Skip to main content
Hide Articles List

11 articles on this Page

Ystori ail Juddugol y Nadolig.…

News
Cite
Share

Ystori ail Juddugol y Nadolig. Y BELEN BRES. [PARHAD.] Yn fuan, syrthiasom i gysgu tua deu- <ideg o'r gloch. Tua thn o'r gloch y boreu, dihunwyd fi gan ysgrsch annaearol oddiwrth Sara. Edrychais- a gwelais hi yn sefvll uwch fy mhen mor wyn a'r galchen.' Taflai y tan olen drwy'r ystafcll. Beth yw'r mater, Sara ?' holwn yn wyllt. Nid atebodd air ofnais ei bod ar syrthio mewn llewyg, a neidiais I' gwely ac ymeflais yaddi. 0 ocheneidiai, yr wyf yn dod i'm lie yn awr,' ac ychwanegodd, gwyddoch chi beth, Miss Ceinwen, gwelais eich tadcu —fy hen ftistr anwyl—yn amlwg wrth draed eich gwely, just 'nawr, fel pe yt ceisio ysgriwio y belen bres yna i ffwrdd,' gan bwyntio ei bys at y belen oedd ar ben post haiarn fy ngwely. Ffoliaeb, Sara,' ebwn inau, gan gwsio ymddangos yn ddiofn, er y teiaelwn fy nghalon yn euro yn drwm a brysiog yn fy in ron, rhaid mai eich dychymyg greodd y weledigaeth a weisoch,1 ebwn yn mhell- ach. O, na, yn wir, Miss,' •bai, pan ddi- hunaii, gwelais rhywbeth gwyn wrth echwyn eich gwely drwy y goleu ddtwai o'r tan, Meddyliais ar y cyntaf mai rhyw niwlen oedd ar fy llygaid, rhwbiais hwy ac edrychais eilwaith, a gwelwa yn amlwg fy hen feistr, a'i wyneb yn rhychiog a gofidus yr olwg. Daliai ei freichiau allan fel pe am eich dihuno &'ch cofloidio. Aeth wed'yn oddiwrth erchwyn y gwely at ei draed, a gwelwn ef yn y weithred o ys- griwio i ffwrdd y belen bres' yna. 0, Miss Ceinwen, gadewch i ni fyn'd o'r ystafell hon i'n hen hyatafelloedd blaenor- cl., nis gallaf gysgu rhagor yma.' Synais yn fawf at stori Sara, ond dy- wedais wrthi— Ewch yn .1 i'ch gwely, Sara, a deuaf gyda chwi, ond ni roddwn hun i'n ham- rantau, ond gwyliwn a welwn rhywbeth tebyg eto.' Felly y bu, a buan yn siarad a gwylied am tuag awr. Ond ust! dyna rhyw swn, glic, glie, glie,' edrychasom yn ofnus ein dwy tua chyfeiriad gwely fy nhadcu, ac yuo, mewn gwirionedd, y gwelwn, fel y sylwodd Sara, fy nhadcu yn ceisio ysgriw-1 io y beien bres' i ffwrdd. Dadcu bloeddiais yn wyllt, he. allu gan ofn i synyd c'r gwely, a chydiai Sara yn dyn am danaf. Trodd ei lygaid pylion tuag ataf taenodd gwen fechan dros ei wefusau pwyntioid ei fys at y belen bres a diflanodd j Yn mhen ychydig, adfeddianasom »in hunain a goleuasam y ganwyll, codasom, j gwisgasom, ac aethom tuag at y bel»n bres.' Ymaflasom ynddi, ae heb ysgriwio dim, daeth yn rhydd i'm llaw. Dylaswn j nodi fod gwely fy nhadcu yn un lied fawr, a bod y pelau pres oedd ar ei bedwar post haiarn yn lied drymion a in awr ion. Wedi; i'r belen ddod i'm llaw, dygwyadais | edrych yn ddamweiniol i'r twll oedd yn ei chanol, a gwelais bapyr glas yn gorwedd ynddo. Tynais ef allan, agorais