Skip to main content
Hide Articles List

9 articles on this Page

DR. M'NEILE A'R YMNEILLDU…

News
Cite
Share

DR. M'NEILE A'R YMNEILLDU WYR. Nid oes achos dyweyd, tybed, i neb o'n dar- llenwyr pwy yw Dr. Hugh M' Neile. Mae wedi bod ger bron y cyhoedd fel prif felldithydd Pab- yddiaeth am yn agos i ddeugain mlynedd. Mae ei enw yn air tculuaiclcl yn Liverpool; ac anaml iawn y ceir neb wedi dal yn ei boblogrwydd dros gyhyd o amser. Gwyclclol o genedl ydyw. Dyn main tal, yn llawn dwy lath o hyd. Mae ganddo lygaid llymion, treiddgar, ac wedi y cyffroir ef ymddangosant yn dan byw. Darllenir meistrol- aeth ac awdurdod yn mhob ystum ac ysgogiad o'i eiddo. Siarada yn glir a clilocliaidd, gan dori pob gair yn groyw a dealladwy; a dywed bob peth mor eglur fel nad yw yn bosibl camgym- loeryd ei feddwl. Mae yn ddyn liyf, diofh, a phob peth o'i gylch yn arwyddo ei fod wedi ei Iwriadu gan awdwr natur i fod yn arweinydd, ac nid yn ddilynydd. Cadfridog ydyw. Mae wedi bod bob amser yn Eglwyswr selog, yn ddadleuydd cryf dros Brotestaniaeth fel y grefydd sefydledig; ac cr wedi byw ei Iran bob amser ar roddioix gwirfoddol ei gynnulleidfa, eto ystyriai fod help y llywodraetlx yn lianfodol i gynhaliaeth crefydd, ac yn enwedig i fod yn amddiffyniad rhag Pab- yddifieth.^ Tebyg- mai i'r Haiti efengylaidd yr ystyiiai ei him, end ni ON erioed VJX ymg*ymmyso'u fawr a neb y tu allan i gylch ei "Eglwys ei liun. Y mac wedi bod bob amser yn fwy amlw^ fel gwrthwYllohydd Pabyddiaeth nac fel amddiiiyn- ydd crefydd efengylaidd. Mae gormod or Hew ynddo i fod yn amlwg iawn fel aelod or Cynghrair 9 laidd; fel yr oedd gormod o'r hero yn 0 Garibaldi i fod yn gadeirydd Cynghrair Heddwch. Ond ymddengys fod rhyw gvfnewidiad pwysii* w edi dyfod dios I.)i. AI j.\ oiJ e yn ddiweddar Daetli allan mewn gweddnewydd hollol yn nghyf- t, gh f- arfod blynyddol y Feibl Gymdeithas eleni. Chwaveu teg iddo; y mae wedi bod bob amser yn bleidiwr selog i'r Feibl Gymdeithas ac wedi cyfhvyno llawer o'i amser a'i hyawdledd i'w gwasanaeth ond o'r gadair eleni dangosodd fwy o ffafr a theimlad da at Anghydffurfiaeth ac Ang- hydffurfwvr nag a ddangosodd erioed or blaen. Ei amcan oedd galw ar Ymneillduwyr i'r maes i gynnorthwyo y blaid Efengylaidd yn yr Eglwys Sefydledig yn erbyn y blaid Suseyaidd a Pliabaidd sydd ynddi. Fod gelyn cylfredin yn myned dan seiliau ein crefydd; a bod. gal wad arnoni oil i gydymimo yn ei erbyn. Dyma ei eiriau Fel gweinidog efengylaidd o Eglwys Loegr, yr wyf yn dyweclyd wrthych ein bod wedi bod yn rhy hir yn odyeitlu i'n gilydd. Buom yn oer ac yn mhell. Goddefasom i faterion cydmarol ddibwys ac arwynebol ein cadw ar wahan-rnaterion am lywodr- aeth eglwysig, hyny ydyw o drefniadau dynion, ac nid o wirionedd Dnw-materion am gwestiynau politicaidd, ac nid egwyddorion sylfaenol ein crefycld. Beth yw ein gwahaniaethau ? Nid oes a fynont a 8,ylfeini ein crefydd. Gall hyn ymddangos yn ddy- eithr i chwi; ond edrych we ll arno a gwelwcb mai felly y mae. Gellwel1 chwi feddwl am ein hesgob- yddiaeth, ein seremoniau, a'n cyssylltiad a'r liyw- odraeth. Nid yw y rhai hyn yn hanfodion i'n cref- ydd. Earychwck ar Esgobyddiaetli; ni ddyweclas- om erioed fod hyny yn un o hanfodion ein crefydd- ni ddywedodd Eglwys Loegr erioed