Skip to main content
Hide Articles List

9 articles on this Page

1 .Trem ar Vstumtueo,i

News
Cite
Share

Trem ar Vstumtueo, POBL A PHETHAU. [GAN J.H.J.] III. Daeih- ar draws ein llwybr yr Wyl a'r Canmlwyddiant, fel y gorfu rhoddi egwyl iddynt yn yr ysgrif a',r blaen ond dyma 1..3 rhydd i geisio cropian tipyn eto i alw sylw at fywyd pobl a phethau eraill. At hyn yr amcanaf, ond dichon mai prin y cj'rhaeddir y nod, gan fod cynifer o bethau yn cynyg i'r meddwl. Felly gwaith anhawdd ydyw gwy- y I bod beth sydd craf ar hyn o bryd. Dichon mai gwell peidio ymdroi rhyw lawer i sylwi ar bethau bychain, ond nid wyf am eu di. ystyru am eu bod yn fychain. Na; mae ynddynt lu o bethau yn galw am ein sylw, hefyd ein hedmygedd. Y mae y peth ag sydd yn wir fawr yu ybyd heddyw wedi bod yn fychan yn ei ddechreuad. Ond cyn my. ned yn mhellach, gad .i mi ofyn i ti, ddar- llenydd, roddi rhyddid i dy feddwl i lithro ychydig dros ganrif yn ei ol. Ni raid i ti logi cerbyd; gall fyned yn ol n'eu yn mlaen ar adeh dychymyg yn rhad ac yn hollol ddi. drafferth. Ond yn. ol yrwyf am i ti adael iddo fyned heddyw. Xi chawn ddewis yr amser mwyaf manteisiol at hyny-rhaid cadw at adeg neillduol yn hanes eraill, a. hono yn aros hyd heddyw ar ei phen e: hun yn mhlith dirif weithredoedd hil Adda. Boreu Sabboth ydyw, a hyny ar un o ddyddiau hir-ddydd haf yn neclireu Gor- phenaf. Gwell cychwyn. yn ddigon boreu er mwyn bod ciewri pryd i gael ihyw gip- drem egwan ar un o'r pethau mwyaf nefol yn hanes pererinion cyntaf bryniau Tuen. Awn i lawr i gyfeiriad y de o'r bwthy-n lie triga yr ysgrifenydd, yn hen wr briglvvyd. Heb fed yn rhyw bell iawn, cawn. ein hun- ain yn oerdded gro cornant fechan, yr hon a. garia.'r enw iNant Coch. Awn yn y blaen ar hyd y ffordd. 0 bob ochr i'r ffordd y gwel. ,ir caeau yn llwythog o rawn yn prysur aedd- feduÏr cryman. Yn y gwrychoedd y mae- coedydd m.awrion o wahanol .ffuri a rhywog- aeth, ond yr oil o honynt wedi cael eu lleoli yn drefnus gan rhyw law ag sydd er's oesau wedi ymgymysgu a phridd y dyffryn, tra'r coed a blanwyd ga-nddynt yn parhaus estyn allan eu breichiau canghenog, y naill i gy- feiriad y llall, a hyny fel pe baent am ys- gwyd dwylaw yn nghyd, ac yn eu hiaith yn •dywedyd Mor hyfryd yw trigo ya gytun." Yn wir, y mae rhywbeth yn y fan hon yn fy swyno, fel ag yr 'wyf yn teimlo awydd ym- droi am enyd o gylch y lie. Y mae yn werth aros am ychydig, sef er mwyn y presenol. Sylwa ar y c.ae yna sydd ar y dde i ni. Dyna gae yr Hen Odyn." Mae golwg hardd arno gyda lion,aid ei fynwes o drugareddau ag sydd yn y man i wneyd eu rhan tuag at gynal dyn ac anifail. Ychydig feddyliai preswylwyr yr ardal er's mwy na chanrif yn ol y .byddai ^Lewis tWilliams hynaf o'r Pen- rhiw yn cj-flwyno darn go helaeth o hono yn rhodd