Welsh Newspapers

Search 15 million Welsh newspaper articles

Hide Articles List

11 articles on this Page

NODION NED LLWYD.

Advertising

Nodion Llywarch Hen

News
Cite
Share

Nodion Llywarch Hen Llongyfarchiad i'r Parch. W. Thomas, Ulan- rwst. Wele efe bellach yn Llywydd Cym- deithasfa'r Gogledd. Y mae cysgod yr ail- rhydedd hon yn glod i Gyfarfod Misol Dyffryn Conwy. Canys ni bu rbeb o'i wyr glew ef yn y gadair ers talm. Iedhyd gaffo Mr. Thomas i lanw'r swydd, a medr i ddal yr awenau. Gwelaf fod Mr. Thomas Williams, Cross- street, Caergybi, yn rhoddi arfau gwaith ei fywyd cyhoeddius o'r neilltu, ar drothiwy | ei bedwar ugain oed. Gweithiodd yn ddiwid ym mywyd y dref a holl gylchoedd y sir. Ni wel- odd Mon ei anwylach na'i onestach. Ynddo ef yr oedd cysgod yr anwyl Barch. W. Griffiths fel yn aros yn y tir. Boedi ei noswyl yn dawel a'i gyda'r nos yn siriol. Y mae'r ddadl ar y Gyllideb wedi ycihwanegu at y doraeth slang wordls feddai'r Senedd. Gelwir y finitai ddieitihr o Arglwyddi a ddaeth i'r frwydr dir hon yn wild men." DaeAhanit yno ar ffrwst, a ithai ohonynt a'u cwn i'w camlyn. Pan ddeallasant hyd aniser y ddadl, rhedasara i'w coedwigoedd i ladd ffes.ani. Clhwareu teg iddynt, gogwydda pob pet'h i'w elfen ei hun. Rhuthrant i'r Ty i amddiffyn eu llogelLau rhag y Llywodoraeth, a rhuthrant i wario eu heiddo ar eu pleserau. Gorchwyl mawr llawer bonedd- wr yw magu giam. a rhedeg ceffylau. C'redant mai i hyn eu crewyd. Hawdd canfod lie y mae'r esgid yn gwasgu, a phwy yw'r bobl anwladgiar, er eu holl grech- wen., sy'n gwrthod dwyn eu rhan o faich y deyrnas. Hael yw Hywel ar bwrs y wlad." Wylir ym mhen. pob heol am longau rhyfel, a phe cai'r Ty Arglwyddi ei ffordd, telid am dianyn-t a lluniaeth y bobl. Y prif siaradwyr 3m erbyn y Gyllideb oeddynt: Due o. Marlborough, perefenog 24,000 o erwau o dir, a'u rhent yn ^36,557 Iarll Camperdbwn, perchenog 14,000 o erwau; Ardalydd Londonderry, perchenog 50,400 o erwau ac Arglwydd Avebury, ariahydd goludog a pherchenog 3,000 o erwau o dir. Oni fedr y neb a redo ddarllen ymdidygiadau a gofal calon y bobl hyn am eu heiddo? Deall, j yn wir; y mae miloedd na fynant ddeall— carant dywyllwch eu sel wleidyddol. Yn yr ystorm y mae'r cwestiwn o ddysgu'r Gymraeg yn yr ysgolioni dyddiol. I reswim yim- ddengys yn ddiamwys a phriodol. Dylid dysgu iaith, pob gwlad yn ysgolion y wlad hono. I'r Cymro gwladgar, nid oes dwyfarn ar y cwestiwn. Ni fyn Pabyddion Gwrecsam ei dysgu, ac am- reua'r Eglwyswyr y priodoldeb. Rhoddwyd Ysgol Eglwys Crist y Rhyl, i'r Awdurdod Add^g ar yr amod na ddysgid ynddi Gymraeg. Camodd y Bwrdd1 Addrwsig i fewn yni erbyn y rhwymiad. Gwelir trwy'r man bethau hyn y ddrycin sydd yng nghwrs bywyd yr hen Gymraeg- anwyl. Gwawried y bore y caffo ei bendithio i yn ei gwlad ei hun, a'i choleddu gan ei mheib- ion. Gwelais y dydd o'r blaen uwch swyddfa crydd yr jrmadrodd deniadol- Hospital for boots." Rhagorol. A dichon ei fod briodol mewn rnwy nag un ystyr. Y