Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

Advertising

BRWYDR WATERLOO, YN NGHYD\…

[No title]

J Y PLA CYFFREDINOL. --()-

News
Cite
Share

J Y PLA CYFFREDINOL. --()- Nid, wyf ynii creidu fod neb a, amheua, nad | yr ysfa gyffredinol am enill a,rianl heb weith- 101 am dianynit,, yw un o'r plaau mwyaf di- nystriol sydd wedi ymiediaenu hyd agos. yr hold fyd gwareiddiediiig. Ewch i'r He myi> och, a; cheiwch weded a, chlywed effeithiau y pla sydid! ym planu ie/i wre.iddi,a,u' agos yn. inhob cylch, 01 gymdeithas,. Cymerwch y mwysfrif o'n newydd^aduron Seisnig, a chewch yniddfynt golofnau yn ddyddiol i'r ■, unig d'dyben 01 ledaenUl y plai. Pan mae yr 3wdiurdadau ar eir heithaf yn ceisio ata.1 pob haint rhag annh-reithioi poblogaeth ein gwlad mae y pla, cyffredinol, nid yn unig yn cael pob chwareuteg i yml-edaenu, ond yn cael cefnagaeth y gallu mwyaf yn ein gwladf--Y Wasg. Yn wir, rhaidi cydnabod mai y Wasg syddl wedi lledaenu y pla. Pe buasai y Wasg wedi cau ei chodofnau yn erbynj yr ihajnt panl oieidid yn dechreu, tori allan, nid yw yn debyg y causai nemawr o- afael ar y byd. j Nid oedd 'gamblo' 11Ia, 'beto' yn wyibydld- ¡ us i nemawr yn ein gwladi cyn i'r wasg ddech- ireu rhoi ei chefnogaeth iddynt. Nid oedd yr hen Gymry yn g^ybodl nema.wr ddim am y pla syldd yn annhriedthio yn ein dyddiau ni. Nidi yw ytri Iaith Gymraeg yn meddu ar eiriaiui ddgon deffiniol i fed yn gyfystyr a, gambling a betting. Ac nid: wyf yn bwriadu mynedi i'r dlrafferth, i gynyg rhaiii yn hyn o ysgrif. Byddl bastairdd-eiriau fel 'gamblo' a 'betto' yn ddigon uirddasoil i dldeffiniOl y pIa:, ac yn fwy dealladwy na geiriaui gwar ant edig, hydi yn nod i'r diarllenwyr hyny ydynt hyd yn hyn.; iheb deimilot ei effei thisiU. Fe cldywedir fod hap-cliAvareUiOn wedi bod yni boblogaidd, yn 1 b .I ein gwdad er's canoeddi 0 flynyddoeddi, ac fodi 11-aweir darn o dir wieidi ne:widi d wyl aw trwyddynt. Dyna, medd rhaiii, -sydd yn) cyfrif am y gymysgfa sydd yn rhai tiroedd— y caeau perthynol x wahanol berehenogion yn blith draphlith trwy1 eu gilydd., Ond nidi hap-chwa,reu) sydd wrth wraidd y pla, syddl yn ymledaenlll i bob congl boblog- edig. Pe gellid sefyll air hajp-chwareu, ni fydidai y difrcdl moT' leirchyll. Nid oes dim Isyididi yn ofnadiwy o clldrwig mewn! enill, na cholli, os mai. dim ond ffawdi yn unig sydd! yn rheoli yr hap-chwareu, er fod ein deddlfarji yn dweyd yn wahanol. Cospir ar ben heol, er y diichon [la; fyddai un math o dwy 11 yn nglyn al'lrl cyfryw. Nidi yn yr hap-chwareu mae y dirwg, ond yn y gyfuni- drefn sydd yn ei gwnieyd yn bosibl i ddrwg-1 weil lire* lwyr droi, pob elf en 01 ffawd cysyllt- iedig a'r: hap-ch-ivaieu yn sicrwydd esnilJfawr o'u tu eu hunain. Mae miidoeidd' ar filoedd yn Mhrydiain Fawr heddlyw, heb son am un wlad arall, sydd yn byw yn frais ar gynwysiad i lloigellau dynion sydd 01 dan effeithiau, y pla, cyffredinol. Ami wi i nadi yw eiÏn dynion goreu wedli bodl yn beth acho-s: i ledaenui y pla ar draws, y byd. Bu y "lottery" a'r "prizeHdirawing" yni boblogaidd iawn rai blymyddafU! yn ol. Buwyd yn codi a,rian at I bob math Oi achosion trwy eu cymihorth. Ar yr