Hide Articles List

7 articles on this Page

YR HEN DEILIWR.

DIRWESTWYR A'R ETHOLIADAU.

News
Cite
Share

DIRWESTWYR A'R ETHOLIADAU. At II Parch. 8. Evans, Hebron. Anwyl Gyfaill,—Mae yn dda genyf weled fod eich sel Ddirwestol ynparhau. Yr ydwyf finau hefyd yn hyn o beth yn 'dal fy ffordd, ac yn ychwanegu cryf- der,' ac o ddechreuad Cyngrair y deyrnas g-yfunol yn un o aelodau ei gynghor. Cyfansoddais draeth- 17, y awd bychan ar y Maine law cyn fod dim arall wedi ei gylioeddi ar y mater yn N ghymru. Nid oes, ac ni bu un petrusder ynfy meddwl am. y priodoldeb a'r tegwch o roddi y fasnach feddwol i lawr trwy gyf- raith. Yr wyf dros y Sunday Closing, a byddai yn dda genyf weled y Permissive Bill yn gyfraith; er y byddai yn well genyf gael mesur ymerodrol ar y fasnach feddwol, na chael awdurdod i wneyd cyf- raith leol; ond byddai yn dda genyf gael rhywbeth a osodai ryw atalfa ar y clrwg. Yr wyf yn dyweyd hyn rhag i neb gasglu (gwn nad oes perygl i chwi wneyd) mai ocldiar wrthwynebiad i'r Permissive Bill yr wyf am beidio ei ddwyn yn rhy brominent yn yr etholiad dyfodol. Ysgrifenais yr I erthv,l olygyddol,' fel ei gelwch, ,y yn y TYST am Mai 8fed, gyda golwg ar etholiad Bristol, yn y train wrth fyned i Lundain y Doreu Llxui blaenorol. Nid wyf yn meddwl fod yr un gair yn yr hyn a ysgrifenais a all fod yn sail i neb gasglu fod yr ysgrifenydd yn wrthwynebwr i'r Permissive Bill. Cwestiwn o ddoethineb yn unig ydyw. A ydyw yn ddoeth gwthio y Permissive Bill i sylw yn yr ethoiiadau dyfodol; a phleidio y neb a'u cefnogo heb ofalu beth fyddo eu golyg-iadau ar bynciau eraill P Mae yn ymddangos i mi os ydvv'yf yn eich deall yn iawn, fod hyny yn ddoeth, ac y dylid ei wneyd. Dywedwch—'Y mae y fasnach foddwol yn fwy o felldith na'r Dreth Eglwys. Gwnelai dileu y fas- nach feddwol fwy i wneyd yr Iwerddon 511 deyrngar- 01 na dadwaddoli yr Eglwysi Esgobyddol, Pabaidd, a Phresbyteraidd. A phe byddai genyf bleidlais yn Merthyr, a bod dau yiiigeisydd-un dros y fasnach feddwol ar Hall yn ei herbyn—pleidleisiwn yn ddi- betrus dros yr hwn fyddai dros y Permissive Bill, ie, ar gyfryw amser a hwn.' Nid -\vyf am ddadleu pa un ai y fasnach feddwol ai y Dreth Eglwys sydd yn fwyaf o felldith—ond y mae gwahaniaeth yn y ddau achos. Baich ar amgylchiadau y wlad ydyw y fas- nach feddwol; o leiaf fel y mae yn faich ar amgylch- iadau y wlad y mae gan y llywodraeth wladol hawl i ymyraeth a hi. Baich ar gydwybod y wlad ydyw y Dreth Eglwys; ae os na all y senedd symud y ddau ar unwaith, y mae yn ymdclangos i mi mai cael y baich oddiar gydwybod y wlad yw y peth ddylid ei wneyd gyntaf. Y mae yn amheus iawn genyf a wnelai dileu y fasnach feddwol yr Iwerddon yn deyrngarol os parheid yr Eglwys Wyddelig yn iau ar eu gwarau. Nid caethion y fasnach feddwol