Skip to main content
Hide Articles List

9 articles on this Page

HAWES HYNOD1

[No title]

Advertising

YR ALCANWYR,

Ail°Gychwyni id Machen.

Cynrychiolwyr y M ^istri ..…

TREM AR RAI 0 BYNCIAU Y DYDD.

News
Cite
Share

TREM AR RAI 0 BYNCIAU Y DYDD. [GAN Owain GLYNDWR.] Dro yn ol, Mr Gol., ysgrifenais gyf res o lythyrau i'ch papyr clodwiw ar Dilfyndoll- aeth v. Masnack Rydd, ac y mae ami un wedi anfon ataf i ddiolch am y goleu gawsant ar y mater yn fy llythyrau. Mae y mater dyrus yn aros o hyd ger bron y wlad, a dynion diegwyddor yn camlywio pethau i gyraedd ell- hamcanion i uewid cyfundrefn fasnachol y wlad. Mae Mr Chamberlain wedi hudo miloedd o weith- wyr i lyncu ei haeriadau disail, a pherygl mawr i'r ymraniadau rhwng y Plaid Llafur a'r Blaid Ryddfrydol, fel y mae pethau yn myned yn mlaen yn bresenol yn etholiadau neillduol Norwich a Gates- head. Os yw Plaid Llafur yn penderfynu rhwygo Rhyddfrydwyr y deyrnas, hwy fydd y ditddehvyr mwyaf yn y diwedd pan ddel Mr Chamberlain yn ben. Fy amcan yn bresenol yw taflu golwg ar gynydd rhesymau dres ac yn erbyn er pan ysgrifenais ddiweddaf ar y mater kwn. Mae Mr Chamberlain mor gyflym gyda'i symudiadau a'i haeriadau newydd- ion, fel .y mae ya anhawdd ei ddilyn. Erbyn y byddo un restr o'i haeriadau wedi cael eu profi yn gyfeiliornus, dyna Ily I ef yn rhoddi haid arall ar eu hadenydd, a'r rheiny drachefu yn cael eu saethaa i lawr a saethau y gwirionedd, ac yntaw drachefn i fyny a'r un triciau. Beth bynag, sail a s. lwedd ei holl haer- iadau o'r dechreu hyd yn bresenol yw -fod cyfundrefn gyllidol Masnach Rydd yn gwaedu y wlad hon i farwolaeth, am y rheswm fod yr allforion yn fwy na'r at- forion. Wrth gwrs, os yw yr haeriad hwn yn wirionedd, Mr Chamberlain sydd gywir; ac os ydyw y wlad yn ,cael ei waedu i farwolaeth, ni fycld yn hir iaw. cyn bod yn ei ch,iffin, er y gall llawer o waed i ddal i redeg yn hir cyn i'r dafn olaf i redeg i ffwrdd a'r b/wyd. Yn ol fiigyrau Mr Chamberlain, mae yr allforion yn fwy na'r atforion. ac o ganlyniad mae y wlad yn gwaedu i farwolaeth. Rhyw- T 11 beth teb/gi hyn yw ystyr yr ymresymiad Dyma ddyn a chanddo ugain milo bunau. ae yn rhoddi hyny allan ar log, fel y gall fyw ar y Hog heb dreulio y cyfalaf; ond os byeid ei dreuliau blynyddol yn fwy n^'r Hog, ac yntau ya gorfod defnyddio rhan o'r cyfalaf yn ilynyddol ac y Hog tuag at fyw. ni fydd ond mater o amser i'r dyn yna fyned yn dlawd. Dyna beth feddylia Mr Chamberlain wrth y gwaedu i far- wolaeth, am fod yr allforion yn fwy na'r í atforion yn masnach Prydain. Mae ei ymresymiad ymddangos yn berffaith deg, ond mae baw yn y caws-twyll i gyd yw ei ffigyrau. Nid oes genyf amser heddyw i fyned i fewn iddynt, ond gallaf brofi eu twyll mewn ffordd fyrach. I ddechreu, er mwyn chwyddo yr allforion i'w gwneud yn fwy na'r atforion, nid yw yn cymeryd glo i'w gyfrif. a gwyddom oil fod glo yn swm anferth, ac y dylai ar bob cyfrif. yn ol yr elw mae yn ddwyn i'r wlad, i gael ei roddi yn swm yr allforion. Peih arall, nid yw yn cymeryd i fewn elw masnach ein llongau, tra mae mwy na