daw oddiyno rai heb eu gwella, a rhai wedi eu gwella dros amser. Yr a yno hefyd ambell hen sandal anfeddyginiaethol. GWiIl am feiardd ym mhlith marchogion y lap- ston, ond na welais fawr farddon.iae(th or blaen yn y drycin uwch ei ddrws. Cbwareu teg hefyd i siwyddfa'r crydd, hwy sy'n cadw understand- ings y byd yn eu He. Atebed y Tad Trebaol y Llythyr fel ysgolaig, hanesydd, a bonedd wr, os medr. Oni fedr, cymered ei gwymp heb chwerwi a difrio. Nid yw ei lith. diweddaf yn ddiim ond difriaeth ac ymosodiad personol arnaf fi. Gadawodd fatter- ion y ddadl yn hollol gan roddi i ni gibau yn eu lie, fel cammol ei hun, fy nghyhuddo i o Iwfrdra, o ddysgu'r bobl i eashau'r Pabyddion, a phroffwydo cwymp y Methodistiaid—a dyr- chafiad yr Eglwys Babaidd. Rhaid i mi wrthod yn bendant eich gwahoddiad i ddadleu peithau personol ac i fasnachu mewn coegni. Ail ym- eflwch ym mat.teron y ddadl, rhydd hyny fantais i mi i ddangos g-eudeb eich honiadau, a buchedd a thwyll eich Eglwys. Camdystiolaeth yw eich awgrym y dysgir y bobl i'ch casau'r Papists," a gwegi yw eich honiad eich bod ferthyr bach yn Llanrwst o achos eich crefydd. Cyfeiriaf at hyn am y tybiaf eich bod yn sar/gu cymeriad y dref o dan draed, ac yn eu cham- g'ybuddo. » GWELEDYDD Y GLYN. Alegori yn ffurf Nofel, gan Wilym Lilywelyn. Y Wyddgrug: Ar- 'f,,v graffwyd ga,n, Yr Armonic, Cyf., 1909. Nofel GymreiÍg yw hon-aniheuthyn i'n calon. Na alwer nofelau Allen Raine vn Gymreig. Y mae yng Nghymru fynyddig ddefaid cyn amled a'r gwlith, a'u bias fel afrllad o fel ond ni welais ynddi fugeiliaid a bugcilesau haner ar- abaidd fel a luniodd hi. Luniodd ei nofelau yn 61 portread nofelau'r dydd, a rhoddodd za.,pan drws ac ystlys ffenestr draw ac yma o ddeunydd Cymru. Clywodd yn rhywle am ein pedhod parod, breuddwydiodd am flaenor pendrist, a chododd hen wrachod o'u beddau i breswylio i'w chyfle hi ym mwthiyn cesail y graig. Y mae'r merched nofelwyr Seisnig. a'u dychymyg gwyllt, wedi bras fraenaru maes y chwedl; rhedasiant ef, a hauasant ynddo' efrau gwyllt eu twf. Cre- asant gymeria.dau anry11101 ac amgylchiadau an- aearol, i yru ysibrydoedd, a gyru eu hunain yr un ffordd. Lladdasant yr amynedd hono fedr yimboeni i ddeall gwirionedd, a llofruddiasant y chwaeth a ymblesetan dawel yng nghymdogaeth cymeriadau cywir i fywyd. Pe darlunid bywyd y Saeson heddyw fel y mae, ni chyme,rai'r bobl hamdden i weled y darlun—.rhaid cael rhyw ofnadwy fel hud a lledrith y tadau i foddiloni rhy-w awch &y'n ein natur. Yn nhawelwch naturiol ein bywyd y llecha ei wir dinofel. Chwedl fyw ddiiramant yw dhiwedl ddywed hanes bywyd Cymru. Onii lefa ein calon am Wr a edrydd hanes bywyd fel fel y mae, heb oeri ei wres, na difwyno ei gyfriniaeth? Amgyldhdadau gwyrthaol yw hoffter y nofelydd, cyfriniaeth an- elwlg yw hud y bardd. a dyddiadau oer tel tameidiau o ia yw casgliad v cofiantydd. Syniadau Cymru heddyw yw meddyliau'r chrvvedl hon, a thyf ei ch^neriadau naturiol o ddaear T>e Sir Gaernarfon. tc