ac yn rhad i adeiladu capel, ac at hyny i sicrhau trwy weithred nad dim ond gweinidogasth Wesleyaidd sydd i g,a-el ei gweinyddu ynddo tra dwfr 3è:1- afon Tuen, ac yn mhen hlvnyddau diweddarach Lewis 'Vv'illiams, y mab, yn gweithredu ar linellau y tad drwy ychwanegu darn helaeth arall i'r eglwys i gladdu yr hyn' sydd ddaearcl o'i hanwyliaid, "Hyd n-es y bydd dorau bedd- au'r byd ar un gair yn agoryd." Melus goffa fyddo am eu henwau. Nid ydyw y rhai hyn ond ychydig o'r gweithredoedd da a gyfiawnasant yn eu dydd 'at yr achos yn y He. Brysiwn rhagcm. Dyma. ni yn gadael anedd-dy henafo.1 Penrhiw ar y dde. Dydd- orol fyddai troi ychydig o amgylch yr hen baLasdy i gymeryd sylw o'i ffurf allanol, a mewnol yn ogystal, ond dichon y deuwn heibioiddo eto cyn gorphan ein trem, gan fod .genym nod neillduol i gyraedd ato hedd- yw, sef cael golygfa ar beth sydd yn gogwy- ddo at y pur a'r ysbrydol. Dyma ni wedi cyraedd man ein harsyllfa, a hyny bron yn ddiarwybod..Hono ydyw Penrhiwfawr." Gan ein ibod wedi dyfod dipyn yn brydlon i'r lie, dichon nas gallwn wneyd dim yi well o dan JT amgylchiadau na gwranda-w ar ddau o bregethwyr hynaf Duw, sef Creadigaiil, a Rhagluniaeth, ac er eu bod can hyned a'r gair Bydded, y maent o'r un farr. am Dduw heddyw ar pryd eu crewyd. Wel, pwy a ddymunai well :hor"\=,u i wrandiw vniadrodd- ion gwir y gweision dwyfol -berffai'i) irea-ig. 0 "r fath olwg urddasol sydd ar yr Haul eirian-wych, canolbwynt yr oil o'r cysawd- iau rhyfeddol fawrion sydd yn cyson ddilyn eu trogylchiadau yn yr eangderau diderfyn, ,ac yntau fel brenin ar ei orsedd, ac oddiyno yn diliwio'r byd igyda'i ffceljdrau aur, ,t'r cyfan mewn harmoni yn datgan i deulu dyn irwyr holl fyd allu creadigol Duw*. Mor berswynol y disgyna peroriaeth y Cor Asgell- og ar y glust sydd yn gallu clyw-ed Duw yn ?iarad yn Pais aderyn, pan yn telori oddiar gangau y .gwigoedd ei alaw foreuol i'r Hwn a fu yn tori E.i syched gyda pherlawg wlith o groth y wawr. A thyna'r dyner Awel gyda'i hesgidiau :sidanaidd yn ;cerdded mor ysgafn fel nas niweidia y trychfllyn distadlaf sydd yn araf symud yn y llwTch yn ymyl ein traed, a chydag ymyl ei gwefus felfedaidd cyffyrdda holl ddail y goedwig nes peri d honynt ddifyr ddawnsio ar en gorseddau bycaain Tra bron yingolli wrth wrandaw ar y rhai hyn yn dyweyd am fa\vredd cread- igol Duw, dae:h yr olygfa ag yr aethom allan i'-vv .gweled i'n golwg. Beth a phwy a allan 1 fod ? Dim llai na gorymdaiih fechan o bererinion cyntaf yr ardal ar ei thaith i'r hen Bandy i audoii yr Hwn a ddywedodd wrth Ei was Closes mai Ei enw ydoedd u Ydwyf yr hwn Ydwyf." 