Skip to main content
Hide Articles List

3 articles on this Page

'NEWYRTH ZACHRY 0'1 GADAIRII…

Advertising

LLYTHYRAU "CRISTION" ,AT Y…

News
Cite
Share

LLYTHYRAU "CRISTION" AT Y PARCH. ELLIS ANWYL OWEN, A.M. LLYTHYR I. AT Y PARCH. E. ANWYL OWEN, A.M. (Parhad o'r rhifyn diweddaf.) Gofynwch i chwi eich hunan y cwestiwn, Pwy oeddwn i yn feddwl am danynt pan y soniais am annuwiolion a'r rhai yr ymunai'r Ymneillduwyr i ddiddymu y grefydd wladol ?' Wedi i chwi wneu- thur hyn y mae yn ddiamheu genyf y gwna eich awydd i olrhain y gwirionedd' beri i chwi gydna- bod eich bod wedi ysgrifenu yn nechreu eich traeth- awd mewn hollol anystyriaeth a diofalwch. Y gwir yw hyn, fod yr Ymneillduwyr yn barod i wneud yr hyn a farnant yn dda a dymunol i'w gyflawni, cyd- weithreded a hwy y neb a gydweithredo. Onid yw hon yn egwyddor gymeradwy gan Eglwyswyr ? Onid yw y brenin a'r senedd, hyd yn hyn, wedi cynal yr Eglwys ? Eto, ni wyddoch eu bod yn dduwiol-ond beth pe gwyddech eu bod yn annuw- iol, a wnaech chwi yn y fath amgylchiad beidio cydweithredu a hwy ? Neu, oni wnaech yn hytrach amlhau eich eirchion a'ch anerchiadau atynt i daer ddeisyf eu cydweithrediad ? Onid yw annuwiolion' ac anffyddwyr' y deyrnas oil yn talu degwm a threth eglwys a'r cyffelyb at gynal eich achos i fyny a chwithau mewn undeb a hwy, ac mewn cydweith- rediad hollol ? Onid yw: holl annuwiolion y wlad yn erbyn Ymneillduaeth (fel y soniwch fod ynddynt ddwy anian groes. a gelyniaeth cymaint ag sydd rhwng annuwioldeb a gwir grefydd, tudal. 3), ac eto, onid ydych chwithau yn bersonol, yn nghyda'ch holl frodyr, mewn undeb a hwy—rhai yn rhoi gwobrwy- on, a'r lleill yn eu derbyn, am wrthwynebu a cheisio diddymu Ymneillduaeth o'r byd ? Addefwch fod gan Ymneillduwyr wir grefydd,' ac eto yn erbyn eu crefydd y cydymfyddinwch a'r annuwiolion ? Pwy yw cyfeillion yr Eglwys yn Nghymru ? Onid uchirigau ac isfonion cymdeithas ? neu mewn geiriau ereill, y rhai mwyaf annuwiol ac anfoesol yn mhob ardal; ac eto a'r rhai hyny y cydweithredwch! Onid cyfeillion yr Eglwys, a gelynion Methodistiaid o bob rhyw, yw cyfeillion pob arferion gwael, an- foesol, a barbaraidd yn ein gwlad—o'r horse race i'r gyfeddach ar osodiad degwm, ac o'r hunt, a'r ball, a'r play-home at y ddawns feddw, a'r ymladdfeydd bwystfilaidd ar nos ffair ? Ac eto, chwychwi a ed- liwiwch i'r Ymneillduwyr eu bod mewn undeb ag annuwiolion!! Y mae y rhai a roddant eu hunain i gymdeithasau a gweinidegaeth yr Ymneillduwyr, dan rwymau nerthol ao effeithiol hefyd i fyw bywyd crefyddol, moesol, gweddaidd, a heddychol, ac ar wahan oddi- wrth y byd annuwiol. Ond pa beth a ddywedir am y rhai a roddodd y brenin i weinidog y plwyf-sef holl drigolion y plwyf,—i fod mewn undeb cyffelyb i undeb tad a'i hiliogaeth, undeb bugail a phraidd, undeb brawdol a chydffurfiol yn mhob ayniadau,—a ydyw y rheiny tan rwymau effeithiol i fyw bywyd crefyddol, neu foesol, neu heddychol ? Syr, os ydyw eich plant eich hun, o roddiad y Tad mawr yn eich eglwys i chwi—eich praidd eich hun, eich brodyr, eich cydffurfwyr yn yr erthyclau, yn codi eu sawdl i'ch erbyn mewn rhai manau, nid ydym ni yn gofalu nac yn gwybod dim am danynt; os daw daioni i ni, a'r wir eglwys, trwy oruwchlywodraeth Rhaglun- iaeth ar ymddygiadau y rhai yn annuwiol dan ofal yr Eglwys Sefydledig, nyni a fyddwn ddiolehgar, ni wna arwyddion mewn diben gan Ragluniaeth Ddwyfol ddim ein troi ni oddiwrth ein hymgais am yr hyn sydd dda-afynech ini fod yn gymaint fiyliaid a hyny ? Na, na, tra y credwn bod sefydliad gwladol o grefydd yn annuwiol ynddo'i hun, ac yn niweidiol yn ei ganlyniadau, nyni a geisiwn trwy bob ymdrech cyfreithlawn ddiddymiad buan arno a diogel yw genym y llwyddem cyn pen y pythefnos pe na b'ai fod undeb annuwiolion i'n herlyn. Yr ydym ni y dyddiau hyn yn llawn awyddfryd i ddar- llen y newyddiaduron, a fynech chwi wybod pa beth sydd arnom P Dywedaf i chwi,—Chwant i wybod pa beth sydd yn myned yn mlaen yn mhlith arglwyddi y Philistiaid, a dewiniad Heron mewn perthynas i adferiad Arch Duw i Israel. Pe gallem, nyni a gydweithredeitf ag annuwiolion, a dywedaf iohwiynmha amgylchiad; bwriwch ein bod yn cael ein galw i wyddfod mawr- edd, a'r araeth ganlynol yn cael ei gwneud wrth, Yr ydym o herwydd y serch sydd genym arnom ein hunain yn ofni mai llaw Duw, ac nid damwain, yW y clwyf marchogion sydd yn galed ar y wladwriaeth; o herwydd yr Eglwys, yr hon yn anghyfreithlon yn ein cadwraeth. Yr ydym wedi derbyn cyngor gan offeiriaid Dagon i'w danfon hi adref, yn awr a ydych chwi yn foddlon i ymuno a'r rhai:hyn yn eu cyngor, ao i gydweithredu a hwy yn eu hymdrech i'n pers- wadio ni mai dyna sydd oreu i'w wneud gyda phob brys ?' Ein hateb parod a fyddai, Ydym, heb bet- rusder, a bydd hysbys iwch pa ham na ymadawodd ei law ef oddiwrthych chwi.' Y peth a'n blina y^» na chynhygiwyd i ni gyfleusdra o'r fath hwn i 87~ weithredu a neb. ft/Sweithrediad a arwydda weitn- rediad,—ond pa weithrediad neu waith a