yn unig sydd yn gwingo yn yr Iwerddon, ond y mae yno iiloedd o bobl oreu y wlad wedi myned i deimlo nas gall y fath anghyfiawnder barhau yn hwy. Ond y mater ydyw pa fodd y mae yn ddoeth gweithredu dan yr amgylchiadau yr ydyrn ynddynt F Pc byddai dau ymgeisydd 511 Merthyr—un droa dcliiead liollol y fasnach feddwol, n'r llall dros barhau y drefn bre- senol o flrwyddedu, lieb ddim potrusder rhoddwn innau fy mhleidlais i'r hwn fydclai dros ddileu y fasnach, os mat dyna yr unig ff west he 11 y byddai y ddau ■ymgeisydd yn gwahaniaethu arnynt. Ond os byddai un o'r ddau Yl1 cynrychioli fy ngolygiadau i mewn unarddeg o bethau, ond yn methu gweled yr un fath a mi ar y deuddegfed peth, yna yn sicr nid aberthwn ddyn sydd yn cydweled a mi mewn cynifer o bethau pwysig; a rhoi fy mhleidlais yn frafr dyn am ei fod ef a minau yn digwydd cydweled ar un peth pwysig!; pan yr ydym yn iiollol groes i'n g-ilycld mown unar- cldeg o bethau pwysig eraill. Heblaw hyny, hwyr- acii mai y pethau y mae ef a minau yn anghydweled arnyut a ddaw yn gwestiynau deddfwriaeth miion- gyrchol; ac nad yw teimlad y wlad a'r senedd eto ddim yn addfed i ddeddfu ar y peth y mae ef a min- au yn uno. Dy-na fi wedi anfon dyn i'r senedd i'm camgynrychioli ar bob cwestiwn sydd ger bron y Ty am ei fod ef a minau yr un farn ar gwestiwn nad yw ger bron y Ty. Os gweithreda pawb ar y cynllun yna ni chawn byth tmrliyw fesur allan. Anhawdd genyf feddwl fod yr un jmgeisydd all gael ei ddy- chwelyd i'r senedd mewn na Sir na Bwrdeisdref yil unig ar y Permissive Bill, heb ei fod yn cynrychioli yr etholwyr ar un pwnc arall. Mao yn wir fod hon yn elfen alluog- mewn llawer iawn o fanau, ac 311 dyfod yn alluoeach bob blwyddyn; ond wrth gyd- rreitliio ag elfenau eraill, ac 511 ami wrth beidio gwneyd ei linn yn rhy amlwg y mae wedi llwyddo i ddychwelyd dynion i'r senedd yn fFafriol iddi. Os a Dirwestwyr a phleidwyr y Permissive Bill i ddyweyd na roddent eu pleidlais i neb beth bynag fydd eu g-olygiadau ar bynciau pwysig eraill, os na byddant yn iawn ar yr un pwnc yna, beth fedclyliecli i dafarn- wyr a gwrthwynebwyr y Permissive Bill ddyweyd na roddent hwythau eu pleidlais i neb a fyddo drosto beth bynag fyddo eu golygiadau ar faterion eraill, Beth debygech fyddai y canlyuiaclr Mae arnaf ofn yn wir na byddai yn y senedd newydd neb i gynyg y Permissive Bill i sylw y Ty. Ond wrth syrthio i mewn a'rblaidryddfrydig* yn gyffredin, ymae genyf obaith cryf gweled degau o ddynion gonest yn y senedd newydd yn barod i gymoi-ycl y fasnach fedd- wol o ddifrif mewn llaw. Nid yn ddioeel—nid cyn gwneyd y pethau y mae pob plaid yn teimlo fod yr amser wedi dyfod i'w cwbl benderfynu. Mae dilead y Dreth Eglwys, Dad- gysylltiad yr Eglwys yn yr Iwerddon, Agoriad y Prif Ysgolion i Ymneillduwyr, yn