Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

COLEG Y GWEITHIWR.

Y Fasnach Alcan.

EISTEDDFOD GADMRIOL MOUNTAIN…

BWRDD YSGOL YSTRADGYNLAIS.

Y GLOWYB.

ATEBIAD I "EISTEDDFODWR 0…

DUOHANGERDD, DYOHANGERDD,…

News
Cite
Share

DUOHANGERDD, DYOHANGERDD, A THUCHA NGEBDD. MR. GOL.,—Gwn y maddeua y cyfeillion llafurus a dysgedig Dafydd Morganwg ac Ieuan Dyfed i mi am osod fy m's yn mhotes y dychan-duohan-tuohangerddol. G* yr fy nghyfaill Dafydd Morganwg, beth bynag, nad wyf yn gwneyd hyny er ymgecraeth, ond yn hytrach er ceisio cael allan wir ystyr a chywir lythyreniaeth yr enw. Yr wyf yn hollol gyd- weled ag Ieuan Dyfed mai y dull eywir i uno a threiglo du a can fuasai dugan; ond nis gallaf gydweled ag ef mai gwreidd-eiriau dychan ydynt dy-uch-cdn, ac nis gallaf gyd- weled a D. Morganwg mai du a can ydynt. Yr wyf yn bwriadu ceisio profi fod gwatwar- gerdd, gogangerdd, dychangerdd, ac hyd yn nod turhangerdd, yn enwau priodol ar satirical song or poem, ac nad oes a fyno duchangerdd a'r drafodaeth, ond pan fyddo y d yn adlawiad i'r t yn tuchangerdd, megys tuebangerdd-dy duchangerdd, &c. A chredwyf mai cymeryd y gair, o ddiffyg yatyriaeth, yn ei ffurf adlaw- ol, duchan, fel gwreidd-air, a wnawd ar y cyntaf, ac yna, wrth reol, ei dreiglo i dduchan. Yn y geirlyfrau Cymreig a Seisnig a Seisnig a Chymreig, cyfieithir gwatwargerdd" yn irony, satire—satire yn gogangerdd—gogan- gerdd yn lampoon-lampooner yn tuchanwr Wel, ond beth am dychangerdd ? Dan dych, chwi a gewch y gair dychan, yr hwn a gyf- ieithir yn groan, a chyfieithir groaning, wedi hyny, yn "dan duchan"-gwreiddiol, tuchan. Gwir fod y gair satire yn cael ei gyfieithu yn duchangerdd hefyd ond dychangerdd y llythyrenid ef yn yr hen ysgrif-lyfrau. Ffurf gymharol ddiweddar a diawdurdod yw ducbian- gerdd, ac i'm tyb i, yn hoBu! annghydwe idol a theithi yr iaith. Sylwer, y gellir ar fer y geiriau dychan a tuchan i ddynodi r' leiaf ddau deimlad bob un, sef y teimlad o onthrwm, annghyfiawnder, dolur corfforol, n-au wasg- feuon meddyliol, ac i ddynodi gwa-wd, megys groans and hisses mewn cyfarfodydd annhrefn- us, &c. Tybiwnfodygwahanoienwauiiehocl wedi eu hawgrymu i'r hea ysgrifenwyr gan ddosbarthiadau gwahanol o dychangerddi. Medda y Saeson hefyd. amryw eiriau yn gol- ygu yn agos yr un pet-h, megys satire, irony, taunt, groan, lampoon&c. Lie yr arfera y Beibl Cymreig tucha n yn Exodus, murmur geir yn y Beibl Seisnig. Yn nhuchangerddi enwog Byron, Euglish Bards and Scotch Reviewers," a'r Visions of Judgment," ceir darnau yn cynwys yr holl nodweddau a Byron wedi arfer gwatwariaeth Elias a Job at y rhai, y cyfeiria Gurnos ac Leuan Dyfed ond y mae yn ei gerddi wawdiaith o nodwedd wahanol hefyd. JENKIN HowfiLL (Cadlan).

GAIR YN G YFFBEUlNOL.