Skip to main content
Hide Articles List

3 articles on this Page

YGYMANFA GANU GENEDLAETHOL.

News
Cite
Share

YGYMANFA GANU GENEDLAETHOL. CASTELL NEDD Awsit 9, 1918 CAN, Y PARCH. D. TECWYN EVANS, B.A. Tua dwyawr cyn dechreu Cyf- -ir "() af arfbd cyntaf y Gymanfa prynhawn Gw ener. yr oedd y dyrfa'n dygyfor oddeutii1 maes y Hahell ar bob lliaw.. I ddifyrru'r aanser, dech- reiKisant g;inu, a c'hanu cani ada u Sei.an yr oeddynt nes rhoddi dyn. mewn bwyl i g.adw gwyl i'r Arglwydd. Agorwyd y pyrth, ym hellcyn dau o.'r gloch, ,a Ihfodd y torfeydd i mewn hyd oni annent hob congl trwy'r Babell eang i gyd: yn wir, llahwyd 1 leoedd y Gerddorfa. a phrin y medrwyd cadw lie. i'r Arweinydd a.'r Llyw- ydd. Ni fu He llawnaich erioed. Gresyn na bâi'n bosibl dech reui, dyveder banner awr ynghynt nag y g wnaed, gan fod. y dyrfa yno'n band ers meityn. Yn y cyfam- ser gwnaeth Mr. Thos. Powell', I Ysgrifennydd y Gymanfa, ei. ran yn ddeheuig mewn, arwain y doirf i gann, a doôth a da oedd ei v/aith. O'r diwedd, daeth yr am- Sicr i ddechreu, ac ni ddaoth ddirn yn rhy fuan. Darllenoddy Parch.. D. Bankes Williams, Ficer Cwm- afoii, rannau o'r Ysgrythyr, a byddai'n anoda darllen rhannau mwy a-mhriodoi ar ddechreu Cym- anfa Ganu. Gweddiodd. y Parch. W. E. Prytherch, Abertawe, ac y rnae' n rhaid dywedyd maii ei weddi eneiniedig ef oedd y rhan fwyaf bendithiol 01 gyfarfod y prynhawn. Yr oedd y clorf mor enfawr fel vr oedd yn. an odd os niad yn am- hos,iibl cael trefn berffaith clan y fath am.v,lichi,ad,-tu. Ond: nid yw'r amgylchiadau iiia. dim arall yn ddigon i gyfiawnihau'r chwib- anu, a'r s,mocio a'r lluchio- tyw- yrch oedd yn mynd ymlaen mewn cwrdd oedd wedi ei fwriadu i fod yn, aiberth moliiant i'r Duw Gor- uchaf. 0,s torr-odd trefniadau'r Pwyllgor i lawr, nid oedcl mo'r help am hynny, gan mor fawr y dyrfa a'r rhuthr. Nid ar y Pwyll- gor yr oedd y bai, ond ar y bobl oedd wedi. anghofio yistyr y cyn- ulliad. Nid oedd rhyw lawer o wawr ar y can,u,pa wawr a ddisgwyliai neb yng nghan'ol bloeddiadau ar ddiwedd pob emyn am "Lloyd George"1? Yr wyf yn deall awydd angerddol 1 lawer Cymro i glywed y Prif Weinidog, ond y mae i hynny ei le a'i amser. Y Cwestiwn yw hwn,—prun. ai Cymanfa o fiawl ir Arglwydd yw hon i fod, ynteu oyfle i bobl ddyf- od at ei gilydd i weld a chlyvved Mr. Lloyd George? Gresyn. na fedrai'r Prif Weinidog drefnu rywfocld i ddyfod i'r Cyfarfod mewn pryd, yn lie tarfu'r cwrdd a/r dyrfa iair,oil i'r Gymanfa ddech- reu. Nid ei fwriad ef, wrth res- wm, yw tarfu'r Cyfarfod, ond gan m.ai ef ydyw ef, nid oes. dim .arall yn bosibl. Rhaid i'r dyrfia oedd ei .groeSiawu, ond os felly, gwell fyddai gwneuthur hynny ar y dechreu, a darfod gyda'r gwaith. Fel y bu petihau'r prynhawn hwn, .aeth y Gymanfa'n, fath iar ar- (idangosfa, a.c os. na ellir rhyw- beth gweil na hyn, gwell o lawer fyddai hod heb Gymanfa, Genedl- aethol o gwlxl. Yr oedd rhyw- hetih tebyig, i farn ar bopeth bron. Y Llywydd oedd Esgob LLan- da.f,—gwr hawddgar a da'n ddi- anu-u, ond. yr oedd ei anerchiiad yn druenus 0 wael. Darllen a wnai, --(I,a,rll,eii,yn Gymraeg, a hwnnw 'n Gymraeig go anobeiithiol, oiblegid yin lie. "nod weddi on" soniai am ^nodweddiaclau,° (!), a dywedai hefyd fod "tyngd y cenhedloedd, yn y cloriannoedd (!) y dydd-iau hyn." Tebyg oedd ei araith i araith gwr a wahoddesid i I.yw- ydidu cyngerdd ba'ch lleol yn y dref. H'vs'bysodd ni ddarfod iddo fod yn giwrad ynli Nghastell Nedd am chwe blynedd, ac os na fedr wneuthur gwell gwaith nalg a wnaeth yn y Gymanfa, y syndod yw ei fod yn ddim amgen na chiwrad! hyd heddyw. Myneg- oddi yn ystod ei arawd fod" am- gylchiadau r byd heddyw i gryn raddaun dibynnu ar Kaglun- I.aetk" Ni chlywais chwaneg" di d dirychfeddyli au, gan dwr:f y cly.rfa,: a,r ol gw,raindo',n astud a pharchusc 11 warae teig- i'r dorf. am tua wyth munud, dechreuodd y bobl derfysgu a chlapio'u dwylo; ond megis y gwnaeth Arglwydd Treowen y bore cynt, felly y gwnaeth yr Arglwydd Esigob y prynhawn ihwn,daliodd ati hi: yn nannedd y miioedd, ac aeth v civbl yn fiiasco perffaith.

Advertising

YR HYBARCH JOHN MORGAN JONES.