haiier mas- nach y byd yn cael ei dwyn o un wlad i'r Hall yn Hongau Prydain. GaHam enwi amryw o bethau ereiil i brofi twyll ffigyrau Chamberlain, pe b'ai amser yn caniatau, ond credaf fod hyn yn ddigon i brofi mai twyllwr yw y dyn. Os yw y gwaedu i farwolaeth yn cvmeryd lie, mae yn rhaid fod y wlad yn dlotach heddyw nag oedd haner canrif yn ol; ond gwyr pob un sydd ya gwybod rhywbeth fod Prydain yn myned ar gynydd mewn cyfoeth bob blwyddyn er y dydd y ganwyd Masnach Rydd. Gellir yn hawdd ysgrifeau period faith i brofi hyn. ond ni nodwn ond ffaith neu ddwy. Yn 1881, nid oedd holl arian y wlad yn y banciau ond £"H,OOO,OJ), tra yn 1901 yr oedd £ 197,000,000 eto, va yr un amser, mae tlodion y wlad wedi lleihau o 57 i 25 y fil. Fel hyn, fe welwn nad yw Mr Chamberlain, hyd yn nod yn ei ddull ei hun o ymresymu, wedi rhodd rhith o sail dros newid cyfundrefn fasnachol y wlad. Pwy bynag ddarllenodd araeth Mr Llewelyn Williams yn Mhontypridd pwy ddydd, fe gafodd ddarlun byw o dlodi Cymru dan Ddiffyndollaeth. Ilyd yma, a dim yn mhellach., y mae cynydd yr Efengyl newydd wedi cyrhaedd. Trem eto i'r dwyrain pell. Mae ami un yn gofyn fy marn y dyddiau hyn ar yr helynt hwn; nid wyf yn gweled rheswm dros i Gristiori i gurotabwrdd o blaid un o'r galluoedd rheibus hyn, ac yr wyf yn ateb ar unwaith—chvvech o un a haner dwsin o'r llall-mai dall leidr penffordd ydynt, yn ymladd am feddianau nad yw yn perthyn i'r un o honynt. Asgwrn y gynen yw Corea, sef g. w lad annibynol— penrhyn o China, at ochr Japan, ond fod nor rhyngddynt. Bu Corea unwaith yn rhan o China, ond ni fu erioed yn rhan ') Japan, ac y mae yn hollol annibynol ar bob gwlad arall er' bl/n/ddoedd. Mae /n bedwar can millti," o hyd, a haner ayny o led, ac ynddi bobl dal, prydferth, 1 clewr. Mae rhan o Rwssia, er's blyn- /ddoedd. yn fnuioahi; ac yn amser ym- osodiad ar China dro yn ol gan Lioegr a'i chynghreiriaid, meddianwyd darn g, n Rwssia o eiddo China sydd yn gyfochiog a ni a elwir Manchuria. Erbyn hyn, amgylehir Corea yn hollol gan. Rwssia a mor. Trachwant rheibug Rwssia oedu eymeryd meddiant o Manchuria ond yno y mae, ac yno y myn fod, mae yn debyg. Japan sydd deyrnas fawr y tu arall i'r mor i Coiea, ac yn dyfod yn lied ago-, mewn man neu ddau. Mae fel sarph, yn ceisio torchi am Corea, ei chymydoges wan, er's blynyddoedd, ac yn cyfarth ar bawb i yn agos, er nad oes ganddi hawl yno mwy na rhywun arall. Mae teimlad Jingoaidd y wlad hon yn rhedeg yn grvf o blaid Japan, ac yn enill rhai dynion da gyda hwy. Yr oeddwn yn siarad ag un o'r dynion goreu pwy ddydd, a mynai gymeryd plaid Japan, er na wyddai ddim am yr helynt-ni wyddai pa un ai eiddo Japan, Rwssia. neu wlad annibynol oedd Corea. Wedi i mi ei hysbysu mai gwlad annibynol oedd, ac nad oedd yn deg i Rwssia na Japan ymyraeth A hi; ac er hyny, mynai fod Japan yn gyfiawn. Nid oes rhinwedd yn Rwssia na Japan yn werth i Gristionogion Cymru i deimlo dros y naill a'r Hall. Gwneir teyrnas Japan i fyny o yn agos i bedair mil o ynysoedd a 43 miliwn o bobl. Paganiaicl yw y bobl hyn, yn addoli delwau