Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

Advertising

Dr ygair i Gy mru

YR .I .Eisteddfod Genedlaethol

NOS LUN.

DYDD MAWRTH.

News
Cite
Share

DYDD MAWRTH. Yr Orsedd- Cyfarfu Beirdd yr Orsedd a'u lliaws dilyn- wyr yng Ngerddi Brenhinol Kensington ac ymysg y dyrfa gwelid amryw o fawrion dysg ac o wyr ucheldras, megis y gwyddon byd- hysbys, Syr Norman Lockyer, Arglwydd Castletown o'r Iwerddon, Arglwydd Aberdar a'i Arglwyddes, Lady Eva Wyndham-Quinn, y Llvdawr tywyll ei bryd a thlvvs ei ddiwyg Mons. Trionik ac Bodaleg, Celt arall o Gernyw na chefais ei enw, Lady George Hamilton ac yn y blaen. Agorwyd fel arfer gan yr Archdderwydd offrymodd Pedr Hir y weddi eyflwynwvcl y corn gwlad gan Lady St. David, a'r aberthged gan Mrs. Llewelyn Williams, Mrs. Dewi Clwyd a Miss Cordelia Rhys. Caed tyner-goffa am dri o orseddogion ymadawedig-M. T. Morris (Meurig Wyn) gan Bethel Dr. Probert (Brychan) gan Machreth Dr. Alban Morris (Alban), Aberystwyth gan Llifon. Marsiant a longyfarchodd" Bwyllgor Llull- dain ar drefn eu trefniadau. 'Roedd heddwch i deyrnasu, a gwelid Machreth ac yntau fel dau efaill. Caed gair byr gan y Llydawr Trionik yn y Llvdaweg. Canodd Eos- Dar amryw ben- hillion yn ei ffordd ddiguro ei hun, tannau'r delyn dan fysedd chwim Bessie Jones o Lerpwl. L, Wedi gair o gyfanrch byr gan Cynofardd, a chanu Hen Wlad fy Nliadau," ym- ffurfiwyd yn orymdaith, yn cael ein blaenori gan wyr ac udgyrn y Great Western Railway a Paddington Boro. Cyfarfod Cynta'rSEisteddfod- Cynonfardd yn arwain, a'i floedd ber yn cyrraedd pellafoedd yr adeilad mawr, sy'n hawdd gweld a chlywed ynddo. Caed detholiad gan y seindorf, ac anerch- iadau gan y beirdd Dyfed, Eifionydd, a Bethel. Miss Lily Boddycombe a ganodd gan yr Eisteddfod, Clychau'r Twr,"—can newydd Mr. David Thomas, M.A., Mus.Bac. Y llywydd oedd Arglwydd Tredegar, efe'n chwareus sylwi mai'r Gymraeg oedd iaith Eden, ac na ddyweded neb yn amgen. 'Roedd v ffaith fod yr Orscdd a'r Eisteddfod yn dal i fyw yn profi fod rhyw dda ynddynt. 'Roedd rhai o'r defodau'n hen, a rhai pobl yn chwerthin am eu pennau end felly y gollid chwerthin am rai pet.hau oedd ynglyn a'r Senedd. 'Roedd y Cymry'n genedl gerdd- orol, a'i glowyr yn hoffacli ganddyut ganu cerddoriaeth c'hwaetlms a chlasurol yn hytrach na bras ganu'r music halls. -0- -0- -<<- Croesawu Mr. Balfour. Y Gwir Anrhydeddus A. J. Balfour, A.S., oedd llywydd y prynhawn a chafodd genllif o anerchiadau gall y bcirdd, englyn gan Cad- fan a gyfioithwyd er ei fwyn i'r Saesneg, a chlap calonnog iawn gan y dyrfa. Yn ei araeth talodd ddiolch i Bwyllgor Llundain am gael dod i gadair yr Wyl, i glywed canu'r Cymry, a thalodd warogaeth i athrylith gerddorol y genedl, ac fel yr oedd cerddoriaeth yn fwy na phob ffin iaith a gwaed, ac yn cael si mwynhau gan bawb. Go wan ydoodd eynhulliad y bore yn y prynhawn 'roedd yn well, ac yn eyrraedd rhyw chwe mil. Cymerid yr arweiniad yn eu tro gan Cynonfardd, Llew Togid, a Llifon gyda Machreth a T. Huws Davies yn llywio'r llwy- fan a Mr. John Walters yn canu can yr Eisteddfod yn y prynhawn, sef Caradog (R. S. Hughes). -<j>- Gwreichion y Beirdd. Ebe Dyfed yn yr Orsedd ac yn yr Eisteddfod Eiliwll garol yn gywraiii-- i'r Wyl fawr Eilw fyd i Lundain Ac hyd