Hide Articles List

3 articles on this Page

CYFLWYNIAD TYSTEB I'R PARCH.…

CYFARFOD, MORIAH, KHYMNI.—NOS…

dJ)l11!Jiad 11 at'!J.

News
Cite
Share

dJ)l11!Jiad 11 at'!J. ABERTH MOLIANT Detholion o Salmau ac Emynau at wasanaeth addoliad cynnulleidfaol, dan arolygiaeth y PARCH. WILLIAM REES, LIVERPOOL. Aryraphivyd gan Isaac Foulkcs, 1867. Yr hwn a abertho foliant a'm gogonedda i." (ParJiad). ER esiampl, gallai llai o'r hanner o'r M. B. (M, 1), wneud y tro. Y mae yn hysbys i bawb sydd wedi sylwi mai y mesurau mwyaf arferedig oil ydyw y M. 3, 4, 5, 7, 9, a 10. Y rhai nesaf, fe dybir, yw M. 6, 8, 25, 17, 19, 20 11, 13, 15, 16, 21, 29, 1, 2. Yr ydym yn meddwl y gallai dyn deithio trwy gynnulleidfaoedd cyffredin Cymru dros dair blynedd olynol, heb glyweij ychwaneg o fesurau ynddynt, ond fel eithriadau yn unig; ie, ac heb glywed mwy na deg neu ddeuddeg, hyd yn nod o'r rhai a nodwyd uchod, ond fel eithriadau, Yr ydym yn meddwl hefyd pe torid y rhan fwyaf o'r hymnau sydd ar y mesurau anarfer- edig yn llai o lawer nag ydynt, y byddai y llyfr yn hwylusach fyth i gynnulleidfaoedd cyffredin Cymru. Y gwir yw nad oes dim mwy na thri phennill yn y tri mesur byr arferedig (M. 3, 4, a 5,) braidd byth yn cael eu canu ar unwaith; na dim mwy na clau bennill yn y mesurau hir- ion arferedig (M. 6, 7, 8, 9, a 10). Dichon ei bod ychydig yn wahanol yn nhrefydd Lloegr, ond dyna y rheol yn Nghymru, a hoffem iddi gael sylw y detholydd coeth erbyn yr argraphiadau dyfodolo 'Aberth Moliant.' Yr ydym yn dy- wedyd argraphiadau dyfodol, am ein bod yn sicr, os nad ydym ynllwyr gamddeall archwaeth emynol cenedl y Cymru, y bydd galwad am y llyfr hwn wrth y miloedd cyri pen blwyddyn o amser. Er mwyn dilyn y ffasiwn, cymmerasom dipyn 0 boen i wybeta trwy'r llyfr hwn am ddiffygion a gwallau; ond ar y cyfan, ychydig 0 dal am ein trafferth a gawsom. Yr ydym wedi cyfeirio eisoes at y pethau a ystyriwn fel math ar ddi- ffygion, wrth siarad am nifer y mesurau a hyd yr hymnau, gan gyfaddef ar yr un pryd, ei fod hyd yn nod gyda golwg ar hyny, yn rhagori yn mhell ar ei ragflaenoriaid. Y mae yr holl bethau a ystyriwn ni yn wallau yn gynnwysedig yn y sillebiaeth a'rllythyraeth. Cylystyr ydyw y ddau yma yn gyffredin, ond yr ydym ni yn arfer- y blaenaf i ddynodi toriad geiriau er eu hystwytbo at y mesur a'r accen; llythyraeth yn gyfystyr ag orgraph. Y mae yn y llyfr gryn nifer o eiriau wedi eu sillebu yn y fath fodd ag y llwyr ddyfethant yr accen a'r mesur with eu darllen fel y, inaeut wedi eu hargraphu. Nodwn ychydig fel es- amplau:— T. 13, pen. 3 a 4, ceir,— Efe ddiwalla'n hangenrhaid, Fel defaid ei borfeydd.' 0 foliant am ei ddoniau mad, A'i rad i ddynolryw.1 Gofyn yr accen a'r mesur i'r Ilinell uchaf fod fel hyn,- Efe ddiwalla'n Jtangen-rhaid,' a'r llinell olaf fel hyn,— A'i rad i ddynol-ryw.' Nid yn unig y mae accen y mesur yn gofyn i'r gair fod yn ddynol ryw, ond y mae awdurdod y prif awduron yn gofyn yr un peth, gan nad yw yw dynolryw ond erthyl coeg-ysgolheigion di- weddar. Eto, t. 14, pen, 4,— Cydgenwch fawl cytun.' Ni bu dim ond y dim rhwng y cytun hwn a myned yn gytyn, sef cut bychan; heblaw ei fod yn andwyo'r mesur. Ped ysgrifenasid y gair yn y dull awdurdodol-cyttun-buasai y mesur a'r iaith yn cael tegweh. Llunier i gall haner gair.' Am orgraph Llyfr Hymnau, ein cred ddiysgog ni ydyw fod pob rheswm yn dywedyd y dylai fod yn agos iawn, os nad y n hollol yr un ag or- graph y Beibl. Dylai y Llyfr Hymnau fod yn nwylaw pob aelod o'r Ysgol Sabbathol, a phob