mo hyny Yr ydym yu ei dewis yn hytrach nag un drefn arall-yr wyf fel un yn ei dewis—yr wyf yn addef hyny yn onest; ond nid ydym yn dywedyd yn unman ei bod yn hanfodol i fodolaeth a llwyddiant yr Eglwys. Nid yw ein seremoniau yn hanfodol. Yr ydym i gyd yn cytuno a chwi nad yw yn angenrheidiol fod y seremoniau yn mhob man bob amser yr un. Nid ywein cyssylltiad a'r llywodraeth ychwaith yn un o'n hegwyddorion sylfaenol. Gall y cyssylltiad gael ei ddilyn a manteision, a gall gael ei ddilyn ac anfan- teision; ond nid yw y fantais na'r anfantais yn hanfodol i fodolaeth a gweithiad allan eglwys Grist- ionogol.' Dyna newidiad rliyfedd, onid e, yn nhon ac ysbryd un sydd wedi bod drwy ei oes yn amddi- ffynwr anffaeledig i Eglwys Sefydledig ein gwlad. 9? Pjob dyledus barch i'r Doctor, dymunem ddyweyd fod y cwestiynau sydd yn ein gwahan- laethu yn rhai pwysig yn wir. Y mae a fynont ag ysbrydolrwydd teyrnas Crist. Nid ydym yn dadleu yn erbyn EsgobydfUaeth. Pwy bynag sydd yn dewis y ffurf eglwysig hono, glyned wrthi; nid ydym am ymryson ag ef. Ond nis gall fod cydfod na chydweithrediad rhyngom af I y unrhyw grefydd sydd yn cael ei noddi gan y gyf- raith yn wahanol i eraill; a'i thalu o bwrs cy- ffredin y wladwriaeth. Heb gydraddoliaeth a 0-f I grefydclolnis gall fod cydymdeimlad a chydweith- rediad. Hawdd cymhell brawdgarwch a chycl- weithrediad, ac ar yr un pryd ein gwasgu a'n gorfodi i gynnal flurf o grefydd, ac yr ydym yn gydwybodol yn encilio oddi wrthi. Ar y tir lie y maent, nid oes genym un help i'w roddi i'r blaid cly Efengylaidd yn yr Eglwys Wladol. Yr ydy -l yn cashan Pabydcliaeth a chas cyflawn-yn edrych ar y gyfundrefn yn gorRbIiad o bob peth sydd isel a dirmygus—yn gronfa o dwyll, hoced, a chelwydd —yn elynol i Dclnw, ac yn ddiraddiol i ddyn, ac y mae ein ffyddlondeb i'r gwirionedd yn galw arRO i wnoucl pob peth yn ein gallu i brysuro ei uinystr oddi ar y ddaear. Ond yn ein gwlad ni y grefydd sefydledig sydd yn cymmeryd arni ddaogelu y wlad rhag Pabyddiaeth sydd wedi bod yn fagwrlatr dyn pechod. Nid yn mysg Ym- neÜlcluwyr y mae gogwyddiad at Babyddiaeth iw ganfod Nid o rengoedd Ymneillduaeth y mae yr encilwyr yn myned drosodd i Rnfain- Eglvyys Sefydledig Lloegr ydyw yr ys^erbwd sydd yn maga y cynrhon yna. Mae mwy o ber- ygl y dydd heddyw i grefydd bur ac efengylaidd yn ein gwlad oddi wrth gynnydd defodaeth a seremoniau Pabaidd yn Eglwys Loegr nac oddi wrth Babyddiaeth noeth lieb grys e rawn am clani i dwyllo. Nid oes gan Ymneillduwyr un help i'w roddi i'r blaid efengylaidd, fel y cyfryw J tir y maent ynddo. 6s deuant allan o'i cnanol, bydd yn dda genym eu croesawn. Agor- fV°Ul Pu^P,1(iau i'w derbyn; cant ddwyn eu -1. Eglwysig gyd a hwy, a sefydhi esgob- • f.f l1 ^an wenau siriol pob plaid efeng- ylaidd drwy y deyrnas. Ond ar y tir lie y maent, ms gaLlwn ddymuno yn dda iddynt, na dyweyd Duw yn rhwydd wrthynt.' Cymmered Dr. M' ■Neile y blaen arweinied ei fyddinoedd i'r maes, ♦ ai.lau 0 ^ano' cors seremoniau Pabaidd EglwysLoegr, a bydd yn dda gaa filaedd Ym. I neilidawyr Prydain ei ddilyn i tyned rn whvf ^Ffemor^dau uamniol Khufain.

MIALL YN LIVERPOOL.

Y TEULU DEDWYDD.

BEDD FY MAM.

EXGLYN

ENGLYN

DYLANWAD Y BilBL.

--DEFAJD CYMREIG.

C YD CiYFAR F YD DTA I) EFFEITH…