Hide Articles List

6 articles on this Page

Burns - Bardd yr Alban.

News
Cite
Share

Burns Bardd yr Alban. SANGODD cant o flwyddi ar ei fedd cenedlaeth a giliodd, un arall a ddaeth blodeuodd y gwanwyn a gwywodd y gauaf y grug ar Ucheldiroedd ei wlad enedigol bum ugain gwaith er pan aeth i'w hunell hir o hedd, eto byw yw enw a gwyrdd yw cofta Robert Burns-b,.rdi cene-llaethol yr Alban. Gylch ei gryd nid oedd moeth caregog fu llwybr. au ei febyd caledwyd ei ddwylaw ga.n gyrn yr aradr, a throiog a blin fu ei vrfa. Cymundeb Natur, breuddwydion bardd, a bendith Awen fu ei ddyddanwch Yn ei ddwylaw rhoed telyn, a'r nodau tyner a dynodd o'i thanau fythola ei fri, ac a roes achlysur i dorfeydd o bob rhan o'r byd ym- gynull i Dumfries ddydd Mawrth, yr 21ain eyfisol, einf..td dydd pan blwydd ei filrwolaeth-i roddi teyrnged i'w athrylith ar fin ei fedd. Yno ceid yr uchelwr c ieth a'r gwiadwr syml yn rhoddi parch i'w go If a, a chalon cenedl gyfan yn offrymu ei ben- dith ar daleut un o'i meib hoffusaf. Yr hyn yw Cairiog i Gyrnru osdd Burns i'r Al- ban. Plant Natur oedd y ddau eu cysegr saDct- eiddiolaf oedd y mynydd hwythau megys arch- offeiriaid aethant i'w gyfrinach. Yn eu caneuon mae mwynder awel y mynydd ar hirddydd haf, a pher ydynt fd blodau'r grug wisgaot y bryniau â phorphor. Nodau y galoD. a gatblent, a chalon gwlad gyffyrddwyd g»Bddynt ac am nas gal! ao- ngof fyned i'r galoa na chysgod bedd fyaed i'r enaid, eiddynt hwy yw anfarwoldeb. Nid anny- ddorol yn ddiau i genedl mor farrldonol a'r Cymry isrdd y d^yrngsd hjn a roddwn ninau i fardd yr Alban yn j byr grybwyllion hyn. Nis gallwq lai na mawrygu Burns amei fod mor debyg 1 un a hoffwn gymaint am mai mab y maes a'r mynydd, cen edlgarwr oryf, a gwladwr syml ydoedd, ac am fod yr Awen wedi ei eneinio fel ein Ceiriog ninau yn fardd Natur a bardd y galon. Wrth ddathlu pen blwydd ei farwolaeth, traddodwyd anerchiad mor tidarluuiadol, dyddorol, a dt, yn cyfaao edmygedd o'i athrylith, medr i iawn-fesur ei dalent, a thyn- frwch iaith a theimlad, fel mai gresyn fyddai i'n darllenwyr golli PoRTREiD ARGLWifDD RoSEBERY 0 BURNS. Dyma draethodd y gwladweiuydd am y bardd yn rsgwydd y miloedd oeddynt wedi ymgynull Yma heddyw yr ydym yn nghanol llenyrch mwy- af hoffi a chysegredig y tardd. Ar bob Haw ceir eyfanedd llawn adgofion am dano. Heb fod nepell y cyfansoddodd ei gan dyner "I Mary yn y Nef- oedd," ac ami fan arall enwogwyd gan ei awen. Yn nghanol y llenyrch dyddorol hyn, yr ydym heddyw yn anrhydeddu ei enw ac yn dyrchafu ei g ffa. Priodol yw i'r Alban roddi ei theyrnged iddo. Gwir fod dynobaeth dan ddyled iddo, ond ei wladwyr ei hun yn anad neb. Cysegrodd ei wlad a'i thifodiaith. Mynodd ddangos i'r byd fod gan yr AI.han hawi i genedlaetholdeb, Treiddiodd ei odlan tr.vy y "byd, ao ni bvdd i'r iaith y cyfan- süddodd efe ei