Skip to main content
Hide Articles List

1 article on this Page

UNDEB YR ANNIBYNWYR CYMBEIGr.…

News
Cite
Share

UNDEB YR ANNIBYNWYR CYMBEIGr. CYFARFODYDD BLYNYDDOL YN FFESTINIOG, AWST 21AIN, 22AIN, A'R 23AIN, 1883. (Parhatl 0'1' Rhifyn diwcddof.) CYFEILLACH YN SALEM, RHIW. AR ol darlleuiad y Papyr ar "Y pwys 0 fyn- yclui moddion crefyddol boreu r Sabboth, ar- weiniodd y Parch J. Silin Jones, Llanidloes, yr ymddyddan arno, gan AdjJ)Tey&—(lym wedi gwraado gyda llawer o fudd a mwynhad ar bapyr rhagovol Mr Owen. Ymddengys ei bod yn ffaith ddiamheuol fod llawer o broffeswyr crefydd yn esgeuluso moddion crefyddol boreu y Sabboth, ac yn ddiau hyn barodd i'r Pwyllgor benodi Mr Owen i gyfansoddi a darllen papyr ar y pwnc. Tebyg befyd y gall llawer ohonom ddwyn tystiolaeth i gywirdeb y ffaith alarus hon. Mae yn ofid genym fod gwrandawyr yr Efengyl yn esgeuluso moddion crefyddol boreu y Sabbath; ond mawr yw ein gofid a'n cywilydd wrth gyfaddef fod hyn yn wir- ionedd am rai sydd yn proffesu pethau gwell-yn proffesu oariad at Grist a gwasanaeth iddo. Mae esgeuluswyr moddion crefyddol boreu y Sabboth yn halogi Dydd yr Arglwydd. Gorchyrayn Gair Duw ydyw, "Cofia gadw yn sanctaidd y dydd Sabboth." Ond y mae y dosbarth hwn yn cofio lawer yn well pa fodd i dreulio y rban oreu o'r dydd sanctaidd i orweddian a chysgu, neu i rod- iana ar hyd y ffyrdd a'r meusydd. Maent yn achwyn yn fynych iawn, os nad yn ddieithriad, fod rhyw afieehyd yn eu cymeryd nos Sadwrn, ac llad ydynt nemawr gwell hyd hwyr y S.ibboth, pryd y tuimlant fod yr afieehyd yn dechreu en gadael. Rhyw epidemic rhyfodd iawn ydyw. Nid oes gan feddygon y wlad hon ddim cyfrif am dano yn llyfrau eu physigwiiaeth. Ond pafoddbynag, orbyn boreu y Llim, syn yw dyweyd, maent yn holliach, ac yn gallu codi am bod war, neu chwccb, neu saith o'r gloch y boreu i fyned at en gwahanol orchwylion-" tin i'w faes ac arall i'w fasnach tra yr oedd yn anmhosibl y dydd blaenorol fod yn yr addoliad am ddeg nen haner awr wedi dog o'r gloch—yr oeddynt yn rhy glaf. Os bydd ffair mown tref neu bentref, nid yw y clefyd hwn byth yn en cymeryd y pryd hwnw gwelir hwy yno yn berffaith rydd oddiwrth y clefyd rhyfedu yn foreu iawn ac yn hwyr. Dosbarth o grefyddwyr sydd yn rhedeg ar ol y byd ydynt, and yn cerdded yn gloff ryfeddol wrth geisio rhyw lun ddilyn yr Jesu-mor gloff nes y byddo hwyr y Sabboth wedi d'od cyn y gallont hwy gyrhnedd yr addoldy ac felly y mae nid moddion crefyddol boreu y Sab- both yn unig yn cael eu hesgeuluso, ond moddion crefyddol prydnawn y Sabboth hefyd. Truenus yw meddwl fod cyfanrif ein Hysgolion Sabbothol drwy y wlad yn llai na chyfanrif ein haelodau eglwysig, tra y mae llawer o'r rbai sydd yn myn- yehu ein Hysgolion Sabbothol, wrth gwrs, yn wrandawyr yn unig. Ac nis gallwn lai.na meddwl nad wrth ddrws y dosbarth swrth a chysglydhwn, sydd yn methu dyfod i'r moddion foreu y Sabboth, y mae y peth yn gorphwys. Y mae y bobl hyn yn blwm wrth lodrau gwisg Seion Duw, ac yn rhwystr iddi yn ei boll ymdreebion i byrwyddo teyrnas eu Harglwydd yn mlaen a dyrchafn ei ogoniant ef. Gyfeillioc, a gaiff y byd ei wasan- aethu gan grefyddwyr gyda mwy o ymlyniad ac aberth na'r Arglwydd Iesu ? A gwyd y dyn am bedwar neu chwech o'r gloch y boreu ddydd Llun i ddilyn ei alwedigaetb, ac a fydd yn ormod gan- ddo godi yn ddigon boreu i ddyfod i'r moddion crefyddol boreu y Sabbcth ? 