gwestiynau sydd wedi dyfod yn addfed; ac ond i'r blaid ryddt-rydig gydweithio, gall y rhai hyn cyn pen pum mlynedd gael eu cyfrif yn mysg y pethau a fu. Ond nid yw dilead y fasnach feddwol trwy eto ivedi dyfod i'r addfedrwydd yna. Ac er fy mod yn gwbl hyderus y daw hyny hefyd, bydd yn hir iawn cyn dod, a rhaid i ni foddloni i!w gymeryd bob yn ycliydig, a chymeryd cymaint o help ag a allom gael gan bawb nad ydynt yn myned yn llawn mor bell a ni. Gell- wch benderfTOu mai oddiwrth y blaid ryddfrydig yn y senedd y ca pleidwyr y a'r Closing fwyaf o gefnogaeth. Ni wnelai delim lies i achos sobrwydd i'w g-jfeillion wthio eu clynion i'r maes. G-allant trwy I13 ny ranu y blaid ryddfrydig, a sicrhau dychweliad dynion a fyddo yn eu herbyii V., bol,) aehos; ond yn sicr nis gallant trwy hyny hyr- wyddo eu haclios eu hunain. Lie y gellir- dychwel- ycl rliyddfrydwyr trwyadl fyddo yn bleidiol i'r Per- missive Bill neu'r Sunday Closing, ar bob cyfrif gwnel- er hyny. Ond o dan yr amgylchiadau presenol na chymgred Dirwestwyr eu dallu i bleiclleisio dros Dori hyd yn oed pe oyjioeddiii ei hun yn gefnogwr i lwyr ddilead y fasnach fedclwol. Peth hawdd iawn vdyw aaaaw eefnogi mesur y gwyddis nad oes deddfwr- iaeth tunongyrehol i fod am.o. C\7esfciynau eraill sydd yn awr ger bron, a chael y dynion iawn ar y 1 hyny yw y pwnc i id ar gyfryw amser a hwn.' L yfaiu proiedxg 1 bob achos da, y mae genj-f ymddiried yiioch y rhoddweh eich dylanwad o blaid dychweliad dynion i'r senedd fyddo yn ateb yn hollol i angen ac amgylchiadau yr amserau presenol, Yr eiddoch yn serchog, Liverpool. J. THOMAS. Eoneddigion,—Yn ein llythyr diweddaf, cafodd yr jinddiddan a gymerodd le rhwng Griff, a Dafydd Fythelig, o barthed i Mr..Gladstone, ein sylw, ac y mae genym y tro-hwn ychwaneg, neu yn hytrach barhad, o'r un peth. Cyfarfu Griff a Dafydd eilwaith; ac yr oedd testun yr ymddyddan blaenorol yn fresh ar fedd- wl Griff, a dechreuodd ar unwaith i wneud sylwadau cymwysiadol at Dafydd, oddiwrth onestrwydd Glad- stone i ac ymdrechodd wneud argrainadau personol ar feddwl Dafydd er gwell, ac nid er gwaeth. Dang-- osodd y dylanwad oedd Mr. Gladstone wedi ennill drwy fod yn onest, dihoced, a rhyddfrydig. Y mae tri pheth,' ebai, I yii Gladstone, ag sydd yn sicrhau ei lwyddiant. Mae ei wybodaeth am yr egwyddorion, a'r cysylltiadau, ag sydd yn cyfan- soddi rhwymedigaethau dynion i'w gilydd, fel deil- iaid yr un cyfansoddiad, gwladol a moesol, yn dra helaeth. Mae tcimlad pur a brwdfrydig tuag at y d3dedswyddau ag sydd yn naturiol darddu allan o'r cysylltiadau ag sydd yn bodoli rhwng dynion a'i gilydd yn Ilond ei enaid. Ac hefyd, y mae ei gariad twym a nerthol tuag at i a wilder an dynion yn gwneud ei lwyddiant yn sicr.' Ond yn awr Dafydd, dal sylw. Nid