ef, lledais ef ar y bwrdd, deliais y ganwyll uwch ei ben, a gwelais ysgrifen arIo. Darllenais hi a synais yn fawr pan ddeallais mai JLivyllys olaffy nhadcu ydoedd. Cyawysai yr hysbysiad fod yr ystad a'r palas i mi. Nid oedd ynddi son am enw Cadifor. Darllenais yr ewyllys i Sara, a chyn braidd i mi gael amser i orphen eijdarllen, taflodd ei breichiau am fy ngwddf a chusanodd fi drosodd a throsodd gan lawenydd, a chyda bob tusan gwaeddai—' Diolch i Dduw, Diolch i Dduw,' cawn Nadolig de,dwydd j heddyw eto. Ar y ddaear tangnefedd i ddynion ewyllys dda.' Nis gallasai fy hen nshdir anwyl aros yn y bedd a gweled Miss Ceinwen yn cael cam, ha ha Dyna < Notice to quit' i'r llyffan Cadifor, ha ha! ha ac yd mlaen yn un llinyn igamogam | fel'na yr elai nes y tybiais ei bod ar fyn'd j yn wailgof gan lawenydd. Cymhellais hi i dewi rhag ofn y gwnai ei baldordd 'a'i I chwerthiniad ddihuno Cadifor a'i ddwyn i'n hystafell a spwylio ein llawenydd. Na, na, Miss,' ebai, y mae do dwbl ar y drws, ac nis gall ef, walch hrananol, 1 ddod drwy dwll y clo fel ysbryd fy hen fishdir anwyl, ha ha Penderfynasom ein dwy i beidio son wrth neb am eir (larganfydeliad nes cael barn Mr'Lost, y cyfreithiwr, arno. Tuag haner awr wedi naw boreu Nad- j olig, eisteddwn yn un o ystifelloedd ty y cyfreithiwr. Boddioaodd wrando ar fy neges. Dywedais inau hanes ein noson gyffrous a rhyfedd, a chyfiwynais iddo y papyr glas gefais yn nghroth y belen bres. Wedi iddo ddarllen ei gynwys, gwelwn syndod yn daenedig ar ei rudd, ac yr oedd ¡ ya hwyrfrydig i ddweyd dim. Anturiais i dori ar y distawrwydd, a gofynais— II Mr Lost, a ydych yn credu fod yr ewyllys hona yn iawn, yn jyfrcithlon ?' Y mae yr ewyllys yn iawn, ac yn eithaf cyfreithlon,' ebai. Y mae yn llawysgrif Syr Glyndwr, ac wedi ei harwyddo gan ddau dyst nad oes amheuaeth am eu di- dwyllecld a'u gonestrwydd. Oitd hyn sydd yn fy synn, paham y gwnaeth yr ewyllys horn Jhefe ddweyd gair wrthyf am dani ? Arferai ymddiried ei gyfrinachau i mi yn ddi-gel. A ydych yn sicr- Miss Geinwen, nad oedd un math o bapyr arall, ar ffurf llythyr, gyda'r ewyllys hon yn y belen bres ?' Yn wir, Mr Lost,' ebwn inau, na, nid wyf yn sicr, o herwydd wedi i mi gael gafael yn honyna, synais, gwylltais, a theflais y belen ar y gwely, ac anghofiais bobpeth yd ei chylch uwch cynwysiad yr ewyllys.' Ebai yntau, Deuaf irosodd genych i Plaseurog yn awr, a gwnawn ymchwiliail pellach i'r belen bres.' Felly y bu. Edrychodd Mr Lost i groth y belen, a dygodd allan bapyr gwyn ac arno yn ysgriienedig eiriau fel hyn— PLASEUROG, Rhagfyr 14, 1880. Yr wyf wedi dod i'r penderfyniad, Ceinwen, i new-id fy ewyllys, a'i gwneud yn dy ffafr di i gyd. Y mae dy gefnder, Cadifor, yn myned o ddrwg i waeth o hyd, a plie deuai i feddiant o'm ystad, gyrai hyny ef i