Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

Nodion o'r Rhondda.

News
Cite
Share

Nodion o'r Rhondda. CüDJAD Y CYFLOGAU. IMae y codiad sydd wedi bod vng ,au I)elieudir CyLiir,u y,i tytlflu "ghyHogaug.o\vyrDeh€udirCymruyntynnu mawr 1.1 £ yn golvgu -dros 2s y bunt, yn cyrraedd dros holl fa-es glo y South tua £ 250,000 mewn mis. Dyma swm an- b.th o gvnnydd, onide, i fyned i logellau *Maoedd o weithwvr gonest a elialed. Yr YJllchwil gyfyd yn nawliol ydyw .faint iy.dc1 y Pl(lnt, gwragedd, cartrefi, capel a chrefydd «u henaill o'r codiad. Ofnaf yn fawr y fyild Hu mawr yn yfed yn aiighymedrol, yn teithio yn .1 ac yn ynfyd, yn. gwario lla- Wer ar ynfvd-bethau dianghenrhaid. Clywaf fasnachwyr tawel a doeth ond sylw- Sar yn d weyd mai yr adeg .galetaf arnynt hwy Yw Wedi codiad cyfiog. Sut hynny, ebai ? Anawdd dyfaiu, ac eto wrth sylw.i S^llir gweled fod mwy o lacrwycld inewii cysonedd gweiithio, mwy o rodia-na dibwrpas, 111 wy o waedgwn hudolus yn curo wrth y drysau yn ddidor yn mron i'w perswadio i Wnu pethau difudd a mynnych liollol af- r«idio>l. A buan yr a y codiad ymailh yn llwyr trwy bethau fel hyn, nes mae yr byswy ofalu iiii gyfi-lfc)ii o lawer na chyn i'r codiad gymeryd He. to. I'RO'I-X 1KTIII).\I.\YR. Mae y cwrs yni-a yn cael ei gymeryd .gan 11 ttiawr o'r dosbartli gweithiol ynia. Ac y niae y .Barnwr Roberts wedi dod i lawr yn. "r lawdrwm arnynt am eu parodrwydd i am symaau bychain teulunidd, ac nad °es gvvir anghen am hynny oni bai am eu a'u hanonestrwydd, a cheir bygythion .ganddo am eu gwyJio yn fanwl. C\OHRAIR NEiWYDD. 'M.ae cryn gyffro yn cael ei achosi trwy y lVm gan y Cynghrair Newydd Angliydffurf- a myn rhai greau a datgan mai yr hyn f<lra Cwm 'Rhondda heddyw ddywed Cym- yfory. Fodd bynaag, mae yn ifhaid i ni Yllg 'Nghymru ymvsgwyd ac vrnddeffro os am wneud gwaith da ac am gadw ereill )arSenedd i vvneud gwaith. Dadleuir nad \111 }'n ddigon byw ac yn ddigon dyfil i j ati i guro wrth y drws ac i fynnu ein a*vliau, a thra na charem fyned mor eithafol ^eicJdo mudiad }rr Ynys -Werdd i ddal meg'is avvddryll yn ein Haw ag i fygwth bywyd os Ila chavrn ein hiawnderau, eto rhaid eu liar- ho-eddi ein bod ni o ddifrif am ein hawliau. A'r waedd godir ydyw "Agitate, agitate ■— ^yrfer, cynhyrfer, ie, ac Addysger, add- oier!! Bwriedir addysgu hefyd, trwy gwrs ^^arlithoedd, &c. n C'¡¡ed ymweJiadau o eiddo gwroniaid ^ijhydffurfiol y Cwm a Noddfa, Treorci, ac clIRpel yr Anibynnwyr Seisnig y Ton. ;eii'iw)'d yn yr otaf gan y Parch li W Dav- s ■a.c ymwelwyd a ni gan Dr W 'Morris, ar, ones, M.A., Tom John, M.A., y Cyng- .j,°lwyr Roderick (Morgan ac E Richards, P^ypandy, er egluro anican a gwaith y ^n§hrair Anghydffurfiol y Rhondda sydd u edlreu ar ei waith i oleuo y Cwm yn eg- IVYd dOrion Anghydffurfiaeth ac i geisio cael Plant yn deilwng o'r tad an yn y frwydr /.a.ctwy sydd gennym i'w hymladd, os nad ro yn llwfiiaid anheilwng yn y gad. Mae ^ciau mawr ein cenedl ni, pynciau sydd „ Q'1 bod vn tanio calon.au ein tadau, eto heb P^nderfynu, a,c