Hide Articles List

2 articles on this Page

SYR WILLIAM HARCOURT, A.S.

News
Cite
Share

SYR WILLIAM HARCOURT, A.S. Pan oedd Syr William Harcourt yn nghy- farfod mawr Cynghrair Rhyddfrydol Gogledd Cymru, a gynnalr'wyd yn Mliavilion Caer- narfon, fis Hydref, 1889, dywedodd:—"Mae Cymru yn caei ei hanrhydeddu yn ei chyn- nrychio^asth Seneddol. Yr ydwyf yn aunaDod, yr aeloda,u Cymreig yn dda. Hefyd dyna Mr Osborne Morgan. Ac y mae genyf iy nghyfaill ieuano gobeithiol, Mr Thomas Ellis. Ond ni bu Cymru yn gy- fyng nac yn neillduedig yn ei theimladau. Y mae wedi diangos yspryd catholicaidd— dewisodd de-ilyngdod lieb gymeryd i ystyr- iiaetli lwydd na gwehelyth, trwy roddi y safle anrliydeddus a ddelir gan fy nghyfaill diwyll- iedig, Mr Stuart Rendell Mae hefyd wedi casglu i'w rhengau y dyngarol Mr Samuel Smith." Pan lefarcdd y marchog urddasol y geiriau hyny, bron oh we' blvnedd yn ol, ychydig feddyliai efe na fyddai Cymru na chyfyng na neillduedig pan geisiai efe nodded yn un o'i hetliolbaith.au—canys yr oedd a,c y mae mewn gwdiionedd sir Fynwy yn un o "dair sir ar ddeg Cymru," fel y canai yr hen gcrvTdi gynt. Yr adeg yma y mae Gorllewin Mynwy yn cael ei eliynnrychioli gan y Gwir Anrliydeddus Syr William George Granville Venables Vernon Harcourt. Ganwycl ef yn 1827, ac efe ydyw ail fab y diweddar Barch William Vernon Harcourt-, Nuneham Park, STiydychain, ac yr oedd yn wyr i un o arch- esgobion Caergaint. Derbyniiodd Syr Wil- liam addysg o'r fath creu. In gynnar ar ei yrfa, ymddangosodd yn! y "Times'* gf'fres o lytliyrau a arwyddid "Historicus." Tynodd y rhai hyn lawer o sylw, a gwyddid eu bod yn dyfod o law rhy w ysgolhaig enwog. Deall- wyd yn y man mai Mr William. Harcourt, oedd yr awdwr. Yn fuan ymgyxaddasodd yn far- gyfreithiwr, ac yn 1866 daetli yn Q.C. Yn 1858, ceisiodd am gynnrycbiolaetii Seneddol Kirkcaldy, Ysgotland, ond bu yn aflwydd- iannus. Yn 1868, etholwyd ef yn aelod Sen- eddol dros ddinas Rhydychain, ond pan ben- odwyd ef i swydd yn Ngweinyddiaeth Mr Gladstone, gwrthododd Rhydychain ei ail- ethol; a dewiswyd yn ei Ie un Mr Hall, yr hwn a ddiseddwyd am lwgrwobrwyo. Modd bynag, ymneillduodd Mr Plimsoll o etholaeth Derby er mwyn gwiieyd lie i Mr Vernon Har- court, ac hyd eleni y mae efe wedi cynnrych- ioli y dref hono yn ddidor. Yn 1873, gwnaed ef yn Gyfreithydd-Cyfi'recUi'nol, a chafodd ei godi yn farchog, a byth er liyny adnabyddir ef wrth yr enw Syr William. Yn 1880-85, efe oedd yr Y-sgrifenydd Cartrefol1, tra yn 1886, gwnaed ef yn Ganghellydd y Trysorlys, yr hon swydd a ddaliai hyd gwymp diweddar y Weinydiliaeth Arglwydd Ros,eibery. Cyr- hacdidodd i'r pinacl uchaf imewn ystyr Sen eddol, canys lieblaw bod yn Ganghellydd y Trysorlys, efe oetld JBlaenor Ty'I' Cylfredin, a phan ymneillduodd Mr Gladstone o'r Brif- Weinidogaeth. darogesnid, mai Syr William Harcourt a gymerai "ei Ie, ac mai er attal eiddigedd y plygodd y marchog ac y gwnaeth ffordd i Arglwydd Rosebery. Ediychir i fyny at Byr William Harcourt fel un o'n gwladweinwyr peiiaf, tra fel aelod o'r Ty y mae yn llawn arabedd, a, lie bo galw, llawn toster a gwawd. Bydd ei enw Tyyth ar gof a chadw yn nglyn a Chyllideb 1894, pan y ere odd lwyr chwyldroad yn yr hyn a elwit "tollau y marw" (death duties). Hysbys hefyd ei fod yn ailddgar dros ben o du di- wygio y 1)odd-fan Trwyddedol, ac o blaid Dewisiad Lleol. Yn wir, dywedir mai dyma y })iif aclios iddo gael ei orchfygu yn Derby, trwy i'r "brag n,'r breci," fel y dywedodd yr aelod dros Arfon, ymgynghreirio er di- sodli Apostol Dirwest yn y Senedd. Modd bynag, nid drwg pob gorchfygiad, canys bydd yn dda gan Gymry o bob plaid ddeall fod Gwyllt Walia, inegis yn yr oesoedd gynt, wedi paratoi noddfa i arwr ar ffo. Cafodd yr Ar- dalydd Hartington (yn awr Duo Devonshire) nawdd gyffelyb unwaith yn MwrJeisdrefi Maesyfed. Hydera miloedd y ca Syr William Haiccurt oes hir i fod yn aelod dros sir Fyn- wy, acnad anghofia wneyd ad-daliad i Wlad y Bryniau. [Seilir ein darlun ar photograph o waith y Mri. Russell, 17, Baker-street, LIundain.]

[No title]