gwrandawr pregethau, &c.; ac os bydd ei orgraph yn dra gwahanol i orgraph y Beibl, y mae yn sicr o beri dyryswch amheuaeth i feddyliau dis- gyblion craffus ar hyny o bwnc, heblaw fod or- graph y Beibl yn annhraethol lithricach, cysson- ach, a mwy philosophyddol nag orgraph y coeg bapurach ceiniog (penny trash) sydd yn nwylaw y genedl; a'r Beibl mewn gwirionedd ydyw gwir safon iaith yr holl genedl, ac y mae yn gwir deilyngu bod felly. Y mae orgraph sothachlyd, ddi-ddosparth, a di-awdurdod y Green Wales, nid yn unig yn ysgrifenu cannoedd o eiriau mewn modd nad oes neb byth yn eu llefaru, ond hefyd mewn modd ag sy'n andwyo y synwyr yn fynych, yn enwedig mewn barddoniaeth. Pwy, yn yr holl Fyd Cymreig,' a aiff i'r boen o ys- tumio ei enau a chlicied ei en, wrth ddarllen neu siarad yn hyawdl, i ddywedyd anmheu, axmhar- od, anmherffaith, breninoedd, bywau) cenedloedd, cyfiawnad, dyben, dyoddef, dyogel, llane, pwnc. yn Nghanaan, yn Mharadwys; a mil o'r fath ynfydrwydd ieithyddol, yn lie y dull llithrig, cysson, ac awdurdodol-ammau neu ammeu, ammharod neu amharod, amherffaith, brenMn- oedd. bywhau, cenAedloedd, cyliawn/iad, diben, dioddef, diogel, llango, pwngc, yng Nghanaan, ym Mharadwys? Neb, end 'ynfydion cynhwynol,' chwedl Morus Cyffin. Y gwir yw fod pob Ily- thyren yn ddieithriad o'r egwyddor Gymraeg yn newid er mwyn llithrigrwydd a phersain, a lluaws yn cael eu dodi i mewn er mwyn yr un pethau. Ni oddef Ile i roddi esamplau yma, ond os bydd rhywun yn ammau'r haeriad, myneged hyny, a chyflwynir iddo gyflawnder yn ddi- ammod. Rhoddwn un esampl o wall orgraph yn an- dwyo'r synwyr, neu o leiaf yn ei wneud yn hollol ammwys t. 9, p. 4:— Fe gana'r Negro du, Fe gana'r Indiad draw.' Y mae canu a canu neu cannu, fel y gwyr pawb, yn eiriau hollol wahanol eu swn a'u syn- wyr y blaenaf o swn hir, yn arwyddo to sing, a'r olaf o swn byr, yn arwyddo to whiten; gan hyny, y mae pob synwyr a chyssondeb yn dy- wedyd y dylent gael eu hysgrifenu yn wahanol. Y mae rhediad yr boll emyn yn lied arwyddo mai ystyr y ddwy linell uchod yw :— It (the blood of the cross) will whiten the black Negro, It will whiten the yonder Indian; Ond y mae y llythyraeth yn arwyddo yn amlwg mai yr ystyr yw- The black Negro icill sing, The yonder Indian vill sing; Ac y mae y naill mor wir a'r llall, am hyny y mae y llythyraeth y fath fel nas gellir llwyr benderfynu pa un oedd gwir feddwl y bardd. Yn awr, gan fod darpariaeth yn y Gymraeg i ochel y fath ddyryswch, a bod y ddarpariaeth hono wedi cael ei hawdurdodi gan brif ysgrifen- wyr y genedl, o'r Dr. Morgan, sefydlydd y Gym- raeg bresennol, hyd amser y mympwyol Ddr. Puw, onid ffolineb llenyddol ydyw peidio defn- yddio y gyfryw ddarpariaeth ? Gellir dywedyd yn debyg am y gair ffynon (ffynon) sydd yn yr un emyn- y mae swn, a gwraidd, ac awdurdod y prif awduron oll, yn dangos mai Jfynnonau yw yr iawn lythyraeth, pan y mae anian yr iaith ac arfer yn caniatau ei dreiglo yn ffynhonau. Wedi'r cyfan, nid yw y diffygion a'r man wallau a nodwyd ond dibwys mewn cymhariaeth, neu, yn ngeiriau y beirniaid, dim ond 'brychau ar wyneb yr haul,' ond y maent yn frychau, ac annogwn y detholydd galluog i'w chwythu ymaith o'r argraphiadau dyfodol. Ba wedd bynag, yr ydym yn credu yn ddiffuant mai hwn yw y Detholiad o Salmau a Hymnau teilyngaf o ddigon ar a welsom ni hyd yn hyn, i fod at was- anaeth addoliad cynnulleidfaol, ac i fod yn nwy- law pob person a ddymuno gyflwyno i'w Gre- awdwr a'i Brynwr wir ddichlynaidd ABERTH Moliani. Gweiryihi.