ni ddylai Dadgysyl-ltiad, ^)'sg, Pwnc y Tir, Pynciau Llafur, Deddf- rnvyddedol gae,l eu ga'dael yn y lie maent J i ni fod yn ffyddlon ac ymroddgar • r Ryddfrydig d'< gyfnod rnor faith. a'i(i i ni wthio ymlaen, a chrochlefain am i]11 '^a wliau, ac ni ddylai He fel y Rhondda, I c,eir 152 o eglwysi Anghydffurfiol, fod yn vw gynghrair cryf -fel hwn gy- fj6r » fewn holl adranau y gwersyll Anghyd- ^'fiol ^i; cwrdd a'r gwaith. A cha.ed eglur- wnaeth ddirfawr tes i waith dyfodol y iMae gwaith y Cynghrair arall— yr Eghvysi Rhyddion—yn ben at yn ys- (j0a(j h\vn yn cymeryd pynciau cyin- ^asol, cenedlaethol, a gwleidyddol o saiie <111 QYdffurfiwr, ac yn amcanu cael trefniant •, e^hiol i gario llais clir ein heglwysi i fyny S'ener:Jd ar bynciaL1 svdd vngorwe.dd yn j'105' i'n calon ac na cheir byth welliannau ^lynt heb i ni barhau i gu.ro a churo yn fles sicrhau gwrandawiad. YR ANIiBYNNiW'YR. t 113t, 11 u o enwogion yr Anibynnwyr yng jj^yrnanfa Canol y Rhondda, ac yn wir cyn- da ydyw 'hwn o gael cyrddau preg'ethu ffurf o Gymanfa gan bawb—mewn niter j?eijl\vysi y cyjch yr un pryd. Ataliodd felly ] Syrddau a rhedeg o un He i'r Hall. Am- lj55 ym mysg y llu oed,d y Parchn 13 Evans, c^l'y> a Rees, Capel Mawr, 'Sir Ion. Y ^taf yn un 0 ^rj brawd sydd enwog fel t'Alvi-, sef Joseph Evans, Pontygwaith j( Evans, vn New South Wales, a Ben yn Barry Dock. Mae Mr Rees yn un y, tn'nig goeth fel Cymreigydd ac yn efengyl- y 0 nerth mawr, ac yn enwog arweinydd ^lyvvyd Mo.n. Clywais fod rhediad iach C l,tiiongred vn rhedeg trwy y pregethau r hynny wedi dweyd yn gryf, ac e|t!hio yn iachus ar yr hoJl gyl-ch, ie, cylch yn enbyd gan gywreingarweh meddyl- amheuaeth at rai o bynciau pwysicaf cred. Os cear y pwlpud yn iach, ma6 cael y s-eddau. DYf.'En A'I DDARITTH. yr Archdderwydd enwog yn tradd- j 1 ^arlith o'i eiddo ar Feirdd a Barddon- laeth^ 1 Athro iawn yn trin athrawiaeth—ei bwnc lj:fc)'r beirdd a'u hafi.Leth ] Rhoi i ni mewn asbri wnaeth I U rdd a Hanes .Barddoniaeth. j Barddoniaeth o buraidd Anian—yn dwf R'odd Dyfed o'r llwy.fan; Yr'iiddo cai brydydd cyfan, 'Mawr ei lwydd-Fen Cynrru Ian. —Cynleisydd. JOSEPH CHAMBERLAIN. Mae Joseph o r diwedd yn dyn yn y rhwyd, Gwae iddo 'rioed geisio rhoi treth ar y bwyd Yn hir bu'n ein denu a'i eiriau teg, mwyn, Tra n rhoi arriom felchlau oedd anawdd eu dwyn; Ond 'dewch Joseph i fyn'd, .ond 'cleweh Joseph i fyn'd, Mae'n fendich i Brydain i Joseph i fyn'd. Yn hir bu yn haeru mai gwyn oedd y du, Ond heddyw mae Joseph a'i ben yn ci bin' Fu 'rioed ei ragorach yn unman am ddweyd, Ac ni fu ei salach yn unman am wneud Ond ni ddaw Joseph yn ol, &c. 