Skip to main content
Hide Articles List

10 articles on this Page

f,! WinHan" a'i ChyfeillioB.

News
Cite
Share

f,! WinHan" a'i ChyfeillioB. 6811 y Parch John Thomas (loan Arma), [Danfonwyd y llythyr dyddorol a ganlyn at yr hybarch Mr Delta Davies, gan ddymuno arno ei drosglwyddo i'r GWYLIEDYDD. Yr ysgrifenydd ydyw Parch John Thomas (loan Arma), gweinidog yr Annibynwyr Seisnig yn White Lake, So Dakota, U,S.A. Pan yn y wlad hon flynyddau yn ol, ad- Waenid Mr Thomas fel loan Armin, It dymuna hysbysu ei hen gyfeillion tnai Eisteddfod Utica, N.Y., 1880, a gyfnewidiodd ei enw i loan Arma.- GOL.] tFy anwyl nelta,-Ðaoeth yr eiddoch Rhag. 30ain a'r Winllan" am Ionawr i law yn ^serol. Diolch yn fawr i chwi. Yn gyn- H goddefwch i mi eich hysbysu fo-d y llaw1- (eddyg medrus ibron a budduigioliaethu ar hen c;1 «lyn yn y corff oedd wedi haner caui ermig £ wysigj ac achosi -llawer o boen. Dim ond Wnwaith eto y gorweddaf ar ei fwrdd. Yr Ydych yn dangos llawer mwy o bryder na ani. Yr wyf heddyw yn teimlo mor lilawen a geneth ieuanc ar fin priodi, ac yn gwenu foawlb a phob peth. Gair hefyd am yr enwog Hugh Tegai. 'Felly yn wir. Ac ofnai thai o'r 'brodyr Wes- Waidd fod y bardd yn tueddu at gau- athrawiaeth. Dichon mai nid digon Armin- aiM oedd i foddhau ei gyfeillion. Ond dyna, gwell i mi fod yn ofalus rha,g ofn tytiu gwg_ rhai o honoch. Efallai, wedi r cyfan, fod \<j ledfryn yn lled-awgrymai y ^yiriaeth hyny yn ail linel.1 yr englyn can- tyftol ar ei fe,ddfaen:- "Bardd da, athraw da, diwyd-oedd efe, Rhydd ei farn a hyfryd A chyfaill mor wych hefyd A neb o'i ol sy'n y byd. ^^ddwyd ef yn Aberdar, Rhag. 8fed, 1864. &¡«is wrth ei. fedd lawer gwaith. Yu awr am yr hen "Winllan" anwyl ar ei '$Ui ugeinfed oed. Hi oedd y misolyn cyn- taf ddaeth i'm llaw. Cofiwch yn dda am yr hen flaenor anwyl, Lewis Lewis, yn Seion, Aberdar, bob mis, a byth yn methu, yn 11lhorth y capel gyda'r "Winllan" a'r Eur- grawn" yn ei ddwylaw. Wedi ei derbyn brysiwn .gartref i'w darllen yn ami cyn ciniaw. Cyn ciniaw yn wir Onid ciniaw Thagorol oedd ei ffrwythau aeddfed ? Mae blyllyddoedd lawer wedi myned oddiar pan y darllenais y cyhoeddiad o'r iblaen, a phan y 4aeth y rhifyn lonawr a anfonasoch i law yu cynwys gwawl-lunia'u ac adgofion hen gy- feillion, deffrodd lawer o feddyliau a theim- la.dau cysegre-dig lion a Ueddf. b b Cofiaf am yr enwau sydd wrth y darluniau byn ar gyfrif erthyglau a ddarllenais gynt Yn eich misolion, sef W 0 Evans, W H Evans, T H'ughes, a J Humphreys. Mae y cyn-lythyren "H" o finlen un o honynt yn |Peri i mi feddwl mai brawd Cynfaen yw ef. golwg benderfynol ac ymosodol arno. el, mae gyda chwithau yn Nghymru lawar 0 "bethau i ymosod arnynt ar ol i chwi godi o'<:h hunllef oesol, sef Ty'r Arglwyddi yna ?