0 gwrided, eywil- yddied y cyfryw byth Codai ein Gwaredwr ben- digedig yn foreu, a hi yn blygeiniol iawn, ac nid gormod ganddo ydoedd trenlio y nos drwyddi ar lothrau yr Olewydd neu ryw fanau ereill i weddio ar ei Dad, ac a ydyw yn ormod o drafferth ac aberth i um-liyw un sydd yn proffesu cariad ato a gwasanaeth iddo, godi yn ddigon boreu unwaith bob wythnos i ddyfod yn brydlon i'r moddion crefyddol yn moreu y dydd sanctaidd ? Na ato Duw Drwy gydsyniad cyffredinol, boreu y dydd yw yr adeg oreu o lawer i addoli yr Arglwydd. Mae y meddwl yn fwy bywiog a rhydd oddiwrth bob rhwystr. Ac os na cheir moddion y boreu, ni bydd fawr o flas, ond odid, ar y moddion cref- yddol weddill y dydd. Nid priodol yn wir yw i'r rbai sydd yn proffesu cariad at Grist fod yn mhlith ei elynion yn lialogi ei ddydd sanctaidd. Yr oedd ) y brenin Dafydd yn penderfynu deffro yn foreu i folianu Dnw-" Deffro y nabl a'r delyn minau a ddellroaf yn foreu." Yr oedd y balmydd am ddeffro y wawr o wyll y nos i gael goleuni i addoli ei Dduw. Yr oedd am godi yr haul o'i ys- tafell euraidd yn y dwyrain, gan angerdd ei deimlad i wasanaethu yr Arglwydd. Mae Milton y bardd wedi benthyca y syniad ganddo-" I will awaken the morning Minan a ddeffroaf y boreu." Gadewch i ninau geisio deffro y boreu, a cbysegru gwlith y wawr i wasanaeth ein Duw. Y mae esgeuluswyr moddion crefyddol boreu y Sabboth yn amddifadu eu hunain o lawer o fen. dithioa ysbrydol. Pa fanteision bynag syad o fynychu moddion crefyddol, y maey dosbarth hwn yn amddifadu eu hunain o'r oil ohonynt foreu y Sabboth. Y mae yn dra sier fod drain a mieri ac ysgall a'r dyn dioglyd, swrth, yn myned gyda'u gilydd, ac fe welir fo^angen^tlodi, a^harpiau yn brydol hefyd yn colli llawer o fendithion cref- yddol. Nis gellir dysgwyl i'r cyfryw gynyddu yn ngras a gwybodaeth ein Harglwydd a'n Hachubwr Iesu Grist. Maent yn colli llawer gwledd felus, ac arlwy fras yn mhresenoldeb y Brenin Iesu. Yn maes y dyn deffro a diwyd y mae cyfoeth yn gor- wedd—"Enaidy diwyd a wneir yn fras." Mae esgeuluswyr moddion crefyddol boreu y Sabboth yn amddifadu eu hunain o lawer o gyfleusderau euraidd i wneuthur daioni. Mae hen gladdfeydd ein gwlad yma ac acw yn llanw i fyny, ac y mae eisieu cemeteries newydd yn barhaus. Gwelir angladd rbywun neu gilydd yn myned ar hyd yr heol neu y ffordd beunydd. Cludir dynion gan angeu y tuhwnt-iln gallu ni i wneuthur dim da- ioni iddynt byth. Os yw crefyddwyr yn cysgu y mae angeu yn effro, ac y mae arnaf ofn y bydd gwaed llawer ohonynt yn gorwedd wrth ddrws esgeuluswyr moddion crefyddol boreu y Sabboth. Y mae o bwys dirfawr mynychu moddion crefydd- ol boreu y Sabboth, oblegid y mae y rhai sydd yn eu hesgeuluso yn gosod eu bywyd ysbrydol yn agored i berygl mawr. Maent yn cysgu yn ngwlad y gelyn, ac nis gall lai nabod ynberyglus. Bydded i ruadau y "llevv rhuadwy," yr hwn nad yw byth yn cysgu nac yn hepian, eu deffroi o gwsg mor ddinystriol. Ni buasai Saul yn huno mor dawel yn Hachilah pe gwybuasai fod Abisai yn ysgwyd ei waywffon uwch ei ben, yn luirod i w binio "wrth y ddaear. Nid mor felus y buasai Samson yn cysgu ar lin Dalilah pe gwybuasai ei bod hi ar fedr ei fradychu i'w elynion, ac y buasai y Philistiaid yn tynu ei lygaid, yn ei wneyd yn gaethwas truenus, ac yn wrthddrych eu gwawd a'u dirmyg hyd ei farw. Mae esgeuluswyr