Skip to main content
Hide Articles List

9 articles on this Page

Advertising

Ffetan y Gol.

0 BIG' Y G'LOMEN.,

CYMWYNAS IFANO.j

EIN HEN GANEION.

News
Cite
Share

EIN HEN GANEION. Nos VVKNEJt ddiweddaf, dibenwyd tymor 1908 -9 Cymdeithas Genedlaethol Lerpwl gyda darlith gan Dr. Lloyd Williams, Bangor, ar Ein Hen Ganeuon Gwerin." Harry Evans, Ysw.. a lanwai'r gadair a da oedd gan bawb ei weled wedi hybu cystal ar ol oi wacledd di- woddar. LJawonlmi wolod yDr. yno, gan ddwovd ei fod yn un ohonorn. hynny yw, yn un o'r rheiny sy wedi dringo o r pant x fyny ar ysgol dysg. Dywedodd y darlithydd nad oedd neb wedi cadw dim o'r Caneuon Cenedlaethol hycl 17.42. Cyn hynny,ac ar ol hynny i ormodedd, yr oedd cerddorion Cymrexg wedi bod yn hollol ddidaro am eu cadw, Yr oedd rhai canouon. yn rhai cenedlaethol am fod rhyw- beth ynddynt yn apelio at galon y gonedl yn neilltuol. Nis gwyddai neb o ble y daeth llawer ohonynt, ond mao rhywbeth ynddynt wedi codi o gymeriad y genedl. Y cyntaf i gyhoeddi Alawon Cymreig oedd John l-u'ry, Rhiwabon (Parry Ddall). Wedi hynny daeth Edward Jones, Llandderfel. Y rhai a gv hooddasant hwy oedd alawon ar gyler y Delyn. Nid oedd dim goiriau yng nghasglxad John Parry, a dim ond ychydig gan Edward Jones. Yn 1807, cyhoeddodd Dr. Crotch, o Rvdyehen, gasgliad o alawon pob gwlad, yn eu myp,g ra.i Alawon Cymreig, a Chaneuon Gwerin. Ca,fodd o hyd i un o honynt mewn modd dyddorol. Yr oedd ganddo grythor o Ysbaenwr, o'r enw Malcaxr, a phan glywai hwnnw gan o ryw fath yn rhywle. fo'i copxai, ac felly cafodd afael ar rai caneuon Cymreig. A'r dydd o r blaen, aeth Llew Tegid. sy'n chwilotwr heb ei lath ar hen bethau, i'r Market Hall ym Mangor, a chafodd yno gopi o ran o gasgliad Dr. Crotch, ac ynddo gan werin Gymreig fechan, syml, a r inanylxon sut y clywodd y erythor Spaexmidd hi yn rhywle. Yr oedd un Thomson o Edinburgh hefvd a gasglodd tua 90 o Alawon Cymreig, ac a'u gyrrodd i Handel a Beethoven i roddi cyfeiliant wrthynt, Ond newidiood lawer arnynt. Fu erioed y fath dorfynyglu ag ar "HQb y Deri Dando ganddo ef. Un arall a wnaeth lawer i'r hen Alawon oedd John Parry (Bardd Alaw), cerddor da a dyn dymunol a hywaith. A dyna Bingley a deithiodd drwy Gymru, a Richard Roberts, y telvnor dall o Gaerna-rfon. Yr oedd yr alawon hvn i gvd wedi eu cvfaddasu ar gyter v delyn, heb eiriau iddynt, ond vr alawon hynny ar v rhai y ceuid Peuhilhon. Yr oedd Canu'' Penhillion (yn ol dull y Gogledd) yn gelf gain yr adeg lxonno. Yr oedd telynonon i'w cael ymhob penrte, a golygla gyffredm oedd gweled telynor ynghano] y LI an, ac ugain neu ragor o bobl o'i gylcll, a'r oil yn canu penhillion yn eu tro. Hysbysid ni gan v Gwynoddigion fod cvstadleuon celyd mewn canu penhillion dau o'r Eosyddxon yn canu bob yn ail o awr gvnnar min nos hyd di-i yn y bore, ac vna vn gorfod gohirio r OIue^3„±o:> i'r un allu trechu'r Hall. Un tro pan oedd Eis- teddfod yn Llanolwy, a medal yn wobr ir hwn a ganai fwyaf o benhillion, onilbvy ef gan J ohn Jones, ar ol canu am 13 aw i Yn nechreu y ganrif ddiweddaf, daeth y diwygiad i'r wlad, a gosododd set ei anghvmeradwyaeth ar yr hen alawon, a gyrwyd y telynor a'i delyn i'r dafarn. Yr unig un a wnaeth gylxawnder ag Alawon Cvmreig oedd Miss Jane Williams, Aberpergwm, a gyhoeddodd o..•h^gluul yn 1844 vn vr hwn, am y tro cyntai. y caea alawon fel "Y Deryn Pur". Y mhon ych- ydig ar ei liol, cvhoeddodd Touaii Ddu rai o r alawon, a cbyfensoddodd eiriau yn He yr hen rai gwerin. Camgvmeriad oedd hyn, er tod ei eiriau yn dda, nid oeddynt o lawer cystal a r hen. Aeth v darlitlxydd ymlaen i nodi gwaith Owain Alaw, Ceiriog, Talhaiarn, Brmley Richards, a Nicholas Bennett, ac eglurodd waith Cymdeithas Alawon Cymreig. Ar y diwedd, sylwodd y cadeirydd yn liym ar anwybodaeth cantorion Cvmreig o alawon eu gwlad eu hunain gyda'r eithriad o'r Dafisiaid-Mrs. Mary Davios, Miss Maggie Davies, Mr. Ben Davies a Mr. Ffrangcon Davies-pan gaiia-ir pedwar hyn Alawon Cymreig yng nghyngherddau Llundaxn, syfrdenid y tyrfaoedd. A chofied ein can- torion Cymreig heddyw, fod canu alawon syml yn amgexxach prawf a allu na chaxxu txoliad o'r Royally Ballads a rygnir mor gyffiedin. Caawyd anxryw o'r hen alawon draw ac yma yn'ystod y ddarlith gan y Cliftoxi Glee Party', tan arweiniad Mr. J. T. Jones a diolc-hwyd iddynt hwy ac i'r darlithydd gan Mr. Humphrey Lloyd a Mr. Wynne Owen. (Gwel nodyn pellach ymysg Ebion Lerpwl. -i)--

Advertising

GWYl CAN Y PLANI.

Fchef,)I'IIg COEDLLAIO

'MVPn' f TBWYfi*DBTGH~j Laain9…