Hide Articles List

4 articles on this Page

Y PARCH. E. HERBER EVANS,

Detailed Lists, Results and Guides
Cite
Share

Y PARCH. E. HERBER EVANS, GAN Y PAltCH. T. C. ^DWARCS (CYNONFARDD). Pan ddychwelais o'r Hen Wiad yn 1876, cyrohr-llwyd fi gan lawer O'SB cj dn»bod i riradJodi darlUh air enwogicn byw Cymrn. Bum inan bron cydsynio. Parotoais rai llitbiau ar v pwnc. TefUis fy ilinyn (can belled ag y cyrhaeddai) dros Herber Evans, Dr. Rees (Hiraetheg), Dafydd Morganwg, Dr. Parry, Kilsby Jones, &c., &c., ond ni chyboeddais an o bonynt. Eltbr yn awr, wedi darllen liith ddyddorol J. T. Lloyd yn y Drych, symbvlwyd fi i anfon i chwi yr hyn a ysgrifenais ar yr un testan yn Medi, 1876. Cadwed y darllenydd mewn cof fod drot3 dàw, flynedd oddiar pan gef- nodwyd y ftYithiau genyf. Erbyn hyn y rnae Mr. Evans yn fwy galluog a phofelog- aidd nag y bu erioed o'r blaen; ac y mae efe wedi priodi eilwaith; fiC wedi ei ethol yn un o olygwyr y Dysgedydd, yu gvd-olyg- ydd ag Ap Vychan; ac wedi 8reithio yn Exeter Hall, a phregethu yn Nhabernacl Spurgeon, ac wedi ysgwyd CJ mru gyda ei ddavlitb ar Oliver Cromwell, ac wedi enyn cymaint o dan yn y Dywysegaeih, nes y mae amryw fwrdeisdrefi yn son am ei ben- odi iw cynrychioli yu y Senedd. Yn awr, ai tybed mai dyn o feddwl eiddil all wneuthur hyn oil? Ond at yr ysgrifwreidd- io). Siglwyd ei gryd ef ger Aberteifi. Nid oedd yn Kerber y pryd hwnw. Ei fam a'i galwai yo Evan-enw digon sym); hi.allai yn awr ei alw yn Alexander. Derbyniodd ei addysg yr. Ngboleg Aberhonddu, ac ordein- iwyd efyn Nbreforris, D. C. Adnabyddwyd ef am flynyddau fel 'Evane, Treforris,' Oddiyno symudodd i Gaernarfon, lie yr erys hyd y dydd hwn. Priododd fonedd- iges barchus yno, ac erbyn byn y mae hi wedi gorfod ymadael drwy wtinidogaetb angeu. Mae-ganddo un ferch fechan i'w gysuro a'i loni yn ei ofidiau. Yn ystod ei weinidogaeth yn Ngbaernarfon, mae wedi bod yrt llwyddianus iawn i adeiladu yr eglwys, ac i didddyledu y capel. Nid yw Caernarfon haner digon o faint iddo—nid yw y sir yn ddigon iddo-ae nid yw Cymru oil yn ddigon iddo, Mae yn adnabyddus yn mhob sir, ac y mae wedi swyno bron bob He bychan a mawr yn y Dywysogaetb, ac y mae wedi gwefreiduie prifddinas Prydain. Dyn mawr ofnadwy yw ef yn wir. Dywedodd wrthyf ei fod yn sicr o ddyfod drosodd i Atiieriea os caiff fyw ycbydig. Wei, fe gaiff ef weled y bydd y wlad hon yn ddigon mawr hyd yn nod i Herber, o herwydd tragwyddoldeb" yn unig sydd yn fwy na'n gwlad fawr ni. Tyred yn mlaen, Herber, mae yma le a chroesaw mor fawr a'r wlad yn dy aros yn n^halon y Cymry. Gofyniad naturiol yw, Beth wnaeth Herber yn enwog? 