Skip to main content
Hide Articles List

11 articles on this Page

- Y DIWEDDAR DBEOX HOWELL.

News
Cite
Share

Y DIWEDDAR DBEOX HOWELL. Gan, "Idriswym." Mot anhawdd ysgrifemu y gadr 'dldiwed'dsT' o Baerr enw yr anwyl, Dcleon Howell c* I>yd: lev; at sylweddoH y ffaith sydd wedi: parlysu Cymru fod y Haw a ysgrifemad a.taf .vchydtig1 didydcliafti'ni ol wedi Gieri yis yr atigeu; fod y tafod fu'n gwefreiddio Cymru a tJoegr am fwy na. deugain mi3}~n,eddi wedi tevvi am byth; fodi y galora fu n: bwrlymu atliars fflero, bnvdfrydedid! gydadgaroi a Chrisfciondgiot' wetti dairfod curo; ie, bod en; 0 ser dysgieiidaf Cymrui. a'r Eglwys wedi diffoddL A gallwni waeddd, "O asdldierohr awgnvyd'rf; Cymru:, efe a, arehollwydl ar dy uchetfaoecM.-di; paj fodd' y cwympoddi y cedyin yit nighanol y rhyfei!" Dü. fe syrtb- iodd y; Deow Howeli pan ar uchielfamaiu: ei wlad, yn mhoethder y invydr, ym yniladd dros el Dduw a'i gentedJ. B-u. fanvi a,!i gleddr yf yn. ei law, gan anelu ei fwa vm gryf, ari gaweM saethau yn 11 awn; ef e1 oedd y gwyliwr dewraf ar furia-u Seioni, a'r ymladdwr imvy- af pemderfynol a ei wIard afi1 genedl; ac midi yw'n r hyfeddodi fodi G rmru heddyw yn rhodio yn alarus ac yn: wymeb- dunst^.gan ddweyd y naill wrth y ilall, "Oni wyefaodt'dbwi- i dywysog. a gwr mawr syithio heddyvv* yn N ghymru" ? Fe fu farw yn. mgbanoi gwaith, pan with, ei waithc-yn. y tresv fei y dywedir—a chafodd noswylio mewrr taw dweh. brydmawra dydd lau, a myn'd adref yn un o gerfcydau buam y Bremn. Nid oedd y deom vedd bad yn dda. el, iechyd er's rhai d^cld&au yn flaenorol, t»r ei fod yn alluog 'i gyflawm gwaith ei swrdd gyd-a i yni alrfer-. oJ, a? phregethodld y nos Sob! -c:In cynt hyny. Teimtiai ei deulu beth T yn eQ gylch Y111 ddiweddar, ond nidi dim' a, baraá iddynt tfdyciimygu f od y di weddi ill, r agos. Dydd Mawrth arosodd yn ei ystafeil, ac hysbysid Ila(-,t medd yn well erbyn bore Iau; ond hyd yn nerd y pryd hwnw ni thybiwyd fod un paiygjl. ModdS bynag, Cyilli yr hwyrnos, bu €arw yn dawel, fel pe mewa cwsg. Ei eiriau oiaf oeddynt, "Y mae pob peth yn iawn"- "It is all right." Yr oedd: yn didiwedida.I' wedi aialygu ei ofid: nas gallai miwyachi aI- watni y bywyd gweithgar a anveiniwyd gan- ddo yn y blynyddoedd ai aeth. heibic. Dy oddefodd lawer oddiwrth anhiwyldierb y ac er fod ei ddteail a'i fedd'vsd mew chwim ac iuor fywiog ag erioed, eto, hawdd Z!l oedd gweied fod y corfF yn: gw any chit. Er hyny, parhaodd ei ddyddbrdeb mera mater ioil E^wysig hyd y diwedd, ac nid oeddi un c/r clerigwjT yn fwy egnicl nag ef igydla'i dk'tyi'edswyddau yn yr Eglwys Gadieiiriol. Gofenni Tragwyddoldieh yn Tori Drosto. •; Fe gofir mai ei frawdicteg; oiaf yn y cylch- ljithyr a anforuadd allan at ei> genedl ryw dair w^ TKtbos yn ol ydbeddi— "Pe g\ybyddKvn mai; hopi yw fy nghen- adwri okf i'm cythvladuy r ar hyd1 a lied Cytmru, cyn fy farm, a golleuni "tra^wyddoldieb eisoes yn tori droswyf, dyrna "hi—sef mai prif artgeni fy nKgwiad a'm cenodl 3pwyi ar hyn o br\'w yw—Adfywi.uJ. Ysbryd- ol Trwy D)7walltiad Neillduoi o'r Ysbryd Gian "Nefol J ubil, Gad ,i'm werdl y boreu wawr!" I -Ac fe y y-r ydoecl(- mewn gwirionedd; yr oedd! yr ysbrydoi ar tragwyddol wedi dech- raii ymdroi arm, a throsto; dyna a'i hysbryd- olocki i gyhoedddi ei genadwri olaf at ei yritaidi .a/i genedl. anwy 1: ac y mae erbyn hyn: • wedE caiel mw)" na'i ddymuniadl yn HiWy lin- ell yr hen beniil. Nid gweledi totriad gwawr rboreui y "Nefol Jubii"—rhyddbadi y caeth- ion-ar y ddiaear a gafodki, ond "myneddacl .tselaeth i mewm i lawenyiddlei Arglwyddi" a eiiael ai weled Ef m'egys ag y mae yn ngwlad y tragwyddol ddydd—gwlad heb nos yno a- "gogomant Dnw yni ei goleuo a'i goleuni hi yvlr Den"; "a marwolaethi na bydd mwyach, nai thristweh. na llefam, naphoenl nil bydd mwyach"; db, fe gafodidi y Deon Howell ex rydi iTyd y sylweddan yr oedd! yn erfyn .^ytfa'r fath daerineb am, i'w genedl gael rhyw ,d: gipdlremi arnynt er ei cbodi i f\ v\ytl uwch a phurach—yno y mae bellach yra eu cancl, w, yn m^vynhau cymdaithas hen seiniti.au a f>hregethv,7r Cymrui yr oedd! yn edmygwr iro>r aldidgar o honynt ac yn son cytm&imt; a ret damnt.

^ 0 Hen Gyff Crefyddol.

Dod yn Brif Bregethwr yr Eghvys.j

rY Gwiadgarwr.

¡Barn Mr Gladstone Am DanGI.

Eisteddfodrwr ac A'n'lj:wr.

IEi Deulu..

Y Pregethwr.

Advertising

,Ar Lwyfanj yr Eisteddfod.

Advertising