'B.u iBalfour yn pori o bob tu i'r clawdd, Bu'n chwareu ffon d:dwybig-do'es dim sydd mor hawdd 'Dyw'r brawd ddini yn gwybod ei feddwl ei hun, D'wed un p&th ddydd Sadwri), peth arall ddydd 1,1 un imae Balfour ar lawr, Mae iBalfour ar lawr, Mae'n fendith i Brydain fod Balfour ar lawr. Gydag yrnddiheurad i "Asaph" am newid ei eiriadaeth. CYDYMDEUMLA'D A SOfCIALAETIl BUR. Mae y cymrawd byw Tom Philips wedi dangos bethellir wneud ya 'Bloomsbury, ac felly ydysga Dr 'Clifford, ie, yn hen iaith y Cymry bob wythnos yn y "Darian," beth yw'r egwyddovion ucheil ddylai. ein llywyddu, ac y mae Dr Newton .Marshall yn ffurfio dos- barth o weinidogion y Bedyddwyr i astudio gweddau diwed.daraf Socialaeth iach ac ym- arferol, ac y mae gweinidogion yr Anibynn- C, wyr Dwyrain ^Morgannwg 'wedi ymffurfio yn bwyllgor i fyfyrio y .gweddau mwyaf ymar- ferol o'r gwaith. Ac y mae ymweliiad Mr "Wilfred. Rowland a'r Rhondda wedi esgor ar ysgrif yn y British Congregationalistar "The Social Needs of Wales" a'r "Proposed Free Church Institutes." Dywed While in many quar- ters he found the conservative element very strong, Mr Rowland told he realized that there- was a distinct awakening amongst many of the churches as to the necessity fOT the broadening of the-Christian Jife. The mass- es are still in the churches. The problem is to keep them there, and that is where, the Social Institute will, it .is hoped, come in. The thing can be done more- efficiently by a unit-ed effort than by the individual church." Ac y mae Dr Paton, (Birmingham, yn wron llafurus yn y ganghen hon, ac yn gweled fod perthynas agos a byw iawn rhwng cwestiwn y tir ("land question") a llwydd e-glwysi y r-hannau gwledig. ARfBRA-WF JIERlBEiRT ROBERTS, A.S. Darfu iddo ef brynu tafarn oe.dd ar weith, difodi y drwydded, troi yr adeilad i fod yn glwb ac yn "coffee house," yn cyn- nwys ystafell i giniawa, i ysmygu, chwareu "games a dadieu, ac ystafell i ferehed; ac anrhegodd tief Abergele ag ef. Mae 150 o aelodau eisoes yn y clwb. Nid oes un arnod w-leidyddol na sectol, ond o dan bwyll- gor cynnwysedig o weinidog ac un Heygwr o bob eglwys rydd neu sefydledig yn y lie. Dyma e-siampl arddarchog .ar .gyier ardaloedd poblog Cwm Rhondda. Pe gwneid hyn yma byddai yn fendith anmhrisiadwy. Y BEDYDDWYR YN EGNIO. Tarawsoch ar benawd hapus iawn. Dyma anghen mawr yr oes ymhob cylch. Cael pobl i egnio. Fe allai y caem waha-nol farnau am ddoethineb a thegweh camrau fel yna, wrth ddrws pobl yn dod allan o gapei enwad arall. lr,t.o teimlwn yn bur sicr mai. argyhoeddiad dwfn a chydwybodol iawn oedd yn cynhyrfu brawd da ac anllwg i wneud hynny. Y perygl mawr iawn ydyw trin pwnc fel yna mew-n yspryd c-ecrus, sectol, a chnawdol. Pe ceid ni i gofio mai gwirion- edd Duw sydd yn y cwestiwn, diau y ceid ni oil yn daw-el i'w fyfyr.io ac i roddi iddo lawer gwell le yn y meddw-1. Diolch i chwi am deh boneddigeiddrwydd. GWILYM 'HUGHES. Mae y boneddwr uchod yn ddetholwr heb ei fath o newyddion byw a dyddorol i'w goloin, Welsh Gossip," ac y mae efe yn fynnych yn galw heibio i golofnau y CYNIRO. A'r dydd o'r blaen yr oedd Golygydd y South -Wales Daily News" wedi rhoi lie mawr i un o'ch erthyglau arweiniol. Clyw. ais yn ddiweddar fod holi mawr am dano ar gyfrif ei erthyglau arweiniol ar Wleidydd- iaeth.

Advertising

§0| Gwrecsam, Rhos a'r Cylch

Advertising

Advertising

I Nodion o Gaerdydd.

Nodion o'r Rhondda.

I Nodion o Gaerdydd.