1. Mae yn ddyn o goiff mawr, ac o lungs cryfion, ac y mae mor j»ir;ol a thoriad y wawr. A ydych chwi yn credu nad ocs dylanwad gan bethau felly ar gymydogaeth a chyriulleidtal Oes, syr, fwy nag y tybiwm yn ami. Nid ydynt yn ddigonol i euili poblogrwydd—wrthynteu hunain—onu cynofthwydijt y nottweddion cymeradwyol eraiil a nodwedda y dyn. Dyn mawr dros ddau gant o bwys?, a pbob pwys yn cynwys un owns ar bymtheg o natur dda. Pan ddel Mr. Evans yma, proffwydaf y bydd y llanc- lau, wrth ddyehwelyd o'r cyfarfod darlithie, yn cann yn bwylus—'Eor he is a jolly good fe!low,'<fcc. 6 2. Maeyn feddyliwr coeth a tbr, iddgar, ac yu ddetholwr cbwaethus a cbywrain iawu, Mae gaoddo ailu mawr i wneud defoydd o bebpeth a wel ac a glvw, ac a deimla. Yn 1 ol faith y Phrenologists mae y perceptive, organs yn gryfian iawn. Mae ef felgarddwr yn casg'n blodaa o ardd pob gwlad a bin- s iwdd, ao yn eu cvmhwyso at bftrddu rhodfeydd ei balas ei hun. Ac y mae mor 'I fedrus yn byny fel y tyhiech giai yno yr hauwyd eu hadau hwynt. Mae ei brrgeth a'i ddarlith fel nn o'r London parks, yn cynwys yr amrywiaeth mwyaf, a'r barddwcb a'r cywreinrwydd lledneisirdf. Mae ganddo fledyn sydd yn sicr o foddloni chwaeth pob un. 3. Gwyr pa fodd y mae dweyd ei betbau. Peth pwysig iawn i ddyn cyheeddus ydyw gwybod pa fodd y mae dweyd yr hyn fydd ganddo yn ddarparedig. Mae Mr. Evans yn gwybod pa bryd mae 'rh.i bloedd,' ac y mae yn gallu gwneud hyny yn feistrolgar. Mae ambell bregethwr yn gwybod pa bryd mae bloeddio—ond nid yw ef yn gallu; tra mae un arall yn gallu, ond ni wyr efe pa le 'i'w rhoddi/ Dosbarth truenus yw hwnw. Dy- wedwyd wrtbyfyn Nghymru mai y gereu a welodd Cynoru erioed i wyb.d y fan i floeddie yn (ffeithiol oedd y diweddar Barcb. D. Rees, Llanelli. Anhawdd genyf gredu ei fod yn rhagori llawer ar Herber yn y peth hwn. Clywais ef yn traddodi ei stereotype lecture ar Dr. Livingstone; a cblywais ef yn pregethu yn Saesonaeg yn I Caerdydd, PC wedi hyny yn Gymraeg yn yr an dref, Rhoddodd hyn fantais i mi i weled ei hynodrwydd, a theirnlo dylanwad ei byawdledd. Er nad yw fy marn i yn un addfed iawn, nac ychwaith o fawr iawn o bwys i neb tuallan i fy nheulu, mae yn dda genyf fy mod yn cael fy ategu yn iy syniadau am Herber, gan ddyn o farn addfed, ac o wybodaeth eang, sef y Parch. Thomas Jenes, Ahertawe. Efe a ddywedodd wrtbyf yn y Sketty, yn nghladdedigaeth priod Dr. Rees, fel hyn—fl heard Mr. Evans of Carnarvon last night in Ebenezar.' What is your opinion of him? 'Ob, I think he is the greatest orator Wales has ever produced.' Felly, barn ThoMas Jones yw, mai Herber yw yr areitbiwr mwyaf a gynyrch: dd Cymru I erioed. Ac y mae efe yn wr addas iawn i I farnu peth o'r natur hyn. Maddened fy mrawd i mi os gwnaethum gam ag ef; canys II anhawddiawn ydyw darlunio peth ucbel. Mae peth a ymddengys yn fychan pan yn ncbel, yn ofnadwy o fawr pan dyner ef i I lawr at y aylwedydd. Felly y gwelais inau Hetber. Mewa ymddyddan ag ef, yo ei gegin to yn ei fyfyrgell, yr oedd yn myned iwy fwy o hyd. Ac yn benaf ell gadawodd argraff ddofn arriat ei fod yn ddyn Daw; nid yn unig gall bregethu yn dda, ond y mae fel yr hen gewri wrth yr orsedd. Llwyddiaut iddo bytb, medd miloedd heblaw fi.—O'r Drych.

Advertising

SefgtiUatiau iEgltogmg.

[No title]