Skip to main content
Hide Articles List

10 articles on this Page

-'.-,' Wedrosi. —Gomer Jones,…

PENOD IV.

ABERPORTH A'R CYLCHOEDD. !

MOUNTAIN ASH.

[No title]

PARCH. DAFYDD WLLLJAM. U.ANDYFAEN.

News
Cite
Share

PARCH. DAFYDD WLLLJAM. U.ANDYFAEN. Mr (k^ygN'jl-.— Y mae yn anhawdd iawn gtènyfi ddweyd yr 'Amen!' wrtb diraethu am Dafydd; ond eto rhaid i mi dynu i ben gydajr llythyr bwni. Mae rhyw newyddion yn cael eu gyro yma a hyd, a rhai hen bob! yn dvveydi "Yr wvf yn coflo D-afydd William yn ei nerth, afi lais fd udgom arian," etc. Un arall a ddywed, "Yr oedd D. William; yn bregethwr galluog dros ben, etc." A claw un arall a s.tori fawr am dano a, fyrkl: wedi giywed gan, bwn a hwn, am rhyw gwTxki rhyfedid yn y man a'r man, feallai ryw dri ugain mlynedd- neu ragor yn ol. Y r wyf wedi nodi am Dafvdd yn pre> get.hu yn Llangyfelach, ac ardlal Clydach, lie yr oedd. ei diad wedi bod yn pregetbu llawer o'i flaen, ac yn bedytdjdao- liucedd. yn v cylch. Pa.-rcb. Moses William, tad Dafydd, feelydel- kxid Noah Hopkms, yr hwn oedd- gymeriad disg;la-f::r ynei didy-dd. Er mwyn i ni gad syniad a bairn y| bobl oedd yn gwrandaw L j Dalydd amilaf, ac yn ei adnabodi pan -yn j ieuanc, mi adrocidaf a ganlyn, er fod tri ¡ ugain mhneckl wedi myned beibio odddar hyny. Yr oeddl Noah Hopkins, a brawd arall, un ar fane Canal Cwmtawe, ac yn ol eu harfer yn siarad am grefydd a ph.r-egethw} r; ond wedi siaradi a, siarad am y pregethwr hwn, a'r pregethwr airall, a phob pregethwr yn dda' yn- roarn yr heru frodyr p irchuy—"Ond, gwyddot tibclh: ebe Koah, i ti bregethwr yw bacligan-' Uandiyfaen, mae e"' yn- ysgnyd y ty rfaoedd yn mhob m^in." "Dyna fachgan heb ei ail bron," ebe y brawd i< I e" ie," ebe Noah; "gelli fenitro mai un. o 'dortcbes mawr y Nefoedd yw y Gof o Lamliyfaen, -wedi ei oleuo gan 1 sbryd Dinv i. didangos y ffordd i'r bvvvydi" Dyna farn hen ffiodyr o ardial Clydach 8 Llangyfelach am Dafydd Moses William, Lhimdyfaen. yn henvydddyna oedd ei enw- yn iawn., sef D.M.W. Er iddo fod yn byw yn N broedfyrhiw a Rhynmi, a thr-eulio blynydd- au yn Ngbxjdpenmaen, Pontypridd, eto fel D. M. Williams, IJan-lyfaen, yr adnahydtdid ef hydci f-edci Pe liuasun yn. ysgrifenu am dano fel D. M. Williams, Riiondda, lie bu yn aelo-d fly-m-ddiau olaf ei fywyd, ni fuasai neb bron yn ei adsiabcxi; ond mae rhai o weinidbgion Eglwys Looegr wedi diolch arq yr ysgrifau ar yr hen Batriarch o I.aridyfa-en. Mr Gol., caniatewch i mi adrodd un stori a gefais gan ben weinidog perthynol i'r Beck yddwyr a godwydi yn LlandKfaen Cyfar- fvddais a'r hralwd yn Nghwrny-Rhondda, a darfu i ni yn mhlitb pdh2.,u ereill, i cMigwyfkll siarad am yr hen gawr bregeth^T. D. M.. Williams. Ebe y brawd): "Yr oedd Bafydd wedi dod amdro i LantrMaen, a gahnoddi ffarnwT yn yr ardhl a fuasai cystal a dod i ro-ddi pregeth fach, yn ei dy ryw brydnawn. Addawodd Dafydd wrvevd1, a nodwyd yr adeg, a: cbvhoedldwycJ y cwrdd yn v cyich. Pan ddaetb yr adeg, yr oedd yuo ganoerkl lawer, os nnd rhai mi-Io&kt, we-di casglu; a'r ffarm- W1' -n-edi trefrsu erbyn hyni fod Dafvdd i bre- gethu a,! Ian ar 'waggcun' oedd wedi ei gosod wrth dalcen y ysgnbor. Yr oedd Dafydd a,r 101 amser, a)rbcilb] yTti aros a ain, v -pregeihwr;" a. phan'oeddi tua ugain munyd wed'i diau, wele Dafvdd' ya gy-ne>d; ei ym- d^langosml; a ph-in w^Jorid' y do-rf anfertb, I aeth i 'syndlodi, yn. herwydd wedi. dod yno i roddi: pregeth fach yri y ty oediri' ef," heb I fekhvl y buiasai- yno bi'akki neb ond tylwyth y ty andi yn lie hyny, gjorfui cael y gae o ftaent y ty yn-gapel, ayaggoxit yn bivfpud, yn gwrsuxkw'y gpi yn awchass. Pari' yn gwrsuxkw'y