Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

I-LLANDILO.!

ABERTEIFI.

YR YD.

YR YMBORTH.

YR ANIFEILIAID.

OENADON MADAGASCAR. -

News
Cite
Share

Ffrainc, y rhai ar Brydeinwr a chenadwr Cristionogol a daflasant y fath sarhad, er fod y Cadeirydd, a'r holl areithwyr, ac yn eu plith Mr SHAW ei hun, yn-gosod y dorf fawr ar ei gocheliad rhag meithrin teimlad- au dialgar at Ffrainc, na gwneyd dim i beryglu yr heddwch sydd rhwng y ddwy wlad. Nid oes eto sicrwydd i ba raddau y mae y llywodraeth gartrefol yn gyfrifol am yr hyn a wnaed gan y Llyngesydd PIERRE a'r rhai a weithredent drosto, ond y mae yn bur sicr, ar ol gweled eu camgymeriad, y byddant yn barod i wneyd ad-daliad llawn i Mr SHAW am bob cam a cholled a gafodd. Rhoddodd Mr SHAW adroddiad brysiog o'r holl amgylchiadau, a'r driniaeth a gafodd. Dechreuodd y cyffroad ar y 19eg o Fai, pan ddaeth y newydd fod y Ffrancod yn gwarchae ar yr ochr ogledd-orllewinol i'r ynys. Parodd y peth ddychryn mawr, ac yr oedd y brodorion yn rhedeg mewn gwylltineb o'r naill fan i'r Hall, heb wybod pa beth i'w wneyd. Amheuid ar y dechreu gan y Saeson a'r Ffrancod oedd yn Tamatave a oedd y peth yn wir, ond buan yr argyhoeddwyd hwy mai felly yr oedd, trwy weled baner y More, Hong y Llynges- ydd PIERRE, yn chwifio yn yr awyr yn y porthladd. Ni chynygiwyd eu gwrtbsefyll, acofer fuasai hyny, ac felly cawsant bobpeth yn eu ffordd eu hunain. Rboddwyd rhybudd i'r holl Ewropeaid, er mwyn eu dyogelwch eu hunain, i fyned ymaith yn ddioed, a hysbyswyd Mr SHAW y byddai i'w dj yntau gael ei chwalu, ac mai goreu pa gyntaf iddo fyned allan ohono. Ond cy- huddwyd ef o noddi yr Hovasiaid, ac o fod mewn cyngrair a hwy yn erbyn Ffrainc, a chymerwyd ef yn garcharor ar fwrdd llong ond yn ystod ei garchariad, newidiwyd y cyhuddiad yn ei erbyn fwy nag unwaith. Triniwyd ef gyda dirmyg, gorfodwyd ef i fyw ar y fywioliaeth isaf, cauwyd ef allan o bob cymdeithas a'r byd, a gwaharddwyd iddo hyd yn nod ohebu a'i wraig ei hun a phan y daeth y llotfg Taymouth Castle i'r lie a'i wraig ar ei bwrdd, gwrthododd y Llyngesydd PIERRE ganiatau iddi ei weled. Ni ddangoswyd sarhad mwy, a hyny yn hollol ddiachos, erioed gan swyddogion Llywodraeth wareiddiedig at un o ddeiliaid Llvwodraeth arall oedd ar y telerau goreu a hi: Nid rbyfedd fod digllonedd y wlad wedi ei enyn oblegid y fath weithred an- heilwng, ac ni bydd ond teg i Ffrainc dalu yn llawn i Mr SHAW am y dirmyg a daflwyd arno, a'r anghyfiawnder a wnaed ag ef; a chan fod y peth wedi ei adael i swyddogion Lloegr a Ffrainc i'w benderfynu, y mae ein hyder yn gryf y gwneir hyny yn heddychol, ac eto yn anrhydeddus. Ond y mae mwy na Mr SHAW yn y mater. Mae mwy hyd yn nod na theimladau da rhwng Lloegr a Ffrainc yn y cwestiwn. Mae dyfodol Madagascar yn y glorian. Mae yr ynys hono am fwy na thriugain mlynedd wedi peri pryder mawr i feddyliau pobl oreu y wlad hon. Gwelwyd gwahanol adegau arni. Ni chychwynodd Cenadaeth yn fwy addawol yn unman erioed nag yno, fel y codwyd y dysgwyliadau yn uchel iawn. Ond gorchuddiwyd y wlad gan gymylau dnon am gyfnod hir—ymlidiwyd y Cristion- ogion i dyllau ac ogofeydd yr ynys, a hyrddiwyd llawer ohonynt dros ddanedd y creigiau i angeu. Nid oes yn banes dyoddefiadau yr Eglwys mewn oesau di- weddar benod mor ddu ag a geir yn hanes Madagascar. Ond cliriodd yr awyr drachefn. a daeth dydd clir, goleu, wedi y nos dywyll. Ganwyd cenedl megys mewn un dydd. Yr oedd y llwyddiant a ddilynodd mor nodedig a'r adfyd a'i blaenorodd. Darostyngwyd yr ynys i'r Efengyl mewn ystyr—bwriwyd yr eilunod ymaith yn hollol, ac o'r orsedd i lawr y mae y wlad wedi ei dwyn at draed yr IESU. Ond dyma gwmwl eto wedi codi, ac am dymhor, o leiaf, y mae llafur cenadol yno wedi ei barlysu. Mae ysbryd rhyfel wedi meddianu y bobl, a phenderfynant y caiff gwaed y dyn olaf yn y wlad ei golli cyn y rhoddant i fyny droedfedd o'u gwlad i allu estronol heb hawl iddi, ac a'r hwn nid oes rhyngddynt ddim cydymdeimlad. Yr olwg yma i'r mater yw y mwyaf difrifol, ac yn ngbylch hyn y teimla miloedd y pryder mwyaf. Nid oes genym ond dysgwyl wrth yr ARGLWYDD, yr hwn cyn hyn, fwy nag unwaitb, sydd mewn modd amlwg iawn wedi cyfryngu ar ran Madagascar.