Skip to main content
Hide Articles List

3 articles on this Page

YMDAITH Y VAN.

News
Cite
Share

YMDAITH Y VAN. GAN DR. E. PAN JONES. Weclj. chwech wythnos o ymdaith gyda'r Van drwy Gvmru, goddefer i mi heddyw adolygu yryrfa.. Ytro cyntaf i miesgyn i'r llwyfan yr oeddwn yn teimlo yn ddigrif, yn edrych arnaf fy hun fel Cheap Jack, ac yr oeddwa yn arswydo rhag gweled neb yn y gynulleidfa yn fy nabod, ond prinyr oedd- wn wedi esgyn i'r ilwyfan na chofiais am waith lesu yn esgyn i'r Hong ac yn dysgu y (bobl o honi. Yr oedd yn esgyn i'r Hong am fod y synagogau yn cael eu can yn ei erbyn. Pa ragoriaeth gan hyny, meddwn, sydd i long ar van, neu pa fndd allai fod ar y dwfr ffhagor ar y tir, ac o'r pryd hwnw yn mlaen ni feddyliais o gwbl fod y Van yn wahanol i'r Ilwyfan ua'r areithfa. Mawrth 30ain, yr oeddym yn Pontardawe. Yr oedd yno gyfarfod mawr yn ngwir ystyr ,y gair. Yr oedd yn amlwg fod y bobl yn deall mai eu buddianau hwy oedd mewn golwgya y cyfarfod a chymerasant afael yn y cyfarfod fel yr eiddynt en hunain. Nid wyf yn cofio gweled ond ychydig gyfarfod- yad mwy lluosog. Daeth yno amryw frys- negeseuau i'n hvsbysu o anallu pobl a dybir eu bod yn golofnau yr achos Rhyddfrydig yn yr ardal i fod yn bresenol. Yr oedd un wedi prynu a'r Ilall wedi priodi, fel nas gallant droi i fyny yn y cyfarfod. Tybid iinw^ith fod yr un dynged wedi cyfarfod y <oadeirydd penodedig, Dr Griffiths, mab y patriarch o Alltwen,aphan awgrymwyd byny, atebwyd gan fil o leisiau o'r dorf, Nid felly, ond bydd yma os nad oes achos cyfreithloa yn ei atal." A gwir oedd y gair, ac edrychai ar gongl y Van mor hamddenol a phe yn ei feddygfa. Ymanwyd a ni yno gan Mr E Bryan, Treffynon, gwr cryf, blaenllaw, llawn o natmr dda, ond yn edrych ar y ewestiwn o bwynt Batgysylltiad. Creda, pe symudid y degwm y byddai yn gam i ddatgysylltu y landlords. Dywedai Mr Adison am y syn- iad hwn, <• Maeefe fel yGwyddel hwnw yn tori cynffon ei giymaith bob yn fodfedd rhag ei boeni yn ormodol drwy ei thori ar UDwaith." Dangosodd pobl Pontardawe i ni fwyneidd-dra nid bychan, am yr hyn y dy- mnnaf ddiolch iddynt, yn bersonol a chym- deithasol. Cawsomgyfarfod yn Ystalyfera g"nol dydd,ond disgynai y gwlaw vn ddidor fel y bu raid i ni gau i fyny a chychwyn am y Bryn- amman. Yno llywyddwyd yn hapus dros ben gan y Parch W D Thomas, a cbafwyd anerchiad pwrpasol dros ben gan y Parch Morlais Jones, yrhwn oedd mor gartrefol ar lwylan, y Van a phe yn nghanol ei frodyr esgobol, a theg fyddai dyweyd nachyhoedd- wyd cenadwri mwy Rhyddfrydig ei hegwy- ddorion o'r Van yn ystod y chwech wyth- nos, na'r genadwri gyhoeddodd Mr Jones. Ar y ffordd dranoeth, i Gwmaman daeth Iluoedd o Ma-nta. phobl i'n cyfarfod, a chan" ent i niyn ddoniol dros ben,rai o gerddi y Croesgad," a bu raid aros., un waith neu ddwy i siarad a hwynt. Yr oedd y Parch Towyn Jones oddi cartref, ond yr oedd ei haner ore yn bresenol. a hi a chwareuodd a ni ran y Sunamees yn rhagorol, fel yr oedd y Saeson yn ofni y cai ei galw i gyfrif am fod mor garedig, ond pan ddeall- asant mai hi oedd Bess y lie, synent at fawredd daioni y Cy lLry Wedi cyraedd Areopagus, barnwyd yn ddoetb ein cymeryd i'r hen ysgoldy, yno cymerwyd y gadair lywyddol gan wron diofn o ddyn, a diwyg- iwr blaenllaw, nad yw, feddyliwn, wedi gwybod drwy brofiad, fawr am ofn, Dymunodd ar y gynulleidfa nid i dalu i ni ddiolch, fod digon o hwnw i gael ar hyd a lied y wlad, ond ei fod am ini gael casgliad, fel arwvdd eu bod yn gwerth- fawrogi ein cenadwri. Nid yn fynych y gwelais i blant wedi myned yn fwy llwyr i ysbryd yr oes, yn wir, hwy a anghofiasant fwyta eu bara. Ymddengys fod yr ysgolfeistr, Mr Thomas yma yn ei elfen, mewn awyr iach rydofrydig, ac ymddengys yr ysgol hefyd yn llwyddo yn ei law, ei bod yn myned i fyny morf gyflym mewn rhif a rhagorilleth nes y mae rhai yn gofyn beth fydd yr ysgol hon. Mae Mrs Thomas weditroi yn "Hwntw" yn mhob ystyr, mae yn whlia, yn myned i maes, yn myned i'r Ian, yn galw ar y crytiaid a'r crotesi," ac y mae bron myned i ben y .c myni." Mae yn amlwg fod Dyffryn Aman yn cytuno abi lawn gwell na dyffrynoedd Maldwyn. Un nodwedd arbenig yn y Bryn ac yn y Cwm oedd fod GwilJm Turkan, awd wi y gan fuddugol yn arwain y canu ac areithio tipyn i ddifyru y cyfarfodydd.

CROGLOFFT.

PRIODAS LLWYD AP IWAN A MVFANWF…