Skip to main content
Hide Articles List

1 article on this Page

- NODION CYMREIG.I

News
Cite
Share

NODION CYMREIG. Beth yw gplygiadau y Methodist gradd- edig an-swyddolgol ar gwestiwn dyfodbl y Colegau? Dyna'r hyn. y bum yn ceisio goleuni arno y bythefnOlsddiweddaf, ac y mae y nodiadau dilynol yn cynnwys ffrwyth fy ym- chwiliad. Ceir yma olygiadau nifer lluosog o raddedigion. Ni ofynais farn neb nad yw wedi graddio yn rhai 01 brif golegau y Deyrnas, ac nid wyf yn meddwl fod yr un o honynt wedi dweyd gair ar y cwestiwn yn gyhoeddus o'r blaen. Hwyrach mai dyddor- 01 yw sylwi nad yw uchaf y Cyfundeb, yn weinidogion na lleygwyr, yn siarad llawer yn y Cymanfaoedd. Etc- mae eu nifer yn lluosog1, a'u barn yn werth sylw. Un o'r pethau cyntaf ddeallais wrth wneud ymchwiliad ydoedd fod llawer yn y Gogledd a'r De, yn synnu i'n harweinwyr fod mor barod i dderbyn. y cynlluniau newydd yn ddi- amodol, heh ddeall yn iawn beth fydd ei effaith ar y Colegau DiwinyddbT. Ac yn rhyfedd iawn yn y De y dywedir fod mwyaf o achüs i'r anfoddlonrwydd yma. Ofnir y penderfynir y pwn'c, er maint ei d'dyryswch, gyda'r un brys ag y symudwyd y Coleg o Drefecca, i Aberystwyth ddeng mlynedd yn ol. Dywedir na chafodd y De gyfle i ddadleu'r mater yn drwyadl. Cymeradwywyd egwyddor gyffredinOol y. symudiad yug. Nghymdeithasfa Penllwyn yn Awst, cyn bod na, chylchlythyr na datganiad 01 un math wedi ei gyfansoddi a'i gyhoeddi, fel y gallai'r aeltodau ystyried y cynhygion, a cheisio ffurfio barn, arnynt. I g,ioi a c Unwaith y pas,iwyd' y penderfyniadau hynny, dyna ddiwedd ar bob dadl. -+- Yng Nghymdeithasfa Troedyrhiw gwnaed cais gan flaenor enwog, oedd f'wy ei brofiad o gynghorau addysg gyhoeddus y wladi nag odid neb arall yn y Gymdeithasfa,—-Mr. S. N. Jones, Casnewydd,—am gael ail-agor y mater. Ond yr oedd bellaich yn chose jug,èe "peth wedi ei famu, chwedl y cyf- reithwyr,—ac yr oedd sefydlogrwydd y Rheol- au Sefydlqg yn gwahardd ei ail drafod. Clyw- ais feirniadu hefyd air gyfansoddiad' y Pwyll- gor Neilltuol sydd i ystyried' y cwestiwn dros ol Goleg y De. Yn gyntaf oil, penodiwyd corff o hynafgwyr, heb gynnwys neb o raddedigiün diweddaraf y Gymdeithasfa; yn, ail, ychwan- egwyd ychydig o'r graddedigion hynny at y tadau. On,d cwylnir'flo,d, pawb o'r De a wyddai ddim drwy broflad, am fanteision at anfanteision y gyfundæfn bresennol, yn y e Colegau Cenedlaethol a'r Colegau Cyfundeb- ol, ynglyn a'r efrydiaeth am y graddau mewn Celfyddyd a Diwinyddiaeth, wedi eu gadael allan o'r pwyilgoc. Beirniadaeth arall a g-lywais yn y De', oedd, na wnaed' dim ymgais i gael adroddiad gan Senedd Coleg Dliwinyddol y De, er,goleuo y wlad ar y cwestiwn. Disgwylir i'r wlad: fab- wysiadu cynlluniau chwild'roadol heb yr un ymdrafbdaeth sivyddogoJ mewn ysgrifen o'r pros and cons, Tebygi ydoedd yn y' Giogledd d hwyrach fod y ffaith nad oes Pr,ifathrol wediei benodi yno yn, rhoddi rhyw gyfrif am hyn. Hwyrach mai annheg disgwyl i'r ath- rawon ibenderfynu ar gwestiwn a, allai olygu, pe penderfynid ef mewn un ffordd, roi diwedd ar waith rhai o honynt hwy -+- Deallaf y teimlir gan lawer yn y De, a hynny gyda phob parch i bersonau enwog a. 1 galluog, y dylasid trefnu i'r dystiolaethdrros y Gymdeithasfa gael ei chyflwyno gan ryw t-I frawd n'9;d oedd yn dal cysylltiad arbennig a'r Coleg, ac