Skip to main content
Hide Articles List

10 articles on this Page

EIN TELERATJ A'N DOSBARTHWYR.

TELERAU AM HYSBYSIADAU.

AT EIN GOHEBWYR.

f * yUn\O'ø. --

ITALI, FFRAINC, GARIBALDI.

News
Cite
Share

ITALI, FFRAINC, GARIBALDI. Cymylog, tywyll, du, a bygythiol iawn ydyw awyr wladwriaethol Itali, ac yn fwy felly nac erioed y dyddiau hyn. Llengoedd Ffrainc yn Rhufain, a llengoedd eraill yn dilyn ar eu holau bob dydd. Llywodraeth Victor Emanuel o'r diwedd wedi anfon ei byddin hithau i diriogaethau y Pab-llywodraetb Louis Napoleon yn chwyrnu'n ffyrnig arni am hyny; hithau yn amddiffyn ei hun yn gryf, a bron yn heriadol yn ei thon, fel y mae y ddwy lywodraeth megis a'u dyrnau yn nannedd eu gilydd. Garibaldi wedi gwrthod gwrando ar gais y llywodraeth i dynu yn ol, ac yn cadarnhau ei hun yn Monte Rotundo. Mazzini wedi anfon cyhoeddiad allan, mewn geiriau o dan byw, i alw Itali i godi ar unwaith fel un gwr, i ymlid yr estroniaid sarhaus o Rufain ac o'r wlad ac os gwithyd llywodraeth y brenin gymeryd yr achos yn ei llaw, am iddynt eu bwrw hi a'i brenhili ymaith oddiar y ffordd, a chymeryd yr achos i'w dwylaw eu hunaia. Yn awr neu byth yw ei arwyddair. Ni feddyliodd Napoleon ddiin amgen na buasai presenoldeb ei filwyr ef yn Rhufain yn ddigon i beri i holl wrthwynebwyr ei ewyllys dynu eu cyrn atynt. Ychjdig a feddyliodd y buasai Victor Emanuel yn beiddio anfon ei fyddin i'r tiriogaethau pabaidd heb ei genad-, ac yn groes i'w ewyllys ef; ac ni allai gelu ei syndod a'i siomedigaeth ar yr achlysur. Y mae yn gyfyng arno o'r ddeutu, pa un ai gyru yn mlaen ar y llwybr a gychwynodd, ynte tynu yn ol a wna. Y mae ei berygl yn fawr beth bynag a wna. Os gyru yn mlaen a chyhoeddi rhyfel yn erbyn Itali, y mae perygl dinystr a cholledigaeth yn bylldreimu arno ff ordd liono; os tynu yn ol, nid oes yn ei aros ond gwarth a pherygl dinystr a choll- edigaeth i'w enw a'i awdurdod y ffordd hono. Y mae ei afhvydd yn Mexico wedi mwy na banner ei andwyo eisoes, ac y mae Bismark wedi tori llawer ar ei grib wedi hyny ac y mae hwnw eto fel Hew mawr ar y ffordd. Efe (Bismark) ydyw meistr y sefyllia yn bresenol. Ysgrvfenwyd yr uchod neitlr.wr. Bore heddyw (dydd Mawrth) dyoia y newydd gofidus fod byddin y Pab, yn cael ei chynnorfchwyo gan adran o fyddin Ffrainc, wedi ymosod ar Garibaldi yn Monte Rotun- do, ac wedi brwydr ofnadwy, llwyddasant i'w ovthrechu, acbraidd anmhosibl oedd iddi ddigwyddo yn amgen, canys pa fodd y galiai grym byeban o filwyr gwirfoddol. diffygiol mcwn arfau ac adnoddau milwrol, wrthsefyll byddin o filwyr dysgybledig, a phob offerynau a pheirianau a darpariadau rhyfel ganddynt. Enciliodd Garibaldi o diriogaethau y Pab ar ol y frwydr, a rhoddodd ei hun yn nwylaw swyddogion y fyddin Italaidd, ac y mae weithion yn garcharor dan ofal ei gyfeillion. Pa beth nesaf? Beth a fydd y foru? Nid oes neb a wyr hesldyw. Y mae pob dydd yn awr yn esgor ar ryw newydd pwysig neu gilydd, ac y mae y newyddion pwysicaf eto yn ol. DYDD MERCHER. Wel, dyma y foru wedi dyfod yn heddyw, a'r prif newydd heddyw yw, fod byddin Itali yn cael ei galw adref o diriogaethau y Pab, a byddin Ffrainc i ym- adael o Rufain i Civitta Vecha, a chynnadledd o'r galluoedd Ewropaidd i gael ei galw i eistedd mewn barn ar gyflwr y Babaeth. Druain o honynt! Gallant roddi 'triagl i'w dolur hi,' ond nid a. hi yn iach. Na, na, nid oes digon o driagl yn Ewrop i'w hiachau hi. Gwnaeth Garibaldi ei waith yn effeith- iol, a da genym nad aeth ei fywyd yn aberth i'w anturiaeth orchestol. Aeth tua Rhufain i chwilio am farwolaeth, yn y gred os buasai iddo gwympo ar y maes y buasai hyny yn foddion i brysuro gwaredigaeth Rhufain, a llwyr ddilead y Babaeth ond gofalodd rhagluniaeth am dano. Y mae yr amcan oedd ganddo ef mewn golwg yn mron wedi ei gwblhau, er gwaethaf Napoleon. Hir oes i Gari- baldi i weled a mwynhau ffrwyth ei lafur.

JEFFEREY AC YMBORTH RIIAD.

LIVERPOOL A'R CYLCHOEDD.

CYMDEITHAS RIIYDDHAD CHEFYDD.

CYMER PONTYPRIDD.

EBENEZER A'I HAMGYLCHOEDD.