ganeuon ynddi fa.rw byth. Eangaoh yw ei athrylith na gwlad a chenedlaeth, a man cyfavfod Mahometmiaid barddonol mewn math o Fecca ydyw ein cynnlliad heddyw ar fin ei f^dd. On 1 rhyfedd yw'r dathliad mewn am! wedd. Ym- ddeagys pawb yn llawen;ac eto dathlu tryohinebac nid eadwgwyl yr ydyrn—dathlu marwolaeth ac nid genedigeth-dathlu maehludiad haul ac nid ei god- iad. Ond v rme swyn cyfrin yn y dathliad fydd yu ysbrydoli cenedliethau a mwy priodol yw dathlu y diwedd na'r dechien, oblegyd y rnae rnynediad ysbrydoecld fel Burns ymaith yn gadael mwy o ol if-r y byd na'u dyfodiad. Can mlynedd i heddyw mewn tlodi, adfyd, a phoen., y cymerwyd ef ymaith. Mewn cymyl o dywyllwch y daeth angeu ato wedi ingoedd hir y dieth v diwedd. Hwyrach fod rhai allant ddarllen hanes ei fisoedd olaf heb w/lo maent yn fwy na mi. Nid oes dim mwy prudd mewn hanes. Y bardd dis- glaer, hoffder bob owmni, o'r uchelwr i'r tlottyn, yn eistedd mewn dyatawrwydd gan fyfyrio ar orphenol ei fywvd. Yn ei enaid yr oedd chwerw- der siom;ant. Ieuanc ydoedd yn ol cyfrif amser dyn. Ond ni wydd&i neb yn well nag ef fod ei leu. enctyd wedi cilio, ei yrfa ar ddarfod, a'i genadwri wedi ei thraebhM. Yn y lie yma ac ar y dydd hwn mae'r golytifeydd ddilynold ei farwolaeth yn cael eu delweddu ger ein meddwl—y ty galar, y dorf yn y fynwent, a'r llu wylofua. Yr ydym yo. teimIo ein hunain yn mhiith y dorf; yn plygu ein penan wrth i'r arch fyned heibio ac yn cydnabod drwy ein dagrau y dynged anocheladwy. Dos, dryimidd arch, ey ia'th lwyth o obeithion siomedig a'th gorph marw. Dos, g/da'th rwysgfawredd syml, dy blant amddifai i, a'th gyfeillion prudd. Dos, gyda, cho'yn angtu i fuddugoliaech y bedd. Dos, gyda'th farwol agadir/iraiv tragwyddol. Fel y rhai a gar y duwiau, ceid v gwir feirc.,Id yn iriarw yn giluarl-cyu i loywder y boreu gael ei golli a chyn i gysgodion trymaidd y nawn ymddangos. Cyfansoddodd Burns ei ddarnau goreu dan swyn ieuenctyd—n s gallai eu cynyrchu yn ddiweddarach. am fod Haw poen, a gofid, a gofal yn gorphwys yn rhy drwm arno. Ond er mai dathlu ei farwolaeth prudd wneir heddyw, dethlir hefyd gynhauaf cyfoetbog ei feddwl. Erbyn heddyw, mae ei ganeuon wedi dod vn arwyddeiiiau ei gonedl efe vw arwr a nawdd- sant y werin, a chydraddoldeb dyn sydd ar faner ei fywyd. Pa obaith bynag golec'dodd, pa freudd- v/yd bynag fu'n swyno'i fynwes, sicr yw eu )»od yn fyr o'r sylweddoliad welir heddyw. Safodd ei hun, tyfodd ei hen ac efe ei hun, ae nid dim arall, a anrhydeddir genym. Pan y bu Burns farw y dechreaodd fyw mewn gwirionedd. Gyda'i gorph aeth pobpeth anrnhur i'r bedd. Daeth ei ysbryd gwyn i'r golwg, ac ehedodd fry gan gymeryd ei le fel un o'r ser sefydlog yn y ffurfafen lie dis- gleiria anfarwolion.

--0-Dyffrp Clwyd.

--0---Colwyn Bay.

! Barddoniaeth.

--- 0 --GWYLIAU HAF.

Cwibnodion o Ddyffryn Maelor.