Gweledydd y Glyn" yw'r teitl. A thueddir ni i gredu'r awdwr pan ddywed mai Dafydd Toimas y crydd yw hwnw. Dyma ei gwendid1. Arwr y nofel yw Arthur Wynn, etifedd y Plas." Ond i'r awdwr ail fwrw golwg, fe wel mai troell naturiaeth ei ddrama yw'r cymeriad h.wn. Y mae gwir neges y nofel yng nighyisylltiadau ei fywyd ef. Coledda'r awdwr syniadau neilLtuol am fagu a dysgu plant-y syniadau new3,idd. Amddiffynir hwy'n d.da yn Arthur. Ond arfer yr oes yw disgyblu pob petih, a gwellaa pob peth dan y driniaeitlh, os nad yw'r dechreiu dyn yn eithriad. Gosodwyd Arthur yn fachgen ieuan-c yng nge- feiliau haernaidd trefn hen feroh hunanol. Ceiisdodd hono wasgu pethau goreu ei natur i maes, i foddio blinder ei nihatur siomtedig ei hun. Ond method.d b-arug bore oes ym Mhlas v Glyn a lladd bywyd ei galon. Cafwyd ef yn ei bryd gan gariad, cadwodd profedigaerthau ei ■dynerweh yn fyw. A phan gododd haul, tyf- odd. Surodd crefydd, y Catecism ei natur, a synodd yn ddig3"dyimdeimLad uwch ei pben, o achos y dogynau a roddai Miss Edith Evangel- ine Angelina Wynn iddo trwy deg a garw—garw fel rheol. Yn nhymor hinddrwg llechodd gwir ysbryd crefydd yng nghiysigod ei gariad at ei wlad. Yno cafodd nodda g-ynes, fwy cydnaws a'i anian ei hun nag yng nghysgod rheolau sych yng ragweinidogaeth hen ferch cyn syched a'r rheolau. Daeth deigryn i'm llygad yng Nghyngerdd y Crythor Cymreig, pan o-anodd Cul yw'r llwybr imi gerdded yn yr ysbryd dieithr hwniw a ddaliodd ynddi yn awelon y grug. Nid rthy- iedcù i Prydwen lefain "Artihur, Arthur," pan gamodd ef "Gwynfa Prydain," hen gan ei mham, a chan ogof glan y mor. Cymeriadau ttysion; yw Menai a Phrydwen. Ond pabam yr aberthir y ddwy ar allor pro- fedigaeth? Cas gan fy nghalon feichio neb a chroesau trymion, ynl neimituol yr anwyl a'r pur. Gwn eu pwys—ni fedraf oddef edrycih ar eu chwareu. Rhodder hen cymeriadau sur fel Miss Wynn a thywyllodrus fel Mr. Winsom i ffwm- esiau trallod, a lunier hindda deg i'r defnvddiol a'r da. Diolch i'r awdwr am ei ffyddlondeb i Gymru. Rhoddodd heibio'r pethau rnyfedd-eulunod poblogrwydd, a glynodd wrth gynheddfau Cym- reig. Gwelais yma lawer brawdd.eg dlos a llawer cystrawen gref achubwyd o. iaith y bohl. Ond .ni v/n tu yma i glawdd y mynydd beth yw arfer yr awdwr yn nefnyddio'r ag a'r ac." A dieithr imi yw rhai pethau eraill. Os hen lane yw, gwae etf pan elo i garu. Califf rai o'i syl- wadau yn ol a'u Hog ar y ddegfed. Blin gan ein cihrno-rydd glywed son am eu "glwendidau naturiol." Gel'lir eu dangos ynig nghymeriadau rhai eraill yn hollol ddiberygl, ond pan eler i egluro eu bod yng ngbymeriadau pawbewel1 chwilio am yr bet. Er yn nodi beiau, llwydd- iant fil i Wilym Llywelyn. Ni ddarllenais ddim •gwell er dyddiau Daniel Owen.

..-.clill Yr Arglwyddi a'r…

Deganwy Schoolmaster's Action.

-----.--Forward Movement in…

Advertising

Rev. Seth Joshua at Colwyn…

--.----Roe Wen Miniature Rifle…

..-.---Christmas in Many Lands.

...--.--.... Abergele Coursing…