*e ymosod nes enill Ymreolaeth, ac uwcha-f- IpLetll yr hen Gymraeg i fod yn iaith y llys 4c ysgolion ac athrofeydd Cymru. Mi dyb- 7 clywaf swn Llywelyn, Glyndwr, a Pic- °n >n y gwynt. Llawen oedd genyf edrych ar ddarlun ar- „ erc'hog y Parch Hugh Jones. Mae golwg archus a gwir urddasol arno. Mae wedi ^euthur gwasanaeth gwerthfawT i'w enwad 1 wlad. Rhaid ei fod yn hen iawn, os nad I <)fs *hyw Hugh Jones arall wedi codi gyda Dichon fy mod yn camsynied, ond ^r6dwyf i tni ei wrandaw un Sabboth gynt fountain Ash. Mae llawer o flynyddau 'liar hyny. Gwnaeth argraffiadau da iawn Nid ymrwelais a Mountain Ash wedi Qoson fythgofiadwy, cyngerdd Mynyddoig. rj, aIIai «icih-"bod yn cofio iddo fethu dyfod. Th° hwnw o eiddo y llanc J i Is Aberaman, pan yr aeth i'r llwyfan Synieryd lie Mynyddog am y noson. Ond J fel a' 111,46 dPyn ° e°fndra—tipyn o cheek," ^We<^em ?ynt—yn talu weithiau. Tal- « yn dda i eglwys WTesleyaidd Mountain 7 tro hwn. Ai tybed fod D Harris, y 6ltlydd y canu yno, yn fyw ? Ond nid an ^er,<^ar mae Delta yn byw er's blynydd* °nd yn Aberdar mae fy meddwl yn bre- Y 01. an aeth urn yn weinidog ar eglwys 11 l'f ^a^^orn^a' 1889, yr oedd yno wraig i<j(Jran'Usj yr hon, ipan y gofynasom rhywlbeth 4 at€l^ai yn fyr—" I don't know; ask Feaik." Peak oedd ei mab-yn- a phrif ddinesydd y dref. A '^yddaf am wy;bod rhywbeth am Aber- r enwad yn gyffredinol, Ask Mr Delta s yw hi. 'h p a.n ed h. de i, edr chais ar ddarlun Dr Jones, Ty c^jjys gw,enais, a bum bron a chwerthin, tr0 i(jj ymddangosai i mi fel y gwelais ef y aiir^yje yn cartref, ac y cefais yr a h °.^reu^° awr f«lus yn ei gwmni 6yda ^aW^^au' Teimlais dipyn yn swil VrylliedLU ° ^ysSe^a a honeddiges ddi- y* Oed4 • y cantorion yn gyffredin tlPyn o cheek" a gwynt yn per- thyn i minau y dyddiau hyny (ac o ran hyny, y mae peth o'r gras hwn yn aros), ac aethum drwyddi yn weddol gymeradwy, gan fod Mrs Davies yn ilon a dyddorol iawn. Edrych a i eich tad yn foddhaol, ac i fesur yn wengar, fel y mae yn y darlun, a phan y gwelais ef, burn bron a gofyn, Dr Jones anw'l, shwd i chwi er ys blynyddoedd ?" Yn nghyfarfod- ydd Jubilee Seion, Aberdar, y clywais ef yn ei nerth gyda'r anfarwol T Aubrey. Am hyny mae'r cof eto yn taflu llawer o bethau i fyny; ond rhaid eu cadw i lawr. Yr oedd hyny tua 1867, efallai. Pan y sylwais ar wawl-lun y Parch Rice Owen, creodd hyny hefyd deimladau tyner, tyner, am y gorphenol, pan oedd ef ar y gylchdaith. Un didwyll, didramgwydd a ffyddlon iawn. Pwy fedrai ddigio wrth y dyn hwn? Llanc ieuanc ar y "gallery" gyda'r tenoriaid oeddwn i, yn g-wneuthur lla- weT o swn yn Seion; ond yr oedd Mr Owen bolb amseT yn rhod'di sylwedd i ni. Dywed. wch wrtho ei fod yn edrych yn ffamws. Cywir yw, caruaidd ddyn, Arlbedai yr aibwydyn." Os bydd i rai o feindd T'yddewi ymfHamychui, a gofyn i chwi paham y torais ben y gyng- hanedd yn y llinell gyutaf yna, dywedwch wrthynt mai hen Armin yw loan Arma a bod yn well ganddo dori pen y gynghanedti na thori pen Mr Rice O'wen trwy osod "oedd" yn He "yw." Golbeithio na fydd rhaid dweyd oedd am dano ef am lawer o amser. Prin yr adnabyddais y Parch T J Pritch- ard wrth ei ddarlun, canys ieuanc oedd pan y gwelais ef. Deuai yn achlysurol i Seion (o Ferndale, onide ?) gan roddi i ni bregcth drefnus, gryno, a thwt. Dangosai arwydd- ion coethder iaith a meddwl yx adeg hono. 