ddinystr. Nid oes ganddo lywodraeth arno ei hUR pan fyddo arian yn ei logell. Gwell ei adael yn dlawd er ei orfodi i ymladd brwydr bywyd. Daw swaith ag ef i'w Ie. Galwedd Dafydd Jones a Lewis John, fy hen denantiaid gonest, yma heddyw a'u rhentoedd, a manteisiais ar eu presenoldeb i arwyddo fy ewyllys olaf. Ceisiais £ ancidynt i'w chadw yn ddirgelwch am tua phythefnos wedi fy marwolaeth er iddynt weled sut y buasai Cadifor yn ymddwyn tuag atat pan o dan y grediniaeth mai efe yw perchenog y palas a'r ystad. Efallai na fydd Mr Lost, fy nghyfreithiwr, yn foddlon i'r cynllun dirgelaidd hwn o'm. eiddo, ond gwna fy nm: dyst egluro iddo paham y gwnaethum hvn mewn amser priodol. Gosodaf fy ewyllys yn ngroth y belen bres' sydd ar hen un 0 byst fy ngweiv. Ofnaf y gwna Cadifor ymch iliad manwl, pan ga si&wns, drwy y ty, er gweled a wyf wedi newid fy ewyllys. Gwn na freuddwydia am chwilio mewn man mor annhebyg.a phelen bres post y gwely. Gwyr fy nau dyst am y gpddfan hon. Yr eiddot, Ya gydwybodol, GLYNDWR. k Wei, wel, wel, dyma y peth ryfeddaf a welais ac a glywais am dano erioed,' ebai yr hen gyfreithiwr wedi gorphen darllen y llythyr, sc ebai yn mhellach, 1 Paham y darfu iddo ymweled a chwi yn ei ysbryd, a'ch hvsbysu am ddirgel-faa ei ewyllys olaf, gan iddo hysbysu ei ddau dyst am v fan ?' ac ychwanegai, efallai fod ei ysbryd wedi ei aflonyddu gan eiriau bygythiol Cadifor i chwi, ac y byddant yn rhwystr i chwi allu mwynhaueich Nadolig eleni. Ni feddyliodd lai pan yn gwneud ei ewyllvs, na fuasai yn mwynhau y Nadolig hwn gyda chwi. Credai y cawsai afiechyd a marwolaeth naturiol, ac y gallasai, cyn ei fedd, eich hysbysu eich hunan am guddfan ei ewyllys, &c,' Nis gallwn, wedi gwrando ar eglurhad Mr Lost, lai na thori allan i wylo, a Uefais 0 fy anwyl, anwyl, dadcu.' Ilysbysodd Mr Lost Cadifor am y darganfyddiad rhyfedd. Pan glywodd hyn, rhegodd yn greulon, a gwadodd fod y peth yn wirionedd, ond buan yr argy- hoeddwyd ef. Wedi hyn, diangodd, ac *ig gwelsom ef mwyach. tig gwelsom ef mwyach. Yn mhen deu-ns wedi hyn, derbyniodd Mr Lost oddiwrth feddyg ysbytdv yn Llundain, gyftesiad gwr o'r enw Cadifor Davies, yn yr hwn y dywedai mai efe wthiodd Syr Glyndwr, ei dadeu, i'r afon, ac mai mwrddwr ac Did damwain fu achos ei farwolaeth. Ffordd y troseddwr sydd galed.' Digon bellach yw d wevd i ni dreulio Nadolig llawen yn Mhlaseurog Ddydd Nadolig 1880, ac i mi yn mhen ychydig wythnosau wedi hyn briodi fy nghariad Arthur Llewelyn, a dedwydd iawn ydym. Erys y belen bres genym fel cofgolofn o'r noson rhyfedd hono— Nos CYN NADOLIG 1880. CBINWEM LLEWILIN.

Gadlys, Aberdar.

-"'1.-qIIlL""""_) Abertawe.

Cystadleuaeth y Partion Gwrywaidd…

\ABERDAR.

[No title]

Tresimwn, Bro Morganwg.

Ystradfellte.

Sileh, Aberdar. -

[No title]

Advertising