modd- ion crefyddol yn cysgu yn ngwlad y gelyn, ac felly y maent yn peryglu yn fawr eu bywyd ys- brydol. Ac mi debygwn fod geiriau yr r"iJU yn dyfod atynt gyda grym neillduol—" Yr hyn yr ydwyf yn ei ddywedyd wrthych chwi yr ydwyf yn ei ddywedyd wrth bawb, Gwyliwch." O na cheid rhywun o dan ddylanwad Ysbryd Duw i ddeffroi y bobl hyn—rhywun tebyg i John Elias neu Williams o'r Wern,- 1 roddi gwefreiddiad—i feddau Crefyddwyr dideimlad, Ac a mawr lwydd, Cymru wlad Ddolenwi tt'i ddylanwad. Dilynwyd cf gan Mr II. Thomas, Llanelli. Dywododd,- Y mae Duw yn teilynguyr oil o'r dydd Sabboth i'w wasanaeth." Y Sabboth a wnuethpwyd er niwyn dyn," ac y mae yn gaffaeliad anmhrisiadwy i'r tenln dynol. Y mae Awdwr natur wedi dar- paru y Sabboth yn hamdden briodol ac angen- rheidiol or adgyfnerthu y corff. Beth fyddai golwg ein gwlad heb yr un Sabboth P M6r heb yr un glan iddo, neu nos heb un gobaith am wawr- ddydd; yr holl weithfeydd yn eu llawn waith- pob poth ar ei eithaf, a'r natur ddynol yn cael ei difa heb yr un atalfa. Ond Duw a drefnodd y Sabboth er mwyn i'r covil a'r meddwl gael gor- phwysdra oddiwrth eu llafur avferol. Y mae cylymu y meddwl wrth yr un peth yn wastadol yn ei anmharu a'i wanhau. Byddai y meddwl hyuy a gaffai ei gadw yn hollol gyda phethau y bywyd hwn mewn sefyllfa druenus iawn. Mae y bajobotfa. wedi ei roddi er i'r ysbryd gael ymbortbi ar fara y bywyd ac y mae yn sicr o fod yn gam a r enaid i beidio defnyddio yr boll ddydd er ei lesoli yn ysbrydol. Mae y meddwl yu fwy bywiog a gaf- aelo-ar yn y boreu nag unrhyw ran o'r dydd, ac felly y mae yn rhwyddach i addoli. 0, mor hyf- ryd yw codi ar foreu Sabboth i ddarllen Gair Duw a'i fyfyrio, nes llanw y meddwl a pbethau da, a dwyn y meddwl a.'r ysbryd i deimlad crefyddol ac addoliadol. With wneyd hyny mae yn rhwydd- ach o lawer i fyned i'r moddion cyhoeddus na pboidio, a myned befyd mewn awydd i gyfarfod ag Arglwydd y Sabboth. Mae ésgeuluso y modd- ion boreu y Sabboth yn golled fawr i'r dyn ei.hun, am nad yw yn gwneyd y goreu o'r rhodd nefolaidd yma o fvvynhau'y dydd sydd yn cnedigacthframt iddo ef a'i deulu. Bydd y teulu ar wasgar drwy yr wythnos gyda eu gwahanol orchwylion, heb weled eu gilydd, efallai, o gwbl, yn enwedig yn y boreu, 1 1-1 felly nid ydynt yn cael cymdeithasu au gilydd; ond y mae y Sabboth yn rhoddi cyfleusdia iddynt i gydgwrdd o gylch yr ailor deuluaidd yn ddifwlch ac os gwneir hyny, byddir yn sicr o fyned i'r moddion cyboeddus. Pe bai gweitbwyr Cymru ddim ond yn ystyried y fath fendith ydyw y Sab- both iddynt hwy a'u teuluoedd, ac i gymdeithas, byddent bob boreu Sabboth yn y moddion cy- boeddus yn diolch i'n Tad nefol am dano. Mae yn Ysgrythyrol i fynychu moddion crefyddol boreu y Sabboth. Codai ein rhieni cyntaf yn foreu ya ngardd Paradwys cyn myned ar gyfeiliorn oddi- wrth Dduw. Yr ydym yn cael i'r Arglwydd fyned i cliwilio am danynt gydag awel y dydd, ac nid eu gadael hyd y i^rydnawn cyn myned ar eu hoi i'w cysuro a'r addewid o Had y wraig. Felly mae Duw yn dysgwyl i ninau gysegru boreu yr oes a boreu y Sabboth i'w wasanaethu yntau yn ei gysegr. Yr oedd Abraham a'r patriarehiaid Moses, Josua, a'r proffwydi, Crist a'i apostolion, yn bur ofalus am godiad boreuol ar y Sabboth. Aberthent y boreuol yn gystal a'r prydnawnol aberth. Yr oedd Pedr yn pregethu am naw o'r gloch y boreu, a bu tywalltiad helaeth