor Jones: A gymerth rhai o'ch clerigwyr ran yn nghyrddau'r diwygiad? Yr Esgob: Yr oedd gwasanaethau parhaus yn yr eglwysi, a bu mawr gynnydd yn :1Úf y rhai dderbyniasant arddodiad dwylaw. is gallai clerigwyr yn hawdd gymeryd rhan yn nghyrddau y diwygiad dan arweiniad Mr Ev- an Roberta neu ei gydweithwyr. Nis gallai ef gymeradwyo hyny. CYSYLLTIAD CYMRU A LLOEGR. Mewn aitebiad i 1r J. E. Greaves, dywedodd yr Ls60b fod y pedair Esgobaeth Uyin-'eig yn rhan o Dalaeth Caergaint. Mr Glves: A dybiwch chwi mai mantais fuasai i'r Eglwys yn Nghymru pe cyfansoddid Cymru yn oalaeth ar ei. phen ei hun?—Na fu- asai, yn sicr. Yn y lie cyntaf nid oes gan Gynwu ganolfan daearyddol. Mr Greaves Ai ni t-nybiech mai mantais i genedl v Uymiy, o safbwynt eu buddiant prydol fydctai ysgar Cymru oddiw:"th Caer- cl gaint a.'i gwneyd yn daiaeth iddi ei hun?—Na, tuasai yn ddrwg lawn genyf weled Cymru yn cael 3i tiysgar oddiwrth Gaergaint. Mewn atebiad i gwestiynau.' ereiii gan Mr Gieaves, dywedodd y tyst mai ei tlaenorydd yn yr Esgobaeth ydcedd yr Esgob Cymreig cyntat a benodwyd yn y 19eg ganrif. lJû. Esgob Campbell,"yr ti,vrn oedd Yzsgotyii yn pregethu yn Gymraeg. Mewn atebiad i'r Parch J. Morgan Gibbon, sylwodd y tyst mai Bangor oedd y iwyaf Cym- reig o'r pedair Esgobaeth. Nid oedd Deon a Siapter yr Eglwys Gadeiriol yn trefnu gwasan- aeth Cymraeg yn y Brifeglwys, ond yr oedd gwasanaeth yn cael ei dreinu gan y t ,icer a foreu Sul yno. Credai fod y presennoldeb yn y gwasanaetn hwn yn dda, er nas gallai noai beth ydoedd ei Tif. Gibbon. A fuasech chwi yn synu olywed mai y presennoldeb yn y boreu ydoedd 6i, gan gynnwys y cor, a 84 yn yr hwyr :Nid wyf yn gwybod. Farthed y cwestiwn o ddarparu yn ddigonol ar gyfer y boblgoaeth Seisnig, sylwodd yr Es- gob fod y diffyg yn cael ei wella yn barhaus. Pa le bynag y oodai poblogaeth Sebnig, gwneid ymdrech i ddarpar ar eu cyfer. CYFRIFIAD YR "HERALD CYMRAEG." Dyfynodd Mr Gibbon o newyddiadur a gy- hoeddn1 yn Nghaernarfon yn nodi y presennol- deb yn egiwysi Mon. Atebodd yr Esgob fod llawer o'r egiwysi plwyfol yn mhel'l oddiwrth gorph y boblogaech, a mynychai y bobl yr egiwysi agosaf aiynt. Sid oedd yn barod i dderbyn liigyrau y new- yddiadur y cyfeiriwyd ato fel rhai cywir. Ail-gododd Mr Gibbon y cwestiwn o gyd- weithrediad yn yr hwn, meddai, y teimlai ddyddordeb dwfn a difrif. A fedrai yj Esgob roddi unThyw reswm pam nael-lid cael mwy o gydweithrediad rhwng Eglwysiwyr a.c Ymneill- duwvr? Yr Esgob 'Wrth gwrs, y mae anhawsderau ar y ffordd. Tybiaf fod agwedd inin-elildu- wyr, y rhai yn fynych a draethant eiiiau aug- haredig ac annheg o berthynas i'r Egiwys, yn perri .mai anhawdd yw i'r cierigwyr gyd- weithredu a hwynt. Amheuai hefyd a oedd achlysuron yn digwydd yn fynych pan y gal lid cael cydweithrediad cytfredinol. Ceir adegau pan y ceir cynghrair yn. erbyn drygau sy'n beryglon cyffredin. Pan ddeuir at bethau cref- yddol, rhaid cofio ein bod fel Eglwyswyr ) n grySon iawn ein barn, ac ni wnaiff y cleng- wy? ddim a dybiant wanycha eu safle parthed y gwirionedd. Mr Gibbon: Ar un achlysur gofynodd Ar- glwydd Hugh Cecil vn y Ddirprwyaeth hon i Ymneillduwr a oedd Ymneillduwyr yn edrych ar Eglwyswyr fel annghredinwyr. Yr oedct et am droi y cwestiwn fel arall. Yr Esgob a sylwodd y cofiai ofyn i weinidog Ymneillduol a oedd yn glynu wrth y Credo Apostolaidd. Dealiodd iddo ateb nas gwydd- ai beth ydoedd. Rhoddai yr Eglwys fawr bwys ar yr athrawiaeth a gynnwjjeid yn y Credo Apostolaidd, ac felly yr oedd yr achos yn dod i hyn, pe gofynid iddo a oedd dyn yn anghredadyn byddai raid iddo ofyn pa faint o'r Credo bwnw y credai vnddo. Gohiriwyd eisteddiadau y Ddirprwyaeth hyd amser anmhenodol.

Advertising

COLLIANT YR AGERLONG -'MONK."…

Bwrdd Undeb Ffestiniog

'Cododd ei Gefn Poenus OtDlDIAiR…

Cynghor Uosparth Deudraeth

Advertising

BLATCHFUKP AI GREFYDDI

1 -.L).L)i ilti Y 1).D i CYLCHGBAWN…

Y GYMKAES.

Meddyg Mewn Penbleth

Advertising