yn enwedig gan fod Llywydd y Gymdeithasfa yn rhoddi tystiolaeth dros Fwrdd Diwinyddol Cyrnru. Mae yn syn, hefyd, fod Cymdieithasfa y Goglcdd wedi dewis i roddi tystiolaeth d'rosti, un heb raddio o gwbl, ac un arall sydd wedi gadael cylch arbennig y weinidoigaeth er mwyn gwasan- aethu pwyllgor addysg sirol. Ceis,iwyd gwella pethau yng- Nghymdeithasfa Connah's Quay ond nid yn foddhaol. Hwyrach fod hyn o wahaniaeth, yn enwed- ig, rhwng yr olwg a gymerir yn y Gogledd a'r De ar y cwestiwn yn ei berthynas a'r Colegau, sef y wedd' a gymerir ar gwestiwn undeb y Colegau a'r Wladwriaeth. Prin y telir llawer o syl'w beliach i'r cwestiwn o eg- wyddorion sylfaenol o barth perthynas y Wladwriaeth" ag addysg grefyddol. Codwyd hwn, fel y sylwyd yr wythnos o'r blaen, yng nghylchlythyr Principal W. J. Evans, a tharawiad-ol iawn yw mai- Undodwr a lleygwr yn unig sydd, megis lief yn yr anialwch, yn gwrthdystio yn erbyn cefnu ar hen egwydd- orion Ymneilltuaeth. Gwir y cyfeiriodd y Parch. E. O. Davies at hyn yng' Nghym- deithasfa Llanidloes, a diau fod llawer yn coil o'r derbyniad a gafoddei b rot est hen ffasiwn O'r tu arall (a son am enwadau eraill), canfyddir ymladdwr cadarn dros eg- wyddcfrion Ymneilltuaeth, nid amgen Princi- pal T. Rees, yn croesawu gyda llawenydd yr addewid am foddiol1 gwel1 nag sydd yn bosibl drwy gyfraniadau gwirfoddol mewn gwlad dlawd fel Cymru, i sicrhau1 adeiladau, llyfr- gelloedd ac athrawom, er cyfrannu addysg' d'diwinyddol o'r fath oreu. Coleg Cbffa Aber- honddu yn unig sydd o'r dechreuad wedi gwrthwynebu'r cynlluniau newyddl. "Gad- awer lddynt," ebai Eisgob Llanelwy, gyda'i wine arwyddoeaol; diyna ddefnydd araith a dadl i mi. Ond i ddychwelyd at farn y cyhoedd Meth- odistaidd. Yn y De y mae'r pwnc, er ei an- hawsterau, yn haws ei drin 0' lawer nag yn y Gogledd. Pe sylfeinid nifer o gadeiriau diwinyddol yug Nghbleg Cenedlaethol Aber- ystwyth, hwyrach na wnai hynny fawr wahan- iaeth i'r Coleg Diwinyddol fel sefydliad. Gallai'r efrydwyr, neu rai o honynt, fynychu dosbarthiadau yn y ddau Goleg, a hwyrach y byddai rhai o leiaf a athrawon y Coleg Diwinyddol wedi eu cydnabod mewn rhyw fesur fel athrawon y Brifysgol. Ond beth fyddai safle Coleg y Corff yn y Gogledd? A ddeuai'r Bala yn gartref Coleg ysbrydol, a Choleg Diwinyddol Aberystwyth yn Goleg— nid anianol, ond yn Goleg mwy neilltuol i'r sawl a chwenychai ddysgeidiaeth ddiwinyddol uchel? Ond y tebyg- yw y byddai y 'cynllun newydd yn rhoi diwedd ar Goleg y Bala yn ei ffurf bresennol, neu yn cael ei droi yn fath o sefydliad i ddysgu'r bechgyn graddedig i ym- agweddu yn unol a'r patrwm Methodistaidd! Beth yn rhagor allaii fod!? Nid boddhaol hyd yma yr ystyri'r perthynas Pwyllgorau Cymdeithasfaoedd neu Golegau y Gogledd a'r D'e a'u gilydcl gyda golwg: ar gydweithrediad er sicrhau, o leiaf, na bydd rhoddi gallu i'r Colegau Cenedlaethol i gyf- rannu addysg ddiwinyddol am raddau mewn Celfyddyd a Diwinyddiaeth yn golygu ys. beilio'r Colegau Diwinyddol o'r rhagorfreint- iau a feddant dan y drefn bresennol. Clywais yma a thraw mai ychydig iawn oedd y rhan a gymerth gWYf y. De yn yr ymdrafodaeth fu rhyngdclynt dro- yn ol a ,gwyr< y Gogledd. Hwyrach fod y mesur- o ddifrawder—neu hyder efallai—sydd yn yimddrangos fel tin o nodwedd'ion arweinwyr y De i'w briodbli i'r