gpi yn awchass. Parr wek-dd Dafydd y dyrfa, tyncidd ei dddddbs- J ben (hat), a rhodefodd air i gant! I I "P^'badiur wvf. dJa gwvr fy N uv«. Y ru liawn archoilion o bob rhyw; Yn byw mewn eiKieu; g\va1e<f y.Groes, Bob munyd awr o'r dydd a'r nos." Cyn ei fod wedi gprphen y penill, yr oedd v dorf yn canni; ac yr oedd y fath hwyl yno wrth ganu, TIles oeckf rhai yn wylo, ereill 3m gwaeddi, "Diolch Idûü," ac'yn bloeddio 'Amen,' etc. Wedi caiel dfistawrwv-dd, wele Dalyc'• ar y platform-, yn codi testyn, ac ,yn dechreu traethu yr Hen Cienadwri yn ei. ddull nertbol a doniol nes yr oeddl y dbrf anferth wedi Ilvyr annghüfio pobpeth, ond moli. Nid w)4 yn clywed a.m lawer o ganninwl a gwaeddi 'Diolch Iddo,' etc. Mae Ite i, ofni ein b>i yn colli yr ben dadau, a'r hen famau cynb-as a gwresag, yn ogystal a chculli yr ben bregetb>\yr doniol a gwlithog. Yr oadd yn adeg ddedwydd ar grefyddl paD oedid) pobl Y'J1¡ gaJlu gadael eu galwiedigaeftlvau air ganol dydd gTwaiith. a thvru i w'randav.1 ar weision hedd yn trethu yr Hen, Hen Hanes, a th-eith- io milid'iroedVJ tua'u cartren, ar ol yr oedlV *>rB j a mwynhau v teitluau trwy siarad ar bwne v bregeth, a deniau a gallu y pregeth- wtr. Wei, cyfarfod rhyfedd, maeni debyg, oedd y cyfarfod uchcKI) Ia, gawd ar Gaer "I Ysgubor, yn ardal Idanflyfaen. Nid oedd y brawd yn cofio y testyn. yn henvydd fodl'cymaiiKt o amser oddiar hrny, ac yritau n ?euane iawn y prydl hwnw. Wel, r. y mae ya rhaid i mi dynu yn mlaen at yr Amen. Yr oeddi Dafydd yn pregetbu ac nid darllen pregethau. Hen ff asiwn cfnadwy yw y dad-hen yna sydd gan bregethwyr • ond un o'r hen stamp üerld ef. sef yn airllwys y gwir- ionsdclau allan yn ddiidbr, ac nid cymeryd d wy neu dair munydichwl]io rhyw grug- Iwyth. o bapy-rau, er ffeinddo y penau, a fel pe ar fethu yn y bregeth o eisieu ca-el gafael ar frawddegau. Na, yr oedd Dafvdld yn trwytho y cof yn ogystal a pooh cyneddf ara-n. Yn 1878, mewn cwrdd chwarfcer a gyTmhwyd yn RhydS felen, pasiwy-d pender- fyniad ei fod i dalu ymwejiad ag eglwysi y G} m.<nifa, fel math o barchra chyxina-b}-dtk iaeth iddo yn ei ben ddyddiau. Yr oedidJ wedfi be*], ar ymweliad a rhai o honynt, ac wedi gwneyd trefniadau i ymweled) a'r d Ivw eghvys yn YstaJyfera. Cwmtwrch, a Ystrad- gynlais, a Llandyfaen, a llawer ereill; ondi lludáiwyd ef gan afiechyd; a chJledwn mai dvma r flwyddyn y gadawodd y drfaear am y Nefoecd, y cle<ldyf am y deyrnwialeni. a gwdad' ^y gofid am y Gwynfyd Tragwyddol. Gweithiodd yn galed trwy ei fywvct, a theg iddo gael gmpwY5hf.a pan yn ymyht: ar ei dri Kgain ag un-ar-bymtheg milwydd oed. Yr o-yM. Dafytkl wedi bod vn ffodus mewn yrngfckxkl gymbwys. Yr oedJd yn feddiianol ar dooethineb mawr, pwyll diail; ac yn byw crefy^kl o dan bob amgylchiad. Yr oedd yn un 0'1 hen; stamp, yn 11 awn o ofal a threfnus- rwyckl. Bu fyw fivnyddlau lawer ar ol Daf- ycHdi. ii pban.yn 96 mlwysdld! oed, medrai wau '•«uaa, darjlen, a gwnio, heb wwdrau; oDd daethy diwedd i MrsWilkams, ac mae y dclau yn gorvvedidi yn myn,went Ca,pel Rhon- ckla, yn aros yr alwadl Bu iddvnt saith o blant, sef 5 mab, a, dwy ferch. Enwau y rnai-bion oedidynt: Moses, Tomos, Dafydd, William, ru Hopkin; y merched: Mari a Lucyt Mn.e gweddw Dafydid tua Chastell- nedd, rntewn gwth o oedrans. Mae merch i Moses- yn Nhreffoxest, sef gwraig Wm. Dafvdid. un o ddiaconiai-d Libanus. Mate rhai o feibion Dafydd yn Ngvvaith Chains Pontypridd^ a. Dafydd yn Hirwaun. a Tomos YU Barri. Dymiuiwn bob llwyckliant i'r wyrion ac orwyiion Dafydd Williams, 1 refforest. T. Davies.

LLANEllLI.

I 0 :, ,<-( Eisteddfod Gemdlacthoi…

Yn y Bedd yn ei Flodau,

Advertising