llwyddiant Gladstone yn unig y mae yr egwyddorion hyn yn sicrhau, ond llwyddiant pob dyn ag sydd yn eu meddianu. Clywaist ein gweinidog ni yn dweyd fod right yn rhwym o lwyddo, ei fod y gallu cryfaf mewn bod, ei fod yn ddwyfol yn ei darddiad, ac ei fod yn cludo ei berchenog i fynwes Duw, ac yn ei gadw byth yno. Cysylltiadau Gladstone a'r egwydd- orion hyn sydd yn rhoddi iddo y nerth anorchfygol a berthyna iddo fel dyn. Cofia hyn Dafydd; mae yn well ini fwynhau calon lawen, onest, a da, ar ychydig, na dyoddef cnoadau parhaus cydwybod ddrwg, ar lawer.' Synodd araeth Griff Dafydd; ond, er mor eglur oedd cyfeiriadau Griff, nid oedd Dafydd yn eu gweled yn cyrhaedd mor belled ag yr amcanai Griff iddynt fyned. Beth bynag, wedi cyrhaedd gartref, dywedodd wrth Mari ei wraig am yr addysgiadau ag oedd Griff yn dynu oddiwrth ymddygiadau Glad- stone, a deallodd Mari yn y man fod Griff yn gwneud y defnydd goreu o honynt er gwella ei gwr. Y mae yn dda genyf,' meddai Mari, i Griff ym- osod arnat fel y gwnaeth. Ni wrandawsit iirnaf fi yn dy rybuddio i beidio a gweniaethu cymaint i Mr. Diotrephes. Gelli fod yn sicr mai at hyny y cyfeiria Griff; ao yn wir, y mae pawb yn y gymydogaeth yn edrych arnat fel gwas bach am swllt, yn barod i gyf- lawni unrhyw beth a fedri er mwyn boddloni spleen ddialgar Diotrephes. Yr oeddwn yn teimlo yn annedwydd hollol yn y Cwrdd Llenyddol diweddaf, wrth glywed y bechgyn, pan yn dadleu ar Gladstone yn gwneud cyfeiriadau at gymeriadau dau-wjmebog mor fynych, o herwydd, yr oeddwn yn teimlo yn sicr eu bod yn cyfeirio atat ti a Diotrephes. Gwy- ost yn dda nad oes neb yn parchu Diotrephus, er fod llawer fel tithau yn gweniaethu iddo, yn unig o her- wydd fod ganddo dipyn o gyfooth. Mae yn am- harchus yn ci gymydogaeth, yn ei blwyf, ac 301 fwy amharchus yn yr eglwys y perthynai iddi. Y11 wir, Dafydd mae yn rhaid i ti beidio myned cymaint i'w dy, a gweniaethu cymaint iddo, os myni gadw dy gymeriad yn loyw. Mae y wlad yn deall yn eithaf da sut y mae rhyngot ti a Diotrephes, ond nid yw pawb mor ddiragrith a Griff. Y mae ef yn eithaf gonest, ac os g-ofyni di iddo cei weled mai fel ag yr wyf fi yn dweyd y mae ef yn amcanu.' Ar ol i Mari ddystewi, yr oedd meddwl Dafydd dipyn yn fwy goleu ynghylch yr hyn a ddywedodd Griff wrtho, ac yr oedd yn teimlo yn dra annedwydd oddifewn. Clywodd Griff am yr hyn a ddywedodd Mari wrth Dafydcl, a chymeradwyai ei barn. Caiff araeth sjorwyrgall (yn ein tyb ni) Griff ar hyn ein sylw y tro nesaf, os caniatewch. Cewch weled fod Griff yn dipyn o Gladstone mewn gonestrwydd a gallu meddyliol. Ni ryfeddem pe gelwid ef yn 'Welsh Gladstone' cyn bo hir. Yn y cyfamser, Yr eiddoch, &c., GLADSTOKIAIT.

CYMMEEIADAU.

LLYTIIYB II.

NODION A NIDIAU.

LLANGOLLEN.

LLYTHYRAU CYMRAES YN NGHANAAN.