Skip to main content
Hide Articles List

2 articles on this Page

0. ELUSENDOD THOMAS HOWELL,…

News
Cite
Share

0. ELUSENDOD THOMAS HOWELL, 1540. 0 BWYS I YMNEILLDUWYR CYMRU (Parhad.) Peth o'r pwys mwyaf i'r wlad yw fod ysgolion i ferched yn y cylchoedd mwnawl. Y fain, gan mwyaf, raid addysgu pob plant yn eu cartref eu hun-hi, yn gyffredin, sydd yn prynu i'w theulu, ac yn llywyddu trefniadau ei thy. Os bydd farw y tad, gadewir yr holl deulu yn ymddibynol ar y weddw. Os a y merched i wasanaeth, y mae eu llwyddiant yn gyssylltiedig a'u liyfforddiad boreol; ac os arosant gartref, bydd diogelweh eu personau a'u cymmeriadau yn ymddibynol ar eu dygiad i fyny. Trwy gyfundrefn o addysg gwir effeithiol, a gwell na'r hyn a geir yn bresenol i'r radd weithgar, attelir y drygau yr amcenir eu Ilywodi-aethu 'tan sefydliadau sydd yn awr mor boblogaidd gyda'n hedd-ynadon-sefydliadau er byfiorddiad moesol pobl wedi tyfu i fyny. 0 na allem ddywedyd ar ran ein hunain yr hyn a ddywed Miss Bremer o barthed i ymdrechion o blaid addysg gyffredinol yn yr America .—" Gobeithia y byd newydd adiwygio (yr oes), nid yn gymmaint drwy gapcharau.s thrwy ysgolion, ac yn neillduol drwy ddylanwad cartrefi- pan fyddo pob cartref yr hyn a ddylai fod, a'r hyn yw Uawer cartref eisoes, bydd y gwaith mawr o ddiwygiad wedi ei ddwyn i ben." Bydded i firched a chwiorydd gweithgar cldysgu hoffi glanweithdra, taclusrwydd, a sydd yn cad eu dysgu mewn ysgolion, yna daw gwiagedd a njerched dyn- ion yn athrawesau rhinwedd heb eu toail. Dylid canmolpob ymdrech i wneyd daioni, pa fodd bynag ei ttywyddir yr hyn sydd i'w feip ydyw dewis ychydig wrthddrychau manwl a chyfyngpan fwynheir yn ddiammodol y gallu i wneuthur daioni mawr. Pan soniwyd fod ysgolion i ferched i gael eu sefydlu drwy arian elusendod Howell, tybiwyd mn yr amcan oedd sefydlu, mewn gwirionedd, ysgolion i ferehed-y feth sefydliadau ag a gyfriflr yn ysgolion," mewn dull cyffredin o siafnd. Dy- lasai arian cynnyddol yr elusendod, o ddyddiad yr hysbysiad yn 1838, fod, erbyn y flwyddyn fcon—pe na chodasid yr adeiladau anferth a chostfawr hyn— yn fwy nAX40,000, yn annihynol ar log yr arian cynnyddol; ac hefvd, dvlasai y daered blynyddol fod uwchlaw ^62,000; ac heblaw hyn, dylasai fod daered blynyddol o'r arian a dalwydpan brynwyd v tir tra gwerthfawr, ar yr hwn y saif y Draper's Hall, yn nghyd a gerddr y cyfryw, yr hyn a bryn- wyd gan gwmpeini yr elusendod dan gyfraith Sen- eddol 1846, meddinnt oedd yn Bawer mwy n.£120 yn y flwyddyn (gwel rhan flaenorol o'n hysgrif.) Yr oedd yr arian a dalwyd i'r cwmpeini mewn modd arbenig yn gyftalaf (Capital), ac felly y dylesid cyfrif y funds cynnyddol. Gyda y swm orwycha'dd li(in-a ddylasai ddwyn i mewn O leiaf j&3,500 yn y flwyddyn—gallesid adeiladu o ddeg ar hugain i ddeugain o II ysgolion Howell ar hyd a lied yr flsgobaeth ac os buasai y ddysgeidiaeth ynddynt yn gyffelyb i'r hyn sydd yn ysgolion Wile liam Ellis o Lundain, buasent mewn ychydig o tiynvddau, yn tfynnonell dedwyddwçh diderfyn i filoedd o bersoriau. Yr oedd y daered blynyddol yn ddigonot i ganiatau i feistresi y cyfryw ysgolion, nid y tal tlaw{l a roddir i dy-olyges, ond cyflogau da a chymhwys, cydweddol a'rcymhwysderauuchet a chyfaddas a ddylai y cyfryw eu riteddiannu. Pte gwwthredid yn unol ag amcan o'r fath yma, yn fuan arbedid lluaws o wragedd a merched Morganwg a Mynwy rhag y trueni sydd yn syrthio i ran yr an. llythyrenog. PI1 beth sydd genym yn awr? O'r braidd y gellir ymgadw rhag ymadroddion 0 ddiglloneild dwys o berthynas i'r modd y gwariwyd arian yr elusendod. Yn ol y ddeddf Seneddol, darperir fod ysgolion i gael eu sefydlu yn esgobaeth Ltandaf. Esboniwyd y gyfraith fel pe golygai codiad yr adeilad gorwych ac anferth sydd yn yinddyrchafu uwch ucheldir Llandaf. Golyga y gair "ysgolion" fod Ilawer o bersonau i gael eu haddysgu mewn niwy nag un ysgol. Y sefydliad yn Llandaf yw yr unig ysgol o fewn esgobaeth Llandaf, yr esgobaetb yn mha un y gorchymynwyd adeiladu "ysgolitm," ac nid yw hon yn agored ond i nifer gyfyngedig o ferched. Heblaw hyn, esboniwyd yr ymadrodd yn y ddeddf, nad oes ond un ysgol i gael ei sefydlu y tu allan i derfynau yr esgobaeth, fel pe golygai sefydliad adeilad mawr a chostfawr yn N gogledd Cymru, yn gyffelyb i'r hwn yn Llandaf, yr hwn a gymmer hanner gweddill arian yr elusendod idd ei gynnal yn y blaen. Mewn ymarferiad rhenir y daered, pan nas gatlai fod bwriad i'w ranu, ac ym- ddengys i eiriau arbenig y ddeddf Seneddol gael eu hesbonio yn y fath fodd ag i bleidio y casgliadau mwyaf afresymol, a'r gwastraff mwyafdiofal o funds yr elusendod. Ceir esgusawd mewn rhan am yr hyn a wnaed drwy ddefnydd o'r gair in- mates yn y ddeddf, ond rhaid yw estyn y oerydda riodir at y cynllmi a wnaed yn sylfaen y ddeddf, yn o gystal ag at y cynllun sydd, fel yr honir, yn gosod Ymddengys i'r cyssodydd adael allan rbyw air a ddylai fod yn y fan yma.—CYF.

ATHROFEYDDY BEDYDDWYR YN SIR…