Hide Articles List

4 articles on this Page

Y PARCH. E. HERBER EVANS,

Advertising

SefgtiUatiau iEgltogmg.

News
Cite
Share

SefgtiUatiau iEgltogmg. HANER CAN' MLYNEDD YN OL, AC ODDIAR BYNY. Nid oes antren hysbysu y darllenydd fod cyflwr y wlad bon baner can' mlynedd yn ol yn dra gwahanol i'r hyn yw yn bresenol. Yr oedd cledrffyrdd (railroads) yn bethau dyeithr y pryd hwnw. Nid oedd, yn amser ein tadau, agerddlongau na hysbysau gwefrol (telegraphs). Pethau eyffradin y dyddiau hyny oeddynt, fed bwrdeisdrefydd a ddy- chwelent aelodau seneddol ya cael en prynu. Yr oedd mwyafrif y boblogaeth y dyddiau hyny vn anllytbyrenog, yn analluog i ddarllen nac ysgrifenu. Ychydig o newyddiadnron oedd i'w cael, ac yr oedd yr yohydig byny yn ddrudion iawn, o borwydd trethoedd y Llywodraeth arnynt. Er cynddrwg yw cyflwr tlodion eia dyddiau ni, yr oedd cyflwr tlodion y dyddian hyny yn llawer gwaeth. Y mae cyfnewidiadau mawrion a pbwysig wedi cymeryd lie oddiar hyny, ond y cyfnewidiadau mwyaf a gy,merasarit le ydynt y rhai a berthynent i faterion crefyddol ac eglwysig. YrwytRam ddesgrifio rhai o'r cyfnewidiadau byn, y rhai a'u gwnaethant, a'r cyfnewidiadau ydynt eto ya ol yo aros i'w cyflawni. Haner can' mlynedd yn ol, yn 1828, y dywedodd gwleidyddwr enwog, j'r hwn sydd newydd farw-larli Russell, a'r hwn a. adwaenid y pryd hwnw wrtb yr enw Arglwydd John Russell-y dywedodd y geiriau ardderchog hyn yu Nby y Cyffred- in:— 'Dylai pob dyn gael rhyddid i ffurfio ei olygiad crefyddol oddiwrth yr argraffiadau a wnaed ar ei feddwl: ac wedi ffurfio y golyg- iad hwnw, dylai fod at ei ryddid i'w coledda yn agored, i'w amddiffya heb ymyriad, ao i addoli ei Dduw yn ei ddull ei bun, heb unrhyw gyfyngiad neu ddarngeliad o unrhyw natut. Y mae unrhyw ddirwy nea anghy- mwysiad a osodir arno, o natur erledigaeth, y mae yn dropedd yn erbyn Duw, ac y maeyn niwed i ddyn. Y mae hon yn iaith eofn a nerthol iawn; ond nid yw yn fwy eofn a nerthol nag yw yn un wirioneddol. I'w Greawdwr yn unig y mae dyn yn gyfrifol am ei gredo crefyddol, ac nid oes gan un dyn hawl i ymyiaeth ag ef, neu i beri iddo ddyoddef am dani. Yr ydym oil yn sefyll yn gyfartal o flaen ein Creawdwr, yr hwn a roddodd i ni anadl einioes, ac enaid anfarwol. Atbrawiaeth yw hon a ddylai gaej ei chydnabod gan beb gwladwriaetb; ond athrawiaeth yw nad yw Llywodraeth Lloegr wedi ei chydnabod yn gyflawn hyd yn byn. Y mae yn rhoddi tAl, rhagorfraint, a gallu i un blaid, a dim ond i un blaid grefyddol; ac y mae yu gosod pob plaid arall mewn anfantais. Pa foddl Mi a ddywedaf i chwi. Haner can' mlynedd yn ol ni allai un Ymneilldnwr ddal unrhyw swydd, gan nad pa mor gyoihwys oedd mewn ystyron eraill; ni allasai fod yn gymaint a tide waiter, neu wyliwr, heb son am feddianu unrhyw safle uchel yn y Wladwriaeth, oddieithr iddo gyfranogi o'r cymundeb yn eglwys y plwyf. Hyny yw, yr oedd yn rhaid iddo am amser ddyfod yn aelod o Eglwys y Wladwriaeth er ei altuogi i gael yr hyn oedd yn hawlfraint naturiol iddo fel deiliad. Dyma oedd am- gylchiad pob dyn pa un bynag a oedd yn hoffi yr Eglwys a'i nad oedd. Dywedlr i ni 'fod sefylifa y gyfraith yn cynyichu y gwaith mwyaf yn ninas Llondain ei hon.' Yr oedd yn arferiad y pryd hwn, mewn eglwys yn Llundain, i bersonau fod yn aros

[No title]