Hide Articles List

8 articles on this Page

Advertising

Advertising

I^n?fpu6au.

Advertising

MR ELLIS GRIFFITH YN NGWRECSAM.

News
Cite
Share

MR ELLIS GRIFFITH YN NGWRECSAM. Nos Fawrth cynhaliwyd cyfarfod brwd- frydig yn y Victoria Hall, Gwrecsam, er cefnogi ymgeisiaeth Mr Clement Edwards yn Mwrdeisdrefi Dinbych. Y prif siar- adwr oedd Mr Ellis OJ dfith, a chynullodd torf anferth i'w wrandaw. MR ELLIS GRIFFITH. A.S., a gatodd dderbyniad gwresog, a sylwodd ei fod yn bollol wir fod eu gwrthwyneb- wyr wedi dwyn materiou eraiH i'r ddadl hon, ond gan mai eu gwrthwynebwyr oedd wedi achosi yr etholiad, yr oedd yn rhaid iddynt ddioddef y canlyniadau. Yr oedd gan yr etholwyr i ystyried dau gwestiwn—yn gyntaf, pa un a oeddynt yn ffafriol i'r Gyllideb ai peidio; neu, pa un a oeddynt yn angbymeradwyo Ty yr Arglwyddi. Pan yr oedd y blaid arall yn siarad am fendithion Diwygio y Tariff, ai nid oedd yn werth i'r bobl ystyried eu hanes am gadw en haddewidion yn y gorphenol, oblegid pan dderbyniai unrhyw un addewid, yr oedd ganddynt i feddwl yn gyntaf oil, am allu deallol y dyn oedd yn ei gwneyd—(chwerthin) ac yn ail, am ei allu moesol i gario ei addewid allan. Ni byddai i4do ddweyd dim am allu deallol; yr oedd ya bwynt rhy boenus i gyfarfod elhoeddus-(ehwerthin). Yr oedd gallu moesol yn both y cymerent gryn falchder ynddo; nid oeddynt hwy fel dynion eraill-(chwerthin), Nid oedd- ynt byth yn gwneyd camgymeriadau; nid oeddynt yn gwneyd mynegiadau ar nad oeddynt mewn cydgordiad pendant a'r ffaith; nid oeddynt byth yn cam- arwain y cyhoedd; ac hwyrach nad oeddynt--(iohwerthin). Nid oedd yn eu beio hwy. Yr oedd yn priodoli eu holl ddiffygion. nid i falais, ond i anwybod- aeth. Yr oeddynt yn gynrycbiolwyr traddodiadol o'r blaid ffol, ac yr oedd ganddynt hanesyddiaeth uchel, a rhaid oedd iddynt fyw i fyny yn unol a hyny; Yn 1896 anfonwyd hwy i'r Senedd ar yr addewid o roddi biwydd-daliadau i'r hen bobl; ond o'r flwyddyn hono hyd 1900 nid oeddynt wedi meddwl am eu haddew- id. Nis gallent feddwl am bobpeth, a aUent hwy?—(chwerthin). Cafodd yr addewid ei hadnewydda, modd hynag, yn 1900; ac yr oedd yr un hen fwyafrif yn Nhy yr Arglwyddi ac etto, o 1900 i 1906, anghofiasant y biwydd-daliadau i'r hen bob). Nid oedd efe yn eu beio; yr oedd eisiau meddwl am y clerigwyr- (chwerthin). Yr oedd y clerigwyr yn gweddio drostynt yn amser etholiad- (chwerthin a chym). Ar ol yr etholiad paham na ddylid ysglyfaetha oddiarnynt ? -(chwerthin mawr). ran ddaeth y Rhyddfrydwyr i awdur- dod, ac y dygwyd y Mesur yn mlaen, caed gryn anhawsder i'w. basio yn Nhy y Cyffredin. Pan aeth i Dy yr Arglwyddi vr oedd yno Owydd-dalwvr-(chwerthin). Dywedodd Arglwydd Landsdowne fod blwydd-daliadau yn dinystrio cyhyrau moesol y bobl. Wei, yr oedd Arglwydd Halsbury ger ei fron ar yr adeg yr oedd yn gwneyd y mynegiad—(chwerthin). Os oedd pum swllt yn yr wythnos yn dinys- trio cyhyrau moesol, pa faint mwy y dinystrid cyhyrau moesol trwy ;62,000 yn y flwyddyn yr oedd Arglwydd Hals- bury yn ei gaer ?-(ehwerthin a chym) Yr hyn yr oedd ef (y siaradwr) yn llawenychu o'i blegid oedd, nid yn gym- aint y nifer o sylltau yn yr wythnos, ond yr egwyddor a orweddai o dan y Mesur— fod Llywodraeth y wlad hon wedi cyd- nabod ei ehyfrifoldeb i edrych ar ol yr hen bobly hyn yn eu henaint—(cym uchel). Ar ol ymdrin yn lied helaeth ar y tollau ar dir, dywedodd Mr Griffith, gyda golwg ar dollau ar ewyllysiau, mai da oedd cofio yr egwyddor, mai toll ydoedd na ddigwyddai ond unwaith mewn oes— (chwerthin mawr a chym). Y doll ystad ar 9100,000 fyddai £ 5,000, a chwynai y perchenogion trallodus a thlawd hyn yn erbyn y swm bychan hwn, y byddai id do mewn cwrs o amser, trwy farwolaeth bob perchenog olynol, fyned oil i goffrau y Llywodraeth. Wel, yr oedd efe (Mr Griffith) wedi gwneyd cyfrif, na ddig- wyddai hyn njewn llai na thri chant 0 flynyddau; ac os oedd teulu wedi byw am dri chan* mlynedd ar rywbeth enill-, wyd trwy ryw hynafiaid yn y cyfnod pell hwnw, yr oedd yn llawn amser iddynt ddechreu enill eu bywoliaeth eu hunain— (chwerthin mawr a chym uchejt). j MR CLEMENT EDWARDS, i'r hwn y rhoddwyd derbyniad brwdfrydig, a ddywedodd mor bell ag yr oedd a wnelo ei areithiau yn y frwydr hon, nid oedd efe am ganiatau i'r ochr arall osgoi yn y graddau lleiaf y cwestiynau y byddai yn rhaid iddynt eu gwynebu. Yr oedd Ar- glwydd Cawdor, yr hwn oedd wedi bod yn Ngwrecsam rhyw bythefnos yn ol, wedi traddodi un o'r areithiau mwyaf an- wladgarol a wrandawyd yn ddlweddar gan Gyn-Weinidog o'r Weinyddiaeth. Gyda'i wybodaeth fedrus, yr hon a sicrhawyd fel Prif Arglwydd y Morlys, yr oedd Argl- wydd Cawdor wedi beiddio dweyd wrtb yr Aimaen, os deuai Ymreolaeth, y gwn- aethai Belfast ystorfa longorsaf ragorol iddynt—(cywilydd). Credai ef fod Argl- wydd Cawdor wedi bod yn eaog o frad- wriaeth-(cym uchel); ac os oedd hi 0 fewn cylch swyddogaeth aelod preifat o'r Senedd, trwy gwrs achwyniad, i dynu Arglwydd Cawdor i Bar y Senedd i ateb am ei areithiau, byddai iddo ef, fel Aelod dros Fwrdeisdrefi Dinbych, ei wneyd- (cym uchel a birfaith).

Camgymeriad Mr. F. E. Smith.…

Mr Clement Edwards a'r Glowyr.

' DIARIES FOR 1910. i