Skip to main content
Hide Articles List

2 articles on this Page

YMffiELIAD A FORTI SUNLIGHT.'

News
Cite
Share

YMffiELIAD A FORT SUNLIGHT. Fel y gwyr y rhan fwyaf o'n da-^ilenwyr, Port Sunlight yw enw y pentrei Je y sail gweitMevdd sebon y Mri. Lever i3ros. Yn Sir Gaer (Chester), y He ger yr Afon Mersey sydcl yn rhedeg rhwag Birkenhead a Le'rpwl, tua phymtheg mlynedd yn ol met oedd braid d dy yn agos ond y pryd hTOW gwnaeth Mr H. Lever, y brawd hynaf yn y cwmni yn awr, ddarganfod y modd i wneyd 'Sunlight Soap— gair sydd erbyn hyn wedi d'od yn oir teulu- aidd trwy y Deyrnas; ac adeiladodd weithfa fechan er troi allan ei sebon. Aeth yr anturiaeth yn llwyddiant o'r dechreu, a chynyddadd y gwaith yn gj f- lym. iawn ac wrth gwrs cynyddodd hefyd nifer y gweithwyr. Yr oedd Mr Lever, fodd bvnag, wedi penderfynu pa gyflymaf v cyayddai y gwaith a niier v gweithwyr, y byddai i'r gweithwyr tra wrth eu gwaith yn ystod y dydd, a thra yn eu cartrefi y nas, i gael byw mewn awyr iach, ac yn cael eu hamgylchynu a phob cysuron. I r dyben hwn prynodd ystad fawr yn cyn- wys tir amaethyddol, ar yr hon yr adeil- adodd y gwaith, a thai i'r gweithwyr. Y mae eisoes dros 600 o dai wedi eu hadeil- adu yn y pentref, ond rhyfedd mor an- nhe byg i bentref cyftredin, ger gwaith mawr, yw yr olwg ar y lie. Nid rhes ar ol rhes o dai, wedi eu hadeiladu oil ar yr un cynllun, a welir yma, ond nifer o dai wedi eu hadeiladu yn ddestlus yma a thraw gerllaw heolydd llydain. a gerdtn helaeth o'u blaen ac o'u hoi. Y mae ymdroc-hle hefyd yn mhob ty, < nid yw" yr ardreth ar bob ty yn agos ymaint ag yw ardreth tai haner cystal yn Le'rpwl a Birkenhead. Yn y pentref hefyd y mae parciau, ymdrochle, chwareu- dy, neuaddau, &c., yr oil wedi eu hadeil- adu er llesiant corfforol a meddyliol y wel L I gweithwyr, o ba rai y mae tail- mil yn awr yn gweithio yn y gwaith sebon gerllaw. Wrth gwrs y mae llawer o'r gweithwyr, o ba rai y mae nifer fawr yn ferched ieu- ainc, yn byw yn Liverpool a Birkenhead, ond y mae penau teuluoedd bron yn ddi- eithriad yn LAW yn y pentref hwn. Mae Eglw) s newydd hefyd yn cael ei hadeil- adu ) n ylle ynbresenol, yrhon a gyst lawer o hloedcl o bunau i berchenogion y gwaith. Yr adeilad diweddaf i gael ei agor yn y lie oedd Llyfrgell Rydd ac Amgueddfa a chan fod yr adeilad hwn i gael ei agor dydd lau diweddaf gan y Cynghorwr Jarvis, Maer Birmingham, llywydd am y flwyddyn i gyngrair Cymdeithasau Chweg- nwyddwyr y Deyrnas Gyfunol, gofynodd y Meistri Lever i lywyddion ac ysgrifen- yddion pob cymdeithas yn y Deyrnas i fod yn bresenol ar yr achlysur. Yn mhlith y lluaws oedd yn bresenol, gwelsom y Mri. D. C. Evans, Dowlais; John Morgan, Merthyr; D. M. Richards, Aberdar; Thomas