o'r Ysbryd Glân yn y cyfarfod hwnw. Ac wedi i Pedr ac loan gael eu gwaredu o'r carchar cyffrediu gan yr angel, hwy aethant yn foreu i'r deml. Ni fwriadodd Duw y Sabboth i gael ei esgeuluso mewn gorweddian ac ymblethu dwylaw i gysgu. Nid oes un dyn wedi cyrhaedd eymeriad uchel fel crei'yddwr os yn esgeuluso presenoli ei hun yn y moddion boreu Sabboth. Mae hefyd yn bwysig i fynychu moddion gras boreu y Sabboth, am fod segurdod a difaterwch yn y boreu yn achosi mus- grellni a diogi y rhan sydd yn ol o'r dydd. Ychydig o ddaioni sydd yn cael ei wneyd gan ddynion sydd yn gorwedd yn y boreu; maent yn teimlo heb ysbryd at waith Duw, nac ytnroad at unrhyw orchwyl, ond yn ddifater a marwaidd, os na fyddant yn cointach a grwgnach ar sefyllfa crefydd, heb ystyried mai ynddynt hwy a thrwy- ddynt hwy mai yr achos ei fod felly i raddau pell. Mae yn bwysig hefyd am ei bod yn ddyled- us ar ddyn i fod yr un mor egniol ac ytndrechgar gyda pbethau crefyddol ag ydyw gyda ei waith tymhorol. Nid felly y mae gyda miloedd yn bresenol mae yn rhaid iddi fod yn gyfieus iddynt fyned i'r cwrdd, neu fod gwr mawr dyeithr yno yn pregethu, nen nad allant dreulio y boreu mewn rbyw ffordd arall drwy fyned i weled golyg- feydd, ac inspectio gwabanol weithfeydd a pheir- ianau; mae yn rbaid i bob peth fod yn fantoiaiol iddynt cyn yr tint i'r moddion cyhoeddus. Clyw- ais fasnachwr sydd yn ymdrechgar iawn gyda ei fasnach yn dyweyd yn ddiweddar nad allai yr un contractor fyned i'r cwrdd yn yr wythnos bob beryglu ei hun i fyned yn fethdalwr; ond dywedai gyda°bost ei fod ef yn rhoi yr oil o ddydd Sul i Dduw, fel pe bai byny yn fantais fawr i Dduw ac yn aberth iddo yntau. Sylwch mor fywiog mae boll symudiadau pawb ar ddiwrnod gwaith-y fath ymdrech i godi mewn pryd—mor frysiog y rhodiant i fod erbyn yr amser. 0, mae yna enill neu golled arianol yn dibynu ar hyny, gan byny y maent o ddifrif. Ond mae yn wahanol iawn boreu Sabboth, pan y mae y Meistr mawr yn gorcbymyn i ni ei addoli ef, yr hyn yw ein rhesymol wasanaeth. Ond beth yw y rheswm fod y fath esg-eulusdra gyda moddion crefyddol boreu y Sabboth, yn enwedig mewn ardaloedd a threfydd poblog a gweithfaol? Oblegid fod llawer o ysgafnder a difaterwch wedi meddianu pobl grefyddol fel dynion ereill mewn cysylltiad a'r Sabboth, gan benderfynu mwynbau eu hunain rywffordd prydnawn a nos Sadwrn byd yn hwyr iawn. Arosa rhai ar hyd yr heolydd i siarad, ereill mewn tafarnau neu glybiau, ereill i ffwrdd gyda gwibdeithiau neu ryw fwyniant arall a fydd yn taro eu chwaeth, ond yr hyn fydd yn ami yn taro yn erbyn teimlad a thuedd crefydd. Yr ydym yn methu deall pa fwyniant sydd mewn sefyll ar hyd yr heolydd nes eu llanw fel ffair bob nos Sadwrn, Byddai diwyllio y meddwl trwy ddar- lien llyfrau da a llenyddiaeth grefyddol yn fwy o les iddynt o lawer mewn meddwl a chorff. Mae sefyll am oriau ar hyd yr heolydd ar nos Sadwrn, fel y gwneir gan ddynion crefyddol, yn eu han- addasu i fyned i'r cwrdd boreu Sabboth. Peth arall sydd yn sicr o fod yn atalfa i fynychu moddion gras boreu Sabboth yw yr arferiad o siopa ar nos Sadwrn. Ceir gweled y wraig yn myned i'r siop ar nos Sadwrn, ac yn fynych iawn yn llusgo ei phlant bychain gyda hi, fel pe bai yr unig adeg sydd i'w gael i wneyd hyny; ac fe fydd yn hwyr, efallai yn haner nos, arnynt yn dychwelyd. Pa amser y gallant fyned i orphwys