Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

BIN HAMGUEDDFA LENYDDOL. 1

Advertising

CYFLAFAREDDIAD YN LLE, .^…

News
Cite
Share

CYFLAFAREDDIAD YN LLE RHYFEL. rv/T (Gan Corf'anydd.) r.r PEN. XI. • Awn heibio heb son am yr holl greu. londerau y mae rhyfel .yn achosi ar faes y gwaed. Y mae edrych ar un milwr yn trengu ar faes y gwaed, neu un teulu am- ddifaid mewn galar a thristwcb, yn ddigon i ddwyseiddio y galon galettaf, beb son am y golygfeydd ofnadwy ao alaethus sydd o fewn cylch maes y rhyfel, y rhai y byddai yn ofer i'r meddwl geisio eu sylw- eddoli neu eu dirnad. Creulonderau rhyfel ydynt beth au a ddangosant yn fwy na dim yr angenrl- eid- I rwydd sydd am gyflafareddiad yn lie y j eleddyf i osgoi rhyfel, a hyny oherwydd y miloedd on cyd-ddyuioo a leddir ao a' lofruddir yn ddiaohoa mewn rhyfeloodd, a'r yabeilio, y lladratta, a llosgi eiddo dvmon. Awn heibio y pethau hy^ heb geisia eu desgi-ifio, gan y gwnafid hyny yn 0, y ddyddiol yn y papurau newyddion yn am- ser rii, f^ioedd y Crimea, America, a'r rhy Tel diwodlarach rhwng Ffraingc n Germ any, a hyny gan ddegau o lygaid- dystjon a galluoedd ga-nddynt i roddi gwir ddarluniad o holl alana-strtt a ehreulon- deb. Er fod synwyr cyffredia a (lynoliaeth y gymdeithas deuluol, a phob eymdeithas wladol, yn gosod en gwytieb yn erbyn i ddyuion ymladd a lladd en gilydd, etto eeir rhai dynion doeth a da yn tyhied fod rhyfeioedd yn bethau arigeiiriteicliol, a bod rhywfaint o ddaioni yn tarddu o honynt i ddynolryw yn gtffreain, fel y gellid eu goddef oherwydd j pethau hyn, yn enwedig wrfeii ystyried yr boll anha rsderaa srdd i'w diddymu yn hono:. Aws heibia* yr holl resy.mau sydd gan y rhai a dditi y grefft filwrol fel gnrchwyl i ennilt eu bara btmuyddiêl, neu er mwyn uchelgais, a'r parch a'r anihydedd a delir i ryfeiwyr 1 1 .J yn inhob gwla i, n, chymiaerwn ra,i o res- ymau dynion nri-d oes (iii-ri a' fyn )nt å'r gelfyddyd ond yn unig talu y drc-th i'w etjynnal. Dywed rhai o honynt fod dwy elfen neu ddau ysbryd hollol wrthwynebol i'w gilydd yn gweithredu yn wastadol ;rwyyr holl greadigaeth-uu yn dLiystrio, yn dadgyssylltn, ac yn dadansoddi, a'r llail yn creu, yn cadw, yn casglu, yn cyf- rwymo, yn bytholi, neu mewn ymdreoh i fytholi hyd dragwyddoldeb. Dywedant mai yn y nefoedd rr ymddangusodd yi elfen nen yr ysbryd gwrthryfelgar yo gyntaf,, yn yr amser y gwrthryfeloda Satan yn erbyn ei Greawdwj, gan dybied ygallai efe, trwy gymhorth tu o angylion gwrtli- ryfelgar, ei fwrw oddiar ei orsedd. Ond yn lie hyny, Duw a amddiffynodd ei ban; a ehyda'r dirmyg mwyaf at ymgais ffol ac ofer Satan, yn ol goiriau Milton,— F Ef, yr Hollalluog nerth, A'i ps beni-lramwi.g!, yit ill II11¡O, O'r awyrol ncf, erchyll rut,hrfi;wymp A ehydlosgiad, i l.'iwr i g<.llfa ddiwaelod, Yno i drigo mewn eadwjni adamant A ehospawl