Hide Articles List

3 articles on this Page

Y DIWEDDAR DR. JOHN THOMAS.

News
Cite
Share

Y DIWEDDAR DR. JOHN THOMAS. Yn Ionawr diweddaf fe darawyd Mr. Thomas a. gwaeledd, a gryfhaodd ar ol cwrdd ei jiwbili yn Mai, ac a brofodd yn anaeuoliddo foren Ian diweddaf yn Ngo'wyn lie vr arhosai dan ohaith estvniad einioes. Methodistiaid Calfinaid'i oedd ei rieni a symudodd gyda bwy i Fan^or o Gaergybi yn 1826 lie y ganesid ef ddeuddeg mlynedd a thriugain yn ol. Cymerodd y diweddar Dr. Arthur Jones, gweinidog yrAnib., nwyr, sylw o hono pan ydoedd yn llanc, a safodd yn gefn iddo yu nanedd Ilawer o wrthwyn. ebiad. Troes yntau at yr Anibynwyr a chodwyd ef i bregethu. Ysgol o ddirwestwyr oedd y pregethwvr ieuainc hyny yn Mangor a adnabyddid wrth y llys enw "Ir Eirth neu "Gywion Arth," ac er i rai c honynt ymadael a'u ffydd ddirwestol mewn blynydd- oedd wedyn, glynodd Mr. Thomas wrtbi hyd ei fedd daliodd gymaint a byn oaddysg ei hen noddwr, ac mor gyson ydoedd ei broffes fel y dywedai un gwr-a gawsai le i amheu dilysrwydd proffes ddirwestol llawer i ymbonwr tetotalaidd,-nad oedd efe yn gwybod am ddim ond dan fuoftt yn lletya gydag ef nad oeddynt b\ tb yn cael poen yn eu hymysgaroedd nad oedd modd ei Ue^dfu ond drwy ddogn o alebobol, a Dr Thorn: s ydoedd un o'r ddau. Ni ebafodd efe lawer o fanteision addysg pan yn ieuanc, ac ni helpwyd ef gan yr Anibynwyr fel yr helpwyd ei frawd Dr. Owen Thomas gau y Methodistiaid, er niai cyfyng iawn fu arno yntau pan yo ceisio gosod i lawr sylfaeni bywyd nodedig o lachar a defnyddiol. Diolebai Dr. Thomas i'w sylwadaetb bersonol n hj tracb nac i ddimaddysg- a gafodd am iddo allu cyrhaedd v safle a gyr- baeddodd. Bu am dymhor yn yr ysgol yn Marton a Ffrwdyvil, ond cafodd ei neillduo yn weinidot? ar eglwys y Bwlchnewydd cyn bod yn dair ar hagain oed. Nid dyfroedd llonydd a welodd yno. Erlidiwyd ef gan rai o weinidogion Cyfundeb Caerfyrddin am rhyw faler neu gilydd, ond safodd y di- weddar Barch. S. Griffiths, Horeb, yn darian iddo. Yn 1850 symudodd i Glynnedd lie yr arhosodd bedair blynedd ac yna aeth i Lerpwl, lie Y gweinidogaethodd yn rbyfeddol o ddifwlch beb ddim gwaeledd na gwendid hyd y gwaeliad olaf. Yn wir nodweddid ef gan wydnwch ac egni di-ildio. Areithiai, pregetbai, ac ysgrifenai fel peiriant. Ym- ffrostiai mewn gallu eistedd wrth ei fwrdd i ysgrifenu am ddyddia-n beb gael dim ymar- feriad corphorol, ac ni theimlai oddiwrth y dreth wedyn. Y r oedd ei lafur bugeiliol pan aethai gyutaf i Lerpwl yn llwyr a chyson. Dywedid nad oedd seler anhysbys yn y dref, a chymaint oedi ei graffder fel nad anghofiai wyneb byth, a pheth sy'n brinach na'r gallu hwnw, gailai gofio enw a banes y rhai y daetbai i gyffyrddiad a hwy, yr hwn fu'n help mawr iddo tra yn weinidog yn mysg pobl symudol fel Cymry Lerpwl. Enillodd ei gof a'i graffder iddo fesur o ddylanwad mewn llawer o eglwysi Anibynol, ac yr oedd ei awyddfryd ef a theithi ei feddwl yn naturiol yn ei arwain i chwenych hyn. Pe'r fath beth yn mhlith yr Anibynwyr ag Esgob, yn yr ystyr a rydd gwyr y LJan i'r gair, ni ellid dewis neb elai o flaen Dr. Thomas mewn cymhwysder i'r swydd. Yr oedd yn drefnwr wrth reddf a dygiad i fyny, a natur- iol i hyn ei arwain rai gweithiau i brofedig- aethau yn yr enwad Anibynol fu'n boen dirfawr i'r enwdd fel y gwyr pawb sy'n hysbys a banes Anibyniaeth Gymrei? yn ystod y deg a'r pymtheg mlynedd diweddaf. yr oedd y duedd at dref nu yn ei all uogi i, wneud llawer o waith ac yn byny o wir help iddo. Ysgrifenai i'r Diwygiwr cychwynodd y Gwerinwr; golygai yr Anibynwr; a rhan olygai y Dysgedydd o 1865 hyd 1870. Bu'r Tyst ar Dydd o dan ei ofal, ae ysgrifenai iddo yn wythncsol o dan y ffugenw" Llad- merydd." Efe a. Dr. Thomas Rees a gasglodd "Hanes yr Eglwysi Anibynol Cymreig;" swnaeth gofiant i'r Tri Brawd y Stepheniaid, John Davies, Caerdydd, a Dr. Rees. Llawer iawn o ysgrifau eraill a man lyfrau a gyn- yrcbodd ei ysgrifell diflin. Rhaid cofio hefyd ei fod lawer i awr yn ngwydd y cyhoedd ar lwyfanau cyrddau politicaidd a chyman- faoedd, yn teithio De a Gogledd Cymru ac America, yn nghadeiriau yr Undebau Cynulleidfaol ac yn areithleoedd cyrddau dirwestol. Gwnaeth drwy ddyfalbarbad cyndyn a phenderfyniad di-ildio i'w enw dd'od yn adnabyddus iawn drwy yr boll gylchoedd Cymreig. Er hyny y bedd oedd diwedd y daeth iddo yntau, a dydd Mercher rhoi'r mewn lie nad oes na gwaith na dychymyg weddillion un na fu ddiog na difater yn eyflarni ei ddyledswyddau Iluosog.

NODIADAU CYFFREDINOL.

IYR ETHOLIAD YN NGHYMRU. ARPON.