syniad y cyfeiriwyd ato uchod, na all y cyf- newidiad chwildroiadol sydd mewn gohvg gan lywodraethwyr y Brifysgol a'i Cholegau cyfansodd'iadbl effeithio rhyw lawer ar y Coleg sydd megis y drws nesaf i (Ioleg y Brifysgol yn Aberystwyth, pa un a symudir Cbleg y Bala yno neu beidio. Ond y tu allan i'r cyfrin-gynghorau swyddogol hyn, ceir gweledyddion craff yn darogan peryglon. -+- Cymerir yn ganiataol y bydd adran ddiwin- yddol yn cael ei sefydlu yng Ngholeg y Brif- ysgol yn Aberystwyth. Y mae gormod o ddylanwadau cryfion o blaid y Cblegau Cenedlaethol a'u helaethiad yn y cyfeiriad yma i neb allu gbbeithib na ddaw hyn i ben cyn hir iawn, ond cael yr .a:rian-a'r anhaws- terau ariannol, oofier, sydd yn debyg o flad' yr lunig atalfeydd ac oediadau ar y ffordd. Mae'n ofer son yn awr am y canlyniadau a fyddai i'r Cyfundeb yn y De pe gadewid Aber- ystwyth aUan o'r gyfundrefn newydd. Ond, achaniatau y, galluogir y Coleg Cenedlaethol i gyfrannu addysg ddiwinyddol, ac nl.3,i yno y 'cyrchai beliach ymgeiswyr am raddau drwy ddiwinyddiaeth, gallaillawer 01 ganlyniadau rhyfedd ddilyn. Ar y naill law, cynhwysai efrydwyr y Cüleg Diwinyddol y rhai allai fod yn ymgeiswyr am raddau, ac ni byddai safle addysgiadol y Cbleg gyfu-wch ag ydyw er ys blynyddoedd, bellach. Pe bai i'r amgylch- iadau hyn beri undeb y Colegau, diau mai'r Bala fyddai mangre'r Athrofa Ddiwinyddol i'r efrydwyr cyffredin o'r ddwy dalaith, a'r graddedigion hynny a geisient dawelwch a hamdden at bynciau ysbrydol eu galwedigaeth yn y cyfwng rhwng yr amser y gadawent eu hefirydiau aithrofaol ac y dechreuent ar wir waith eu gweinidbgaeth. Gwel y beirniaid y soniwyd am danynt y perygl i'r De fod yn y diwedd heb Goleg Diwinyddol o fewn ei ffin- iau; ac y mae pobl y Gogledd yn dechreu syl- weddoli y gaUai y polisi o "wait and see" a argymhellid yn Connah's Quay olygu dim oind aros nes y byddai Coleg y Bala wedi darfod a bod. Ar wahan i'r olwg Gyfundebol ar bethau, mae"n sitr fod y gwrthwynelbiad i'r cynllun, ac yn enwedig i safle anfoddhaol pethau yng Nghymdteithasf'a'r Gogledd, yn cryfhau. Nodir nad oes yr un o'r enwadau Ymneilltuol wedi gofyn am gyfnewidiad, a bod y symud- iad wedi ei gyChwyn o'r tuall'an i'r e,n\vadau. Prin y gellid' tybio fod y bwriad1 mewn golwg pan benodwyd y Ddirprwyaeth, oblegid nid oes yr un diwinydd na'r u'n arweinydd crefyddol yn eu plith, tra y gofalwyd d'ewis rhai broffesant wybod rhywbeth am bob cangen arall 01 ddysg. -+- Mae atebiad Syr Harry Reichel i'r Parch. E. 0. Da vies, B. Se., yug Nghaer yn cael cryn sylw. Holai Mr. Dlavies beth oedd yr amcan mewn golwg, ac atebodd Sfyr Harry nad oedd bwriad i sefydlu cadair i ddysgu athrawiaeth- au Cristionogaeth. Ond erbyn, hyn gwelir fod y Bwrdd Diwinyddol yn gofyn am gadeir- iau mewn Groeg Hellenistaidd, Athroniaeth C'refydd, Hanes Crefydd, and such other theological subjects as the university may think fit." Heblaw hyn,, gofynir i'r Birif- ysgol gael y nai uwchaf ym mhenodiad rhai i lan"r leadeiriau. Prin, y mae angen dweyd beth fydd effaith hyn. ,+-. Clywodd Golygydd Seren Cymru sibrwd fod yn mryd awdurdodau lleol Cbleg y Bcd- yddwyr ym Mangor apwyntio hynafgwr sydd ar roi i fyny gofal ei eglwys' i'r Gadair Breg"- ethwriaeth, &c., a aeth yn wag drwy vmddis- wyddo oO'r Dr. Owen Qavies. -it \.$2' Mf —