Skip to main content
Hide Articles List

11 articles on this Page

- Y DIWEDDAR DBEOX HOWELL.

^ 0 Hen Gyff Crefyddol.

Dod yn Brif Bregethwr yr Eghvys.j

rY Gwiadgarwr.

¡Barn Mr Gladstone Am DanGI.

Eisteddfodrwr ac A'n'lj:wr.

News
Cite
Share

Eisteddfodrwr ac A'n'lj:wr. Yr oedd yn gredwr mawr ac vn; bleddiwr gwresog i'r Eisteddfod. Cyfansoddodd lawer o farddoniaeth yn ei ddvddL ac eniii- ddd lawer o wobrau yn ei ieuenctyd :iiewii gwahanol 'Eisteddfodau. Geiwid arno i teirniadu yn fynych, ac ni chlywydi am net erioed yn grwgnach ei fodi wedi cael cam I r, gar-ddo. Meddai aT graffder beirniad; ad- waenai athrylith a thalent o bell; oodl nid' ys- grifenoddl air erioedi i ddigalom y distadld r a gystadleuydd. Ac eklirio'r diweddar Archddiacon) Griffiths, efe oedd yr unig uri yn yr oes hon a gelai wrandawdadj o Iwyfar; yr Eisteddfod, ac a allasai anadHu vsbryd 1 aeth cenedlaethol i'r miloedd! nes per dldynt ymfalchio eu bod yn Gymay. Cyf- aasoddbdd lawer o lyddiaeth yn ystod ei fpvyd, ac yr oedd i'w weled yn fyxiych yn y gwahanol gylchgromau, yn medllduol y 'Cyfaill Eglwysig." Yni wir, ysgrifenai yn gyson i olaf, ac yr oeddi yn: credm y dyiasad fed gall yr Eglwys yn Nghymru1 was- gref ac iaohus a galluog. Gwyddai heth oedd1 merth v was.g, a. gwrneth ei oreu i'w dyrchafu a'- gwneyd yn llawforwyn, effeithiol i'r hen fam eglwysig. Omd yn 1864, denivvyd ef fr Dieheubarth, pan y rhoddwydi fioeriaeth St. loan, Caerdydd, I iddo1. Bn yma am un mlynedldi ar dideg, a gwmaeth ei ol yn arosol ar y dref. Yn ystod 'ei alwsiadi yma, codocki ei hun i fri mawr fel pregethwr galluog, fel gwedthdwr Cristion. ogotl Hwyddianiuis, a.c fel barddi a Henor. Bu yn foddiion 1 ddyblu a. threblui y gallu Eg- lwysig yn y dref^ omdi er gofid i'r dref yo gyffredinia>l, yn 1875 symudodid! i Wrecsasmi, a bu yni dail. y ficeriaeth hon: -am umi mlymedid ar bymtheg. Yn ystodi ei arosiadl yma caf- odid Gamond^aeth Llanelwy:, ac vm 1890 Arch- ddiacomiaeth Wreosam.. Yma y treuiiodd! y j dara mvvyaf a go-reu o'i fywyd1 c.yhoedd!us. ac yma ym ddiau y profoddi ei lafur ddflino TO i fwyaf llwyddianius. Prim y credhvni fod yr un; I gweimddog ym Nghymru, yn perthyn i umrhyw eniwad, wtedd bod mor Hwydd'ianusr—wedi bod yn off-eryn i ychWanegu. cymaimt o gynmnuyr a, gwrandavvyr, a chodii cypiifer o addbldiai ac ysgoLdai o fewTII cylch yr un, amser ag a wniaeth y DeoM HoweH tra ynl Wrecsam. Ar ol gwedthio yni gaied^ yn y dref homo am un mlyniedd1: ar byfmtheg, mewn amieer ac ail an o ameer, yn1 1891, fe dderbynioddl y cynyg o fywoliaethi Gr-esford, heb fodi yn) meppell o Wrecisam. Tra: yma y collodid ei briodi, a bu hono: ym ergyd ofnad\vy iddo,; o'r bra-iclid y credaf iddo byth niun<;awnai fel cynt ar ol y dymhestl a'r d-irycim hono. Yn, mhenl y chwe' blynedd--yn 1897-dym3J ailwad amo i ymgymeryd a Deondaieth Tyddewli fel olynyddi i'r peoni Phillips. Lledi anhawdidJ ydoedd ganddo adad y Gogledd be-Each air 01 treulio y rham oreu o'i fywyd cyhoeddus YTliO.; omd yn'y dy biaeth y gallai v mr,dldlhau, o ofalon plwvfol fod yn adlgy-fnserthiad iddo o ran corff a meddwl, ac am y credlai y gaU'afu anaidlu. ychydig o fywyd i'r Eghvys vn hen ddimas Dewi Samt, boddlomodd i ddexbym yr apwyntiad. Gwyr paw': "el yr oedd weidii gweddinewid pethau yn > r Eglwys Gadedriod, ac wedi adfer y Gymraeg i'r gwasanaethau crefyddol a gynelir o fewn ei muriau. Yn fuam wedi ei belllOdiiad i'r ddieoniaeth. pen)- d erfyn odd adfer yr Eglwys Gadedrioi i'w burddasolrwydd cynitefig, mor bell ag y can- iatai amser ac arian. Er sylweddoli yr aim- can hwn, treuiiodd lawer o amsetr gyda, llafur diflino i gasglu arian a'r defnyddiiau anigen)- b rheidiol. Tnvy ei weithgarweh dihafal ef y cochvyd y capel yn nghongl ddwyreiniol yr adieiilad henafol—-capel, p-,dia Haw,, a agpr- wyd yr haf dtiwedidaff, ac YTII yr hwn; y cymelir gwasanaefth arbenig o bob natur. Nidt oes amheuaeth, pe cawsai'r Deon fyw am ych- ydig Do flynvddau yn ychwaneg, IJJa, fuaasi wedi; gwneyd Tyddewi. yrt gyrchfan i filoedd o bererinfon bob blwyddyn, os nddl yn gamol- bwvmt bywyd1 uchaf yr eghvys yn Nghymru.

IEi Deulu..

Y Pregethwr.

Advertising

,Ar Lwyfanj yr Eisteddfod.

Advertising