'Da genyf ddeall ei fod ef a'i frawd Jacob yn parhau yn wir ddefnyddiol yn eich plith. Cofion Aberdaraidd atynt. # Yn sicr i chwi, ni fyddai yr Oriel haul- lunawl yna yn gyflawn heb y lleygwyr lienor- ol ac anrhydeddus, Delta a Mr John Mars- den. Cofiaf yn dda am lithau Mr Marsden gynt yn y "Winllan" a'r "Eurgrawn." Mae wedi ysgrifenu llawer, a hyny yn dda ac am ddim, mae'n debyg, fel eioh hunan teiiwng. Am ddim yn wir! Dychymygaf eich clywed chwi a Mrs Davies yn dweyd, "Ac ar ddim cerdd ymaith." Ai am ddim- y mae tad cariadus, gofalus yn ysgrifenu at ei blant ? Da genyf ddeall nad oes raid dweyd oedd, neu a fu, am dano yntau. JIefyd, mae "Delta yn ei brime" yn ed- rych cystaJ a neb o garedigion y "Winllan." Efallai fod Mrs Davies yn dweyd fod Delta a Dr Jones yn edrych cystal a ne'b i'r bobl fawr yna. Wnawn ni ddirn dadleu ar hyny. Mae r edrychiad yn naturiol, clasurol, effro fa. llygadlym, i raddau-yn fwy tebyg fel y gwelais chwi yn yr ysgol nos a'r ysgol lenoroi o dan eich arweiniad nag y gwelais chwi yn y capel neu gartref. Yr wyf wedi rnyned yn anfaddeuol o faith fel tipyn o iawn am fy hir ddistawrwydd, ac heb ddweyd dim ami y gwaith yma. Rhoddais, y misoedd gorphenol, lawer o'm hamser er mwyn adeiladu persondy. Hefyd, dirwest, &c. Corfu i'm heglwys fyw llawer ar hen bregethau (gan fy mod hefyd dan ofal y meddyg). ,Di.olch am danynt. Maent yn gynorthwy mawr mewn cyfyngder. An- hawdd yw cael arian i gyfla wni yr hyn a ddylid ei wneyd yn y winllan. Cyfarfyddais a grawn surion. Pe disgynai yr Ysbryd Glan ar ein pobl arianol, ceid digon o arian. Pan oeddwn yn Nhalaeth Maine, yn 1882, anogai gweinidog ei eglwys i gyfranu 500 o didoleri tuag at adgyweirio'r adeilad. Araf iawn oedd y bobl i ddweyd dim, gan eu bod efallai yn disgwyl i swyddog cyfoethog gych- wyn y cyfraniad gyda swrn mawr. Edrychai y bobl at y brawd a'r arian am iddo dori ar y distawrwydd. O'r diwedd, cododd yn sydyn gan ddweyd, I will given one dollar to repair the church." Ac ar hyny syrth- iodd darn o'r cymrwd ("pilaster") o'r nen- fw'd ar ei ben. Wedi iddo godi ac ymadfer. yd ei hun, dywedodd yn ddifrifol, Brethren, I made a mistake. I will give three hun. dred dollars." Yr oedd y droedigaeth mor sydyn a hyfryd fel yr aeth olwyn lywodraeth- oil ("balance wheel") un brawd selog- ychy- dig o'i lie, yr hwn a syrthiodd ar ei liniau yn y fan gan waeddi, 0 Lord, hit him again hit him again Nid wyf yn dymuno ni. waid i bobl dduwiol y wlad hon, neu hen wlad fy nhadau, ond os na ddisgyna'r Ys- foryd Glan yn ddigon nerthol arnynt, bydded i ddarn o blaster syrthio arnynt er mwyn agor eu calonau a'u llogelli. Yr wyf wedi eich Iblino a meithder. Bydd i mi ymgymeryd eto ag ysgrifenu: i'r "Drych" ar "Ddynion Nodedig Aberdar," ar ol terfynu a'r driniaeth feddygol yma. Ysgxifenais erthyglau ar Price Siloa, a Dr Price. Anfotaf rifynau i' chwi. Wei, fy ho-ffus frawd a chwaer, mae llawer o'n hen gyfeillion wedi myned at y dyrfa fawr sydd yn nofio yn ei hedd. Cawn eto eu cyfarfod; a mwy na'r oil cawn weled yr Iesu fel y mae. Clywais gynt bregethwr yn gwaeddi Y9 orfoleddus, Braint fawr fyddai ei weled yn faban yn Methlehem, ei weled ar fynydd y gweddnewidiad, a'i weled yn Gethsemane, &c. Ond beth fyddai hyny o'i gydmaru a'i weled fel y mae ?" Cofion tanllyd atoch. J. A. THOMAS (loan Arma).

$o5 Rhodd Ardderchog o Gan'IPnnt

-:0:-Y Diweddar Henadur Hugh…

Advertising

ogo Nodion o Lanau y rysynni.

o§o Ail BaJaeth Gogledd Cymtr.

Nodion o'r Cefn-

--fof--TREHARRIS.

Medais Miss Gee i Aelodau…

--0-:Awgrym Gwerthfawr.