Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

-:0:-CWRS Y BYD

News
Cite
Share

-:0:- CWRS Y BYD Wil Hopcin a'r Ferch 0 Gefn Ydfa, Y MAE gan Dafydd Morganwg erthygl yn Cvrnru ar Wil Hopcin. Nid oes ganddo fawr o feddwl o grefydd Wil, druan na dim llawer o'i awen ychwaith ac am y stori am dano yn caru y Ferch n Gefn Ydfa, celwydd Ceiriog, Myn- yddog, Dr Pan Jones, a Ohadrawd ydyw'r cwbl, neu bron y cwbl. Trwy brofion diymwad dengys na fu'r ferch erioed yn caru Wil, os bu Wil yn caru'r eneth. Y beirdd dycbmygfawr uchod luniodd y chwedl fod y ferch wedi marw o gar- iad at Wil Hopcin. Y mae eraill, meddir yn mhellach, wedi camsynied yn nghylch Wil. Meddai Dywedir gan Rowlands yn ei Biographir,al Diction- ary of Eminent Welshmen ei fod yn un o brif feirdd gorsedd Morga,nwg; a dywedir yr un peth yn Enwog-' ion Gymru gan I. Foulkes. Y mae hyn yn hollol gyfeiliorntis chamarweiniol. Ni chaniateid i neb fod yn fardd cadeiriog yn Morganwg ond a fedrai ganu'n gelfydd yn y mesurau cynghaneddol. Yr oedd beirdd cadeiriog Morganwg yn fodau i dosturio wrthynt os na dderbynient awdwr Bugeilio'r Gwenith Gwyn," i'w burdd. Dyma'r ghn nad ystyrid ei hawdwr yn deilwng, yn ol D. Morganwg, o gymdeitbas beirdd Morganwg wedi ei chodi air am air o'r casgliad o Ancient Welsh Airs," gan Miss Williams, Aberpergwm, lie, yr wyf yn deall, yr argraphwyd hi gyntaf. Y Gwenith Gwyn," yn ol yr esbonwyr, oedd y Ferch o Gefn Ydfa :— Mi sydd fachgen ieuangc, ffol, yn caru'n ol fy ffansi, Mi yn bugei io'r gwenith gwyn, ac eraill yn ei fedi O pam na ddewi ar fv ol, ryw ddydd ar ol ei gilydd, "Gwaith rwv'n dy wel'd, y feinir fach, O glanach lanach beunydd. Glanach, lanach, wyt bob dydd, neu fl sy'm ffydd yn ffolach, Br mwyo y gwr a wnaeth dy wedd gwna im drugareddbellach, o cwyn dy ben, gwel occo draw, a rho imi'th law, Gwen dirion; Gwaith yn dy fynwes, berth ei thro mae allwedd clo fy nghalon. Mi godais heddyw gyda'r wawr, gan frysio'n fawr fy lludded, Pel cawn gtisami llun dy droed, fu 'rhyd y coed yn cerdded; o cwyn fy mhen o'r galar maith, a serchus iaith gwarineb, Waith mwy na'r byd i'r rnab a'th gar y w golwg ar dy wyneb. Tra fo dwr yn y mor ballt, a thra fo ngwallt yn tyfu, A thia fo calon yn fy mron. mi fydda'n ffyddlon itti; o dywed immi'r a:wir dan gêl, a rho dan;sel attebion, r'ruQ ai « yft, neu arall, Gwenn, sydd oreu gan dy galon. P'rnn o gydoeswyr Hopcio ganodd gan dlysed a hon yna, tybed ond yn marn awdwr trylen H Yr Ysgol Farddol," nid esgynodd erioed yn Uwch na thribanwr." Cynddelw ysgrifenodd y frawddeg y cyfeirir ati yn yr Eityoflion ac er uched fy syniad am Dafydd Morganwg fel awdwr Haries sir For,,anwg, "-we], Cynddelw ysgrifenodd y frawddeg. Pan yn cywiro eraill hefyd, Dafydd, bvddwch ofalus na chamgymer- Oel-i eich hon. WILLIAMS, ac nid Rowlands, fel 7 dywedwch chwi, oedd awdwr yr Eminent Welshmen. Papyr Newydd Rhyfedd. MAE gan bob dosbarth, a chrefffc, a daliadau ftveddyjiol, cymdeithasol, a cbrefvddol, en papyr newydd ond bydd yn newydd i lawer glywed fod yn Ffrainc bapyr newydd yn cael ei ysgrifenu gan wallgofiaid ar gyfer gwallgofiaid. Perthvn y mae i Wallgofdv mawr Bicetre ger Paris. Un o nodweddau prudd gwallgofrwydd ydyw fod y claf yn tybied nad oes dim arno, ac o ganlyniad dybryd ydvw ei gaethiwo -cystal a'r "riniaeth a ga yn ei gaethiwed. Rboi llafar, 1 r farn hon oedd amcan cychwyn y cyhoeddiad yr hwn a elwir yn y Ffrancaeg "gelyn y medd- ygon gwaJlgof" (L! A nti- A heniste ). Gwneir defnydd mawr o'r papyryn i watwor gweision