0 ddarllenydd, nid ffrwyth dychymyg sydd genyf yn awr i'w gyfleu i ti, end yr ydwyf yn mynegu yr hyn sydd yn aros hyd heddyw yn ffaith, ond a gymerodd Ie yn y gorphenol, ac1. adroddwyd -1 -,or ,I i'm clyboedd, de, gan un o .honynt tra gruddiau yn wlyb o ddagrau llaw-enydd, am fod hen gyfamod y dydd Sabboth hwnw mor gad,am ag erioed. Xi charaf ddyweyd ond yr hyn sydd dda-am y rhai anv/yl sydd wedi ein rhagflaenu. 'Credaf hefyd fod y byd ysprydol yn n'ss atom nag y tybia rhai. Hyn a ddywedaf am danynt, mai gwroniaid mewn i!ydd oeddynt, a'u heny-au yn ysgrifenedig .gyda'r disglaer lu, a'r peth mwyaf a allwn ni wneyd iddynt heddyw ydyw cadw eu hen- wau mewn cof i'r oesau a ddaw. Gyda Haw gryncdig yr 3rsgrifenaf enwau y t:1d.au a'r mamau sydd yn myned yn fwy o berarogl i mi—sydd fel pe am yr afon a hwynt: — Hugh iMorgan o'r Tyhir, Dafydd Davi-es o'r Pantyrh-edyn, John Evan bach o'r Demel hynaf, SLewis William o'r Penyrhiw, Maxgaret Humphrey, Penybanc, Susan Jones, Tynewydè1. I'r lan, i'r lan, dringasant hwy Yn ol eu-traed ni saigwn rowy." Arhoswn ar ,ben yr allt er mwyn cadw ein golwg arnynt yn croesi'r cwm. Gwir fod yn rhaid wrth nerth corphorol, yn ogystal a phenderfyniad meddwl, tuag at groesi CWill Rheidiol yn y lie hwn unrhyw amser o'r flwyddyn; ond yn yr haf, pan ag y ho'r ffurfaien yn las asur, a brenin y dydd yn gwasgar ei wres Lanbeidiol, fel ag y gwyr y profiadol, mae yra,aturiaeth yn fwy, a'r olch- fa o c:"lwys o ganhmiad yn fwy dyferol. Ond p.a. beth ydyw rhwystrau yr anialwch i'r pererinion gwir pan ag y byddo eu heneidiau 3m S3rchedig, ac 3rn dyheu am y d^'froedd bywiol, "yr twy nag yr hiraetha yr hydd am. yr aionydd dyfroedd." Mor gadarn y g,afaelant gyda ffydd gref yn yr anhawsderau, gan eu gosod yn grcesioa ffyn o dan eu traed i'w cynorthwyo i orchfygn yn yr ymdrech ysbryclol, onid ydyw y teidiau a'r tadau fcor- euol, yn eu gweithredoedd cre-fyddcl, yn werth eu dilyn ? 0 fel y maent yn anturio i lawr yr allt, ar hyd lwybr bron yn dcli- sathr, cydrhv/ng hen dderw mawrion cauad- frig, hyd at yr afon, yr hon trwy yr oesau sydd yn parhaus grych-lithro 0 drobwll i drobwl], gan olchi traed y lle+hroedd serth sydd yn ei chadw o foewn ei therfynau, ond a. brydferthir a gwirif o gocd t.al-gryfion, a b-lodau amryliw yn gwasgar eu persawr oddi ar ei thorlanau. Rhyfedd y fath afael sydd gan natur ar y meddwl tra y buorh yn ymdroi gyc1.a. hi. Maent hwythau wedi cyraedci gwely'r afon. Ileb ymdroi, gwelwch fel y maent yn dilyn naill y llall ar hyd g"ib craig hyd nes y maent uwchben trobwll 'berwedig Llynddu, He a, y rhen y dyfroedd trcchion- og trwy borth cyfyng. Daliwn ein hanadl tra. y maent yn llamu dros yr afon ymferwol a pheryglus y naill ar ol y llall, VTC adiogel i'r lan arall. 0 !'r Geltaidd, ddewrion dadau

---0:0-.-Misolion Anenwadol.

Perffornliad o'r Ddrama "Rhys…

Family Notices

I -:0:-[ VAN.

Nodion o Ddolgellau.

---0:()--TREORCF.

0 BwUbeli.

0 Benmachno.