a Bowen, Trecynon Richards, Pentre J. Davies. C-aerphili; Smith,Y.H., Aberafon W. Llewellyn, Tredegar; D. Richards, Pentre; a llawei\.ereill. j. Cyrhaeddodd y rhan fwyaf o honom fel Cymry prydnawn dydd Mercher, a chaw- som le yn iawn i aros ynddo yn Ngwesty y Frenhines, yn nhref henafol Caer; caw- som fore hyfryd yno, yn cerdded oddiam- gylch y ddinas, ac yn gweled ei gwahanol olygfeydd. Yna aethom i gyfarfyd a'r tren tua un o'r gloch i fyned i Bebinton— yr orsaf nesaf i'r gwaith a thua thri o'r gloch yr oeddym wedi cjrhaedd Port Sun- light.. ■"OKdiO Un peth rhyfedd yma oedd gweled pob peth bron yn cael eu gwneyd yn y lie. Yr oedd yr oil o'r argrafwaith yn 'cael ei gario yn mlaen, y blyehau yn cael eu troi allan-mewn gair, bron bob peth yn cael ei wneyd yma. Peth arall a synnai bavtb o honom oedd nid yn unig glrtoweithdra y He, ond ei iach- usrwydd. Gwelsom bob math o sebon yn cael ei wneyd o'r dechreu i'r diwedd. Yna aethom allan i'r pentref, a chawsom ein hat wain o le i le i vkelild yr holl olygfeydd. Ar ol hyn, agcrodd Mr Jaivis y llyfrgeli yn ngv.ydd tua 100 o bersonau, ac aethcm drwyddi a thrvvy yr Amgueddfa. Y mae yn eisioes yn y Jyfrgell tua 3( 0 o gyfrolau, sc y mae y cwrnni wedi rhoddi o'r neilldu swm da hob blwyddyn tuag at gael Ilyfrau oewyddion, Y mae yn yr amguedda hefyd lawer o bethau hen a gwerthiawr iav n i\v» gweled, ond nid cedd ^eryro, gan fed ercill o n holond prin amser i edrych o arogylch, ac yr oedd yr amser i giniaw bron a dod. Yr oedd y cniaw wedi ei osod yn y Neuadd Fawr, lie y mse y rhai sydd yn gweithio yma, ac teb fed yn byw yn y lie, yn cael eu cmiaw bob dydd Ac ystafeb arooerchog .ydyw, Ar ol ciniaw, cflfwyd y gwahanol Iwncdestynau arfercl, ac yn yr hvyr gyng- herdd ardderchog yn y chwareudy cyhoeda- us. Cor o'r gweithwyr, eu gwragedd, a'r plant, cedd yn cymevyd y rhan fiaemlaw yn y gyngberdd, a chanent yn ardderchog. N id ydjm yn sicr, oddiwrth yr hyn a giywsotr, na chawn eto gyfie i glyvved y cor hwn yn canu yn un o'n Heisteddfcdau Cenedl&ethot. Gobeithio y cawn. Gallwn di wejd yn a, cs oes rhai o'r, dar.»<ei!yr j yn tvvriadn ymweled a Gogledd Cymru r.€u Li, erped in 1 u;: r, bydd yn werth iddynt cituiiO hirer cii\\inc>d i weed y pennef prydfeith hv n. Deallwn y cant j ganfatad urrhyw rrrser i fyned drv,y y gwaith. Bydd ymweiiad a'r lie yn vers sj lawer, dtwv Odsngos beth a all cyfaJÚ wneyd i godi eu gweithwyr ijyr>. Fel hyn y dywedodd Bat dd o Fynwy ar diwedd— Darllenfa a agorwyd i r. hafan goleu haul, Ac yno daeth masnachwyr Yn llawren a diftael; Mwynhau y wledd a mngethom --y Am chwech dydd lau prydnawn, 0 loan, dwedweh imi Path etc.'r wledd a gawn ? LLEW TREDEGARlI1 1

Advertising