Skip to main content
Hide Articles List

4 articles on this Page

Advertising

! YR WYTHNOS.

PWY YW PWY ?

News
Cite
Share

PWY YW PWY ? Er y diwrnod y distawodd llais y g NI ad weinydd enwog Gladstone, mae y blaid Rhyddfrylol-fu ef a II w mor gref yn ei chyfansoddiad, ac ynaei thywys mor ddeheuig mewn heulwen a siiorm-i 'w" gweled heddyw yn crwydro o gors i graig, ac o graig i gors. Wrth droi golwg yn ol am gyfnod o bymtheg mlynedd, gwelir amgylchedd y gwagle adawodd ar of, er yr holl ymdrech- ion wnawd i'w gyfanu. Bu swyddgarwyr hunangeisiol yn bel eu hadnoddau i'w taflu i'r bwlch. Bu dawn disgleiriaf gwlad- weinwyr yn ceisio cyfanu yr adwy. Bu dylanwadau nerthol yn ysgubo y deyrnas am ddefnyddiau clod ac uchelgais, ac urdd- as person ac am deiiyngdod meddwl, ond erys y gagendor ar y llwyfan ac yn y sen- edd, yn serch y wlad, ac yri nawn peudefig- ol yr arweinydd, yr un mor amlwg heddyw a phan yr oedd ef yn suddo,-fel y sudda yr haul gogoneddus dros y gorwel, ac yn ymyl-euro cymylau galar y byd yn yr ol- >gfa Pu dim yn fwy amlwg yn ein hanes na'r ffaith—pa mor amddifad yw cymdeithas ffaith—pa mor amddifad yw cymdeithas o'r gallu i fynwesu syniadau gyflea eg- wyddorion dyrchaf .>1 yn annibynol ar ber- son fydd yn wrthodrych corfforedig o hon- ynt—mor llwyr orphwysedig ydym ar fy s mynegiadol yr arweinydd. Dyna gyflwr pethau yn myrdd cysylltiadau cymdeithas. Dyna y ssfle ydym wedi gyrhaedd ar ol pro!'edigaethau y gorphenol-ystad meddwl y byd heddyw yn yr ugeinfed ganrif. Y mae'r patriarch, y pro [fwyd, y barwn, y marchog, y tywysog, a'r Brenin, mor fyw ynom heddyw ag erioed, ac anffawd i fywyd a thyflant y blaid rhyddfrydol oedd fod mawredd Gladstone — mor fawr!— iddo gymeryd cymaint o le yn llywod-ddysg y blaid, a'r rhaglen yn perthyn mor agos i'w ddawn bersonol ef. Yr oedd pwlpudau y wlad yn pregethu Gladstone, a'r wasg yn cyhoeddi Gladstone ar achlysuron o bwysigrwydd yn hanes Rhyddfrydlaeth. A yw yr hyn* greayd y piyd hwnw mor wir heddyw ? A fu am- eyichiadau all gyfiawnhau y cyfnewidiad, os oes cyfnewidiad ? A bwysleisiodd Gladstone yn ormodol ar ryw bwnc yn y rhaglen ? neu, a oedd yn meddu yr un cydymdeimlad a'r holl o honi ? A fu ei bersonoliaeth ef yn fwy o atdyniad at rai pethau na'r pethau eu hunain ? Holiadau ag sydd yn codi i'r meddwl yn naturiol yw y rhai 11: n yn ngøleuni hanes. Yn y blyn- yddoedd diweddaf hyn, mae Ty y Cyffredin wedi newid llawer—mae dynion nad adna- bu í dadstone yno heddyw—na swyn ei gymeriad a'i athryiith yn chwareu un. hyw ran yn ffurfiad eu hargyhoeddiadau. Heddyw mae y Llywodraeth yno sydd yn cynrychio/i buddianau yr ychydig ar draul y llawer, ac fel bwrn o lygredd sydd yn hetitus ar loria.u Sant Stephan. Baich y mae yn ofid calon na edid gwneyd y cwr- cwd hwnw o ddynoliaeth-y gweithiwr ceídwadol-el pario hyd drancedigaeth waradwyddus yr unrhyw. Ceir y blaid Ryddfrydol mor gymalog rhaniadau fydd yn pwysleisio yn arbenig ar un pwnc, ac y mae yn nglyn wrthi y blaid VVyddelig-fel llosgnwy tanlivd draig, ac yn ysgwyd ya beryglus o ddiddal o gylch rhyw un fydd yn ddigon anturus i chwareu a'i blaendorch. Gordoir aw- yrgylch y Ty gan gymylau cadgyrch Affrica, a chynen yn nychu nerth y blaid Ryddfrydol. liyna gyflwr pethau hedd- yw yn y Senedd. Tybed fod ysbryd Glad- stone mewn adgof hiraethus am rai o'i fuddugoliaethau ar lawr St Stephan wedi dod am dro i'r oriel a chanfod y gyflafan —nid tosturi yw y gair allai ddatgan ei deimladau.

Enwau Lleoedd Cymreig.