a swyddogion y sefydliad, a gwawdir unrhyw Syfoewidiad yn eu gwisg nen eu liymddangosiad anol yn Ilym. Rbydd y physigwyr yn y lie °b anogaeth i'r awdwyr anffodns, gan ystyried od- tuedd. yn v gwaith i wneud lies trwy ddy- n -HJ U ™ECWY^AI1 Y trueiniaid oddiwrth y math ei.lduol o wallgofrwydd fyddo yn eu blirio. r„ Person mewn Capel- oen ° ami§*0(l =l Gristionogaeth Cymrn yn yr on ydyw fod presenoldeb offeiriad o Eglwys daw^ n °'V>' caPe^ Ymneillduol, nid fel gwran- aC yn s^cr pregethwr, ond rhwng y ■> atln^l'y?i(1griedig o gsvbl, yn tynu cymaint vr\ W" j ^^ach cael buwch i odyn, chwedl Keil]/,ri na cbael oiFeiriad i gapel Ym- ddi„ 1ymain< casineb am bell glerigvvr at Y dfi^?'aVS'' v mae'n syndod. pa fodd y derbynia PritrV. ynt- Perthyna y Parch Thomas srall—1^osUanerchrugog, i ddosbarth y dosbarth callaf a'r goreu yn ddiau sydd yn Eglwys Loegr—y rhai sydd yn edrych ar Ymneillduwyr fel cyd-weithwyr ac i nid gwrth- weitbwyr. Yr wythnos ddiweddaf, cynaliai nifer o egiwysi yr Annibynwyr yn neheubarth sir Ddinbych eu cvmanfa ganu flynyddol yn Rhos, ac yn nghyf- arfod y prydnawn traddododd Mr Pritchard anerchiad ar ganu cynulleidfaol yn N ¿hymru, yn nghyda dyled y cyfryw i atbrylith Dr Joseph Parry, yr hwn oedd yn arwalo y Gymanfa. Fel y medr ein hen gyfaill T.P. pan yn ei figwrn, fel dywed y plant, yr oedd yn anerchiad amserol a destlus, ond dim gwell nag ugeiuiau o areithiau a draddododd y gwr parchedig o'r blaen na chan eraill mewn cyrddau o'r fath—y lie a'r adeg roddai hynodrwydd ar yr araith, a hyny drachefn sy'n rhoddi arbenigrwydd ar yr amgylchiad. Modd bynag, diolch am ambrfll gyfarfod fel hyn, lie y gellir canu yn lied ddi- ragrith Darfydded son am bob ymryson mwy Partiol farn a rhagfarn, lawr & hwy. Geiriau lIeoi. I RHYW ddosbarth, a hwnw yn ddosbarth go luosog hefyd, 'does yr un gangen o efrydiaeth yn rhoi cymaint o ddifyrwch a tbafodipithoedd, a'r ystyr wahanol a roddir i'r un gair mewn gwahanol ranau o'r wlad. Dyna y gair "brwnt," er engraipht. Ei ystyr Ysgrythyrol ydyw aflan -yr "hwn sydd frwnt, bydded frwnt eto;" a dyna hefyd y meddwl roddir iddo yn Neheudir Cymru. Yn Ngwynedd, dyn cas ydyw dyn brwnt, dynes flin ydyw dynes front, ac ni olygir byth wrth, byny ddyn budr neu ddynes aflan. Yn Mhowys drachefn, neu ranau ohono, megys Dyfiryn Maelor, y mae i'r gair ystyr arall fyth. Sut ydach chi heddiw, John Hngbes ?' Wir, teimlo'n ddigon brwnt ydw i, welwcb chi. Misio byta ys pythefnos." Gair digon cyffredin yn Rhos a Cefn Mawr am fod yn afiach ydyw bawaidd," ac fe ddefnyddir cwla mewn rhanau o'r Gogledd am seloi neu salwch. Dr Rhys, o b'le y gair "cwla "1 Wir syr, rhaid i ni gael haner colofn yn awr ac eilwaitb yn y Cymro ar eiriau lleol. A wna'r Prifathraw ei chefnogi ? [0. Y.—Os iawn'dweyd dyn brwnt a dynes front, paham nad iawn hefyd dweyd dyn gwyllt a dynes wellt ? Diffyg Llandudno- MAE'N wir ofidis genyf deall fod perygl y gelwir ar guarantors Eisteddfod Llandudno i dalu o leiaf I ddan neu dri chant o bunau. Ar ol misoedd o bryderu a gweithio, a gweithio'n odidog a darfu rhai ohonynt, digalon iawn ydyw gorfod gwneud y golled ariaool i fynn. Ai nid oes modd, tybed, cyfarfod y aiffyg beb dretbu y dref, i fasnacb yr hon, yn-ol pob argoel, y bu'r Eisteddfod yn fwy o ddyryswcb nag o help Yr wyf bron yn sicr pe gwneid apeliad at wir foueddigion Cymru, yn Eis- teddfodwyr ac eraill, na wneid ef yn ofer.

Cytfredinol.

Ffestiniog.I

OwibnoclioH o Ddyffryn MaeSor.

Cohebiaethau.

[No title]

BWRDD CANOLOC ADDYSC CYMRU.