lwybrau'r Celfau cain, Daw henuriaid i'n harwain. Y ddawn a fedd awen fyw- allaii dynn Y Llundeiniwr heddyw Ac hudol fiwsig ydyw Dyrïan gwlad ar ei glyw. D,i,ri-Lilr stanc a'i dirfawr stwr, ar y Ni thyrr barn gorthrymwr beirdd Gweledig chwifia'r gwladwr Fenyr tal heb oi'ni'r Twr. Er y dolur diheulwen, a'r gwawdio Ar gedyrn CeridweH, Lion o dan nawdd Llundain hon, Mae'n fyw Gymanfa Awen. Goleudeg Wyl Gwlad y Gan, He cynull Cenedl i'r un liwyfau Adgofir aelwyd gyfan Yn nhy gwledd awenau glan. Arlwy Ner i lenorion,—arlwy fawr I lafurus feirddion A llawnder di-bryderon Yw rheol aur yr Wyl hon. Daw i lonydd delyliaii-acen uwch, Ac yn ot daw'r llwythau I rwymyn hedd, er mwynhau Aelwyd hudol eu Tadau. Cawraidd arwy" corddorol daear fawr Yn dorfeydd aruthroJ A dynnai hyd awenol Lwybrau teg i'r Albert Hall. -.01- Ac ebe Pedr Hir yng nghyfarfod y prynhawn Dyma fan lie mae canu -a llu glas Yr holl gler yn prydu Llon-yw chwedl y genedl gu, Yma geir yn ymgaru. Dyina reddf yr Eisteddfod, Dyma'i phur natur a'i nod, Brawdoliaeth, heb roi dolur, Calon wrth galoit a gur. Yma esgobla pliol-) i-ii yw ffydd yn ddynion Diddanwiw gyferfydd Yma'r Sais yn Gymro sydd, A brawd yw pawb i brydydd. -o- Y Cystadleuon a'r Buddugwyr. Fel hyn y dyfarnwyd y gwobrwyon yn ystod y boreu a'r prynhawn Am Fynegai i Lenyddiaeth Gylch- gronawl Cymru," 1:40 a bathodyn aur, rhodd Cymdeithas yr Eisteddfod; Ifano, ('acr dydd, vn traddodi'r feirniadaetli, dau wedi ymgeisio; yr un yn deilwng a'r gystadl- euaeth yn cael ei gadael yn agored at y flwyddyn nesaf. Canu penhillion gyda'r delyn i bedwar plotityii tan Hieg oed. Dim ond un parti ddaeth ymlaen, sef Owain Williams, Jane Williams (gor-wyrion i Eos Mon), Lerpwl, a Freda a Choridwen Holland, Birkenhead Freda yn canu'r delyn cystal a chanu'r geiriau. Eos Dar yn beirniadu, yn canmol eu uanu, ac yn eu dyfarnu'n deilwng o'r t4 gwobr. Myfyrdraith, Goronwy Owen yn ifarwelio a Phrydain (heb fod dros 300 tlO. W. J. Gruffydd, M.A., darlithydd Cymraeg yng Ngholeg Caerdydd, yn orevi, ac yn llawn o afiaeth v Bardd Du. Drama fer yn disgrifio bywyd Cymreig yr oes hon, mewn un act, y cymeriadau heb fod tros ddeg o ijifer, na'r amser i'w chware tros banner -awr. £10. Elphin yn traddodi r feirniadaeth, ac yn sylwi nad oedd iiiaiitell Shakespeare wedi ilisgyn ar yr un o'r 5 YIU- geiswyr ond yr oedd cap Bernard Shaw wedi disgyn ar un, sef eiddo T. O. Jones (Gwynfor), Caernarfon, ac iddo fe v dyfarnwyd y wobr. Cyfieithu i Gymraeg ran o Aylwin Watts- Dunton. 39 wedi ymgais a'r wobr, t5, yn cael ei rhannu rhwng y Parch. D. Tecwyn Evans. B.A., Fentiheli, ac E. Morgan Hum plireyt;, Gol. y Genedl, Caernarfon. Pedwarawd (S.A.T.B.). Canu darn a roid ar y pryd gan Dr. McNaugW- parti anturiodd, a dyfarnwyd hwy'n ^elLjgg o'r wobr, £ 4. Y rhai'n oedd y parti— Annie Laura Thomas, Ted Thomas a Bowen, Llundain. <A' Cywydd heb fod tros 150 llinell, Myn .j log Ystrad Fflur." £ 7. Yr Athro J- M01 „ Jones a'r Parch. J-. J. Williams, Pentre, 1,r dyfarnu cywydd Alafon, Ysgoldy, yn ore1.1 0 pump, ac yn wir deilwng o'r wobr. -ohoS' Traethawd, Cymry yn Rhyfel y 9 ynnau," E30. Myrddin Evans, B..k., W. J. Gruffyad, M.A., Caerdydd, yn ddau wedi cyd-ysgrifennu'r traethawd g, ugol. 8 wedi cystadlu. Beirniaid, y