dân, yr li«va a f^iddi'«l(i Herio yr Hollalliing i ryfel." Satan, wedi ei ddarostwng, draehefn a ymosododd ar ddyn, ac-,a'i darostyngodd; a byth wedi hyny, y mae dyn yn greadur ymladdgar, fel y mae yn maid, meddant, newid natur y dyn, a liadd yr holl nwyd- aa drwg sydd yn achosi rhyfel, yri troi pob benditb yn felldith, ac yn gwnenthur uffem o'r ddaea:. Ië, rhaid darostwwg uchelgais, cybydd- d id, balchder, cenfigen, a phob ymryson ymbleio, y drwg-absen, y tafod drwg a glywir mewn teuluoedd, yn nghyda phob un sydd yn gwrandaw cabledd ac enllib, cyn y terfynir rhyfeioedd. Ie, meddant, y mae ymryson ac ymladd wedi eu gwreiddio mor ddwfn yn liatur dyn, ae wedi ei gymhlethu a'i ddirwyn dripblitb yn gymmysg 4'r hyn sydd dda ynddo, fel y mae yn rhaid ei greu o'r newydd. Os yw hyu yn wirionedd, yna maepobeymdeItbas drefol a gwladol wedi ei sylfaenu ar eg- C5 wvddvH'ion gau, dyben pa. rai ddylent fod i gadw beddwch a. chymdeitbas dda, yn wiadwriaethol, ac i roddi terfyn ar bob ymryson ae ymladdiadau personol a thea- luol, Ni feddyiiodd un llywodraeth erioed ,lID nswid natur dyn, wrth ffurfio ei ehyf- reithiau i gadw iawn drefn ar y deiliaid; ae etto hwy a wnaetharit gyfreithiau yn erbyn liawer o betbau y goddefwyd i ddynion eu gwncuthur yn nechreu y ganrif hon, megys ymladd eeiliogod a chwn, a ppsod ewn i ymladd a, theirw, eirth, &c., dynion i ym- lfidd a'u gilydd am wobrau, &c., yn nghyda llawer 0 bethau oeddynt yn arferedig yn mhlith y werin. Bu "gorneeta yn beth urddasol a pliarchus yn mhlith bonedd- wyr y deyrnas hon hyd o fewn ychydig iawn o flynyddau. Tybient hyny yn-beth angenrheidiol i foneddwr er amddiffyn i gymmeriad a'i urddas fel dyn. Cyfrifid y gwr na wnelai hyny, wedi iddo gael her i amddiffyn ei hnn drwy gleddyf neu ddryll, yn gorgi gwael, dienaid, ac yn hollol till- nheilwngigadw eymdeithas gwyr urddasol. Ystyrid y ffolineb hwn, yn mhlith mawr- ion y tir, yn iwy anrhydeddus i bender- fynu eu hymrafaelion na thrwy gyflafar- eddiad. Tra'r ydoedd hyn mewn bri yn eu plith, mynych oedd eu hymladdiadau, a Ilawer o brif ddynion y deyrnas hon a fuont yn euog o'r ifoledd— nilwyr. senedd- wyr, a llenorion, megys Due Wellington, Arglwydd Cardigan, Winchelsea, Castle-1 reny, Daniel O'Connel, a liawer ereill. Yn gyffredin, nid dau elyn fyddent yn ymladd yr ornest, ond yn fynych dau gyfaill calon yn flaenorol; ie, a hyny yn mhresennol- deb cyfeillion y ddau. Ond yn awr y mae yr arferiad drygionu-3 hwn wedi ei ymUd ymaith gan synwyr cySrcdin a moesau da; "c ystyrir y dyn a anfona her i'w gvd- ddya yn ddrygddyn annheilwng i'w arddtd, am iddo dori y gyfraith ei bun, a choisio gan arall wneud yr un peth. Y dyn a laddo arall mewn gornest a ystyrir yn awr yn gydradd A'r llofrudd. i

EISTEDDFOD LLANDDEWI-BREFI.

" HETEROPHEMY."

CREULONDEB BELIENL

AMLWCH.