Skip to main content
Hide Articles List

4 articles on this Page

MARWOLAETH Y PARCH. J. ELIAS…

Gohebiaethau.

News
Cite
Share

Gohebiaethau. COFADAIL CEIRIOG. APEL GENEDLAETHOL DAER. At Olygydd CYMRO LLUNDAIN A'R CELT. SYR,—A gaf fi erfyn am beth o'ch gofod er mwyn gosod ger bron eich darllenwyr yr apel hon, un a fydd, mi goeliaf, yn sicr o daraw tant cydymdeimlad yng nghalon pob Cymro, a hefyd, nid ychydig o'n cyfeillion Seisnig sydd yn adwaen ac yn caru ein gwlad. Bum mlynedd yn ol penderfynodd trigolion Dyffryn Ceiriog, sir Ddinbych, na chai'r bardd Ceiriog- Robert Burns Cymru-yr hwn a anwyd yn eu dyffryn tlws, ac awen; yr hwn a ysbrydolwyd gan ei olyg- feydd, fod yn hwy heb gofadail gymhwys a pharhaol. Felly, wedi ystyriaeth ofalus, cytunwyd mai Neuadd Bentref-yn cynnwys Llyfrfa gyhoeddus, Darllenfa, lie i gynnal cyfarfodydd y Cyngor Plwyf a'r Cym- deithasau Cyfeillgar, ynghyd a thy i'r gofalwr- fyddai'r dull mwyaf addas a defnyddiol o goffa athrylith un a wnaeth iddo ei hun ddyledwr o bob Cymro, lie bynnag y byddo, drwy gyfoethogi llen Cymru a'i ganeuon godidog. Hefyd bwriedir cy-s- ylltu a'r gofadail enw dau o lenorion enwog ereill fu a pherthynas agos rhyngddynt a'r Dyffryn sef, Huw Morus (Eos Ceiriog, 1622-1709), bardd cyfnod y Stiwartiaid a'r Weriniaeth, a Chynddelw (Parch. Robert Ellis, 1812-1875). Y mae'r cynllun wedi derbyn cymeradwyaeth Cymry blaenllaw fel Syr John Rhys, Mr. Owen M. Edwards, a Syr T. Marchant Williams, yn ogystal a chymeradwyaeth Beirdd Cymru, y rhai yn eu heis- teddiad blynyddol diweddaf a'i cyflwynent ef yn galonnog i sylw Cymry ymhob man Derbyniodd yr apel am y Gronfa angenrheidiol, sef oddeutu J,100p., atebiad calonogol iawn. Wedi cael, i ddechreu, rhodd o dir rhydd i adeiladu arno, mewn lie canolog ym mhentref Glynceiriog, gerllaw Chirk, cafwyd rhoddion o'r Ileehi, gwenithfaen, calch, a'r gwydr angenrheidiol, heblaw defnyddi.au ereill at yr adeilad; addawodd amaethwyr y lie gludo'r def- nyddiau yn rhad; rhoddodd Cymro o Lerpwl, Mr. T. Taliesin Rees, F.R.I.B.A., ei wasanaeth yn rhad fel pensaer rhoddodd cyfreithiwr ei wasanaeth yntau yn rhad ynglyn a'r gwaith cyfreithiol ac enillwyd 230p. at y Gronfa fel ftrwyth dwy bazaar a gynhaliwyd yn y lie. Derbyniwyd, hefyd, gyfrodd- ion oddiwrth Gymry yn yr Unol Daleithau (Etrog Newydd, San Francisco, y Mynyddoedd Creigiog, &c.), Cape Colony, y Transvaal, a gwlad bellach fyth, nid amgen Patagonia. Eithr sefyllfa gyfyng y symudiad heddyw ydyw'r pwnc y dymunaf gennad i'w osod ger bron eich dar- llenwyr. Wedi pum mlynedd o waith caled, a phan ar gyfarfod i dderbyn cynygion am adeiladu'r neuadd. caiff y pwyllgor ei hun yn fyr o tua 250p. o'r swm gofynol i godi, a dodrefnu, ac agor y Neuadd yn rhydd oddiwrth ddyled a fai'n eu cloffi, peth y mae'r pwyllgor yn benderfynol o'i osgoi. Rhaid i'r swm ddyfod i law yn ddioed os ydyw Cofadail Ceiriog i ddyfod yn fitaith. Fel y gwelir, y mae'r cynllun yn barod wedi ei ddwyn i ymyl cyflawniad, a chredaf y cytuna pawb na ddylid caniatau i'r swm cymharol fychan angenrheidiol i gwblhau, fod yn rhwystr anorfod. A gaf fi, gan hynny, daer apelio at fy nghydwlad- wyr i gynorthwyo'r pwyllgor drwy gyfrannu rhyw swm, pa mor fychan bynnag, tuag at y 250p. di- weddaf, ond ataliol, hwn ? Os y derbynir ef erbyn diwedd y mis presennol, yna sicrheir i ben bardd dyrif Cymru gofadail a fydd ym mhob modd yn deilwng o hono, a chyfodir Neuadd Bentref gyfleus ac ar blan da yn y rhan fwyaf poblog o'r gymdogaeth lie y cododd efe, man sydd ag angen mawr am y cyfryw ddarpariaeth gym- deithasol, ddeallol, ac adloniadol. Ac nid yn unig hynny, ond fe fydd y pwyllgor mewn sefyllfa i hawlio rhodd arall o lOOp. sydd wedi ei haddaw yn amodol iddynt gan roddwr y tir, tuag at Waddol parhaol i'r neuadd. Cydnabyddir yn brydlawn ac yn ddiolchgar bob cyfraniad a anfonir i mi i'r cyfeiriad isod. Ar ran y Pwyllgor, Ydwyf, yr eiddoch, ALFRED T. DAVIES. Cadeiryddd Pwyllgor Neuadd Goffa Ceiriog.' Welsh Club, Whitehall Court, London, S.W., Ebrill, 1910.

YN Y WASG, AC YN BAIOD YN…

Advertising