coed o waith eu dwylaw eu hunain. Maent y paganiaid mwyaf iii- telligent yn y byd,yn uchel eu moesgarwch ac isel eu moesoldeb. Mae y brenin— teitl yr hwn yw Mikado—yn berchen ar I ddeuddeg o wragedd cyfreithlon, a hawl i ychwanegu gordderchwragedd hyd eithaf ei ddymuniadau. Felly y werin, er mai un wraig gyfreithlon gydnebydd y gyfraith, maent hwvthau a hawl i ychwan- egu, ac ni ddisgwylir i neb fyw wrth un, os gall fforddio ychwaneg- Mae ysgar- iaethau yn ol mympwy y dyn. Mae yn deyrnas henafol, wedi bodoli fel hyn er y flwyddyn chwech cant cyn Crist. Enw hir-wyntog eu prif dduw yw Ameno-mi- nako-nusmo-kama. Enw trafferthus fydd- ai hwn i rai gweddiwyr yn Nt iiymru sydd mor hoff o enwi eu Duw bob yn ail air wrth anerch gorsedd gras. Hefyd credant i'r duw hwnw i greu saith o dduwiau ereill, is-raddol, y rhai a greu- asant y byd, ac i'r saith hyny i deyrnasu ar Japan am ddau can mil a haner o fiynvddoedd, ac i un o honynt briodi rhian daearol o Japan a chredant fod y Mikado presenol yn disgyn o'r briodas I- y ddwyfol-ddynol hono. Hefyd, credant i'r saith duwiau hyny greu wyth miliwn o dduwiau ereill. y rhai ydynt y duwiau coed sydd yn aneddau Japan yn bresenol. Mae y Japaniaid yn bobl falch, uchel- geisiol, a'u rhaib gymaint a Rwssia am dreisio a meddianu cenedloedd gwanach na hwy eu hunain, fel y maent wedi gwneud ag ynysoedd Cenero, Ainos, Keriles, Estoooroop, Kunaschier, etc. Y blynyddoedd diweddaf hyn maent wedi sefydlu byddin a llynges anferth, ac wedi cael swyddogion o Ewrop i ddisgyblu y fyddin a'r llyngeswyr, fel y bydd yn I y gyflafan erchyll os tyr rhyfel allan rhwng dau allu mor fawr a Rwssia a hithau. Mae y Rwssiaid yn bobl Gristionogol, a llawer mwy moesol na'r Japaniaid, a'r cylch teutuol a phriodasol yn llawer pur- ach, ac yn codi pobl ragorol fel Count Tolstoi: ond eu bod yn ofnadwy o dra- chwantus am dreisio cenedloedd gwanach fel Japan a Phrydain. Wrth gwrs, pe buasai Rwssia yn cynyg am armibyniaeth Japan, buasai fy nghydymdeimlad' yn rhedeg gyda Japan ond gan mai darn nad yw yn perthyn i un o honynt yw asgwrn y gynen, rhwng gwyr Pentyreh a'u gilydd.' Y perygl i ni yn y wlad hon yw i Brydain gael ei "thynu i'r ffrwgwd, gan fod John Bull mor hoff roddi ei fys yn mhob potes. .e. Dro yn ol gwnaeth LlywodraethD )ri aidd Lloegr gynghrair a phaganiaid Japan, ac yn hwnw yr oedd amod, os byddai i fwy nag un gallu i ymosod ar Japan, fod Lioegr i'w c-hy north wyo. Felry os tyr rhyfei allan, ac os una rhyw allu a Rwssia, byddwn yn nghanol rhyfei ofnadwy eto. Nid oes argoel yn bresenol yr una neb a Rwssia, ac mae yn bosibl y cytuna y ddwy wlad heb apelio at y cledd. Mae Japan yn graddol oeri. Ar y dechreu, ei gofynion oedd fod Rwssia i gael Manchuria, ond iddi. hi gael Corea b ond ei gofynion diweddaf oedd i Rwssia clvnu allan o Manchuria a gadael Corea i gael ei hannibyniaeth. Yr oeddwn wedi bwriadu myned yn mlaen i daflu trem ar ymgyreh John Bull i Tibet, i gael golwg arno yn lluo ei wefusau ar ol ei draftwnc olaf; ond rhaid terfynu rhag blino a meithder.

[No title]

Advertising