J. E. Lloyd, Bangor, a'r Proff. E. Aberystwyth. i ir Cyfansoddi cyfeiliant addas i Q„ alawon Cymru, E. T. Davies, F-H- j Merthyr Tydfil, 4 ymgeisydd. Efe oedd yn oreu o 19 ar gan i soprano ar o Ynys y Plant (Elfed). Gwobr £ ">• o Pedwarawd S.A.T.B. (a) No. 1 and from Gipsy Songs, op. 112 Brahms; (b bb Summer Song" (Sch umann). £ 5- D- p, (Pontypridd), Harry Lewis (Nelson)) Hall (Barry Port), a Maud Bradbury dydd (yn oreu) a pharti o Lerpwl y11 llwyfan, sef Miss Nellie Lewis, Miss Jones, a'r ddeufrawd Idwal a Huw T,6 Bootle. Ullawd Tenor, (a) Che gelida Inanln Dill- Boh erne) yn y cywair gwreiddiol (b" £3,: ydd y Garreg Wen a Ffarwel Man- p, Tom Bonnell, Ystrad Rhondda, yn Chubb yn. cael y llwyfan. 35 o de'1 wedi bod yn ystafell y chwynnu. f j'r Mydryddol Gyfieithiad o'r Firan(^f;fr Gymraeg, "Ma saiur Eugenie (Ma!5J de Guerin) £5 J 1 yn ymgais, a Ltew flog Temple, Llundain, yn f uddugoJ. 1 t" Unawd Mezzo-Soprano, (a) "Mal118;C Op. 43, No. 2 Brahms (I.)) Y Bore p Y Gwcw "Miss Edith Hall, Pembre, Cymru, yn oreu o 39. Gwobr o £ •• c^(- A group in Plaster in the Round, .y ryehioli pwnc hanesyddol neu arall Cy £ 15 a thlws. J. H. Mark ham, 8 ( 0 1 Street, Liverpool. dØ Plaster Cast of a design for a GIYOfcÐ Commemoration Modal. E8, Wm. 11 aj), Roberts, Slirublands, Poole, sir Gaer, E2, H. E. Bennett, Acrfair. i if Plaster Model of a study of a d Relief. 1:5. M. T. Wedmor, 11 080 Road, Bristol. fch{ Plaster Model of a study of a head u, round life size. £ 8. Wm. Pierce Poole ail, £ 2, Miss L. Williams, Leesby Vicarage, Nottiligilaill, Picture in Oil or Water Colour ar Cymreig Hanesyddol. 915 a thlws, £ 5. Neb yn deilwng. r»f Landscape in Oil. £ 8. Alf. Olive), Cttrig. E0: Landscape in Water (!olour. Prif joivi Lilian Shepheard, Fulham Road, ail, £ 2. Miss E. M. Pritehard, Porth • Neulvn. hr W' Study of a head in Oil. Prif wop Mary Lindsay Williams, Barry ail, > { O. M. Lloyd, Cheadle, Hulme, 0, Painting, in Oils, Still Life. Clifford Morgan, Ebbw Vale ail, £ 2, Thomas, Stockholme. fri' Painting in Water Colours, Still Lx»ej wobr, £ 3, Mona ail, £ 2, yn drechwr he"$ Y datganiad goreu o unrhyw cla gwerin anghyhoeddedig. £ 5. Miss J{. delia Rhys, Llundain, allan o raw. Y Brif Gystadleuaeth Gorawl- 1;(11' Fel liyil yr ysgrifenna Alaw Mado pwl, ar y brif gystadleixaetli gorawl dí øJ\' Yr oedd saith o brif gorau Cymru uSi# fon eu henwau i mewn i'r gystacn fawreddog hon, sof Ar 1--Pembroke Dock Choral Society weinydd. Mr. T. G. Handcock. S det!' 2 Brynanian and District Choral t1 (Mr. Edward Evans), 3 Rhyinney United Choir (jVlr. I (W' ■1 Rhymney Uwent, Choral Societ) Daniel Owen). Joll 5—Carnarvon Choral Society Williajns). rif -Cardiff Harmonic Society (Mr. f Williaiiis)., Jo'1'1 7 -Llanelli Choral Socuety (">• Thomas). ri}i °.i Cafwyd canu gwefreiddiol gan cor an, canu nad angliofia'r rhai a J byth, y mae'n debyg. Ni clxafwy iadaetli gyflawn, yr unig beth a Sir Charles Villiers Stanford, Muh.D" mai Cor Caernarfon oedd wedi etm* gyntaf, £ 150, a Chor Llanelli yr ail, dilaeth Cor Brynanian i'r ornesf- jMcl, Brum). Caernarfon a J.Llanelli; \0ve^l rhagoch at berffeithrwydd, ac na. eorau ereill: ond penderfynu cy« uwcli yn yr Eisteddfod Gonedlaotn yng Ngholwyn Bay.

DYDD MIERCHFIIL.