olwg, gyntaf, nidi oedd daim dirwig yn y cyfryw, ina. neb. i'w beitÜI am wneyd defnydd a gyfryngau feily i godi arian. Ond mae yn bosibl fod: ein dynion goreu wrth gefnogi z7' z) yr hapchwareuon, neu yr hapi-foddion hynlY, yn umol a rheolau diniiweiidrwydd! a, chwareu- teg, wedi boidi yinj achos: i godli llewis poibl i ddwMi yr hap-chwareuon yn rnlaen heb gysgod diniweidirwydd na, chiwanx-utetg yn agos iddynt. Nidi yw yn bosibl i ddyrn gonest enill arian wrth "gamblo," ondi yn unig 01 ddamwain. Rhaid taflu cydwybodi i'r gwynt, cyn y byddio dyn yni medldlu y gronyni Heiaf o obaith am wneyd: elw o daiIll effeithiau, y pIa. H,a,p-chwa,reiui yn wir! Nid oes, dim ond I lloerigioni a gredant. y geliir 'gamblo' air lin- eillaUi gonest. Y saiwi sydldl yn llwyddlo i wneyd ari-an yni y ganghen hon o I adlrad, lliw dydd golem, dynicni ydynt, nas, geliir ymddir- ied i'w gomes,brwydd mwy nag :il ladroni pe:11¡- ffordd. Ondi y dirwg yw; fodl y cre:aduriaid idigydwybod a diegwyddor ynl ymbesgu ar gefnau dynion sydd wedi, syrthio i afael y pIa. Coispir 1 ladroni pen-ffordd, ond goddetfa cyfraith Prytlain i did riom fynedi ag ariani o logellau pobl, a gyfinr yn aingenach na ffyliaid, os gwmeir hyny yn unol a, rheolau ,gwar8,ntedlirg 'gamblo' Ar y saw! a, fiingir mae y bai, bidl- siwr; ond miae, y pla wedi- mynedi mor gyffredi nod, fel mae yn anhawdd! le cael dynion digon caM i wrthsefyll y demtas,- iwn o gymerydi eu blimgo yn fyw. Mae t, 'gamblo' wedi ymb, elTffeithin, meis ydvw yn un o'r celfa.u cairn yn mrydi llaww. I'r sawl sydd! yni hyddysg yn ei holl gyfriniom, geliir dweydl ei fod ytr ochr dlde i'r berth m,ewn naw achos, 01 bob deg, a'r rhai svdd yn gwneydi i fyny1 y ddegfed, dynion, pwrpasol nawi achos, 01 bob deg, a'r rhai sydd yn gwneydi i fyny y ddegfed, dynion, pwrpasol .iawn i roi olew air olwynion y peirianit, ydynt— dynicn anhebgorol, y1 mieistr yn y11 gelf gain i'w gadw yni fyw, ac yn boiblogaidd1 yn ei fruisnes anoinest. Bu amser, pan nad oeddymi ni yn N hym- ru wedi clyweidi dim ond swni 'gaimblo-' 0 bell —oi gyfei,riad Montei Carloi ac 'Epsooii Down. I A phe buasaii y pla wedi cadw heb ddyfod yn nes, atom na,'rUeüled:d hyny, ni fuasai y bobl sydd yn gorfod enill ell bywiolaeth, trwy chwys eu gwynebau moir1 erchyll eu cyflyrau .I b oJ !beddvw. Nid oes- nemawr dref na, phentref yn ein gwla.d heb un o'r creaduriaid: hyny a elwir yn "Book-maker. Mae y swyddog hwn yn ban id i 'betto' air unirhyv. redegfa, bydded hwy rhwng rhedeg-feirch,, milgwn, m-ulod1, neu falwod. Caiff y, sawl: fyddoi yn myn;f ,J a'i arian iddo- yn ei logell, a'i wynt yn ei ddwrn, dldewisei geffyl, ei filgl,, ei ffnj, neu ei fa,Iwoden; a, chymer y'Boolcmiaker' yr holl gyfriifoddeb Ond pan, ma:e yn colli ar un, neu ddau, mae yn enill ar y gweddill. ac yn gwenu, a dymunoi am amlhadi ffyliaid. Nid oes ond ychydig ddyddiau o'r wyth- nos nad! oes: rliyw ymrysomfa yn cymeryd lie yn rhywle •• a. gofala, y wasg: Seisnig roddi digon o wybodaiefch am dartynt. Gvoelir y rhai sydd yn ngafaelioin y pla yn chwilota y "betting columns,ac wedi: hyny yn brysio 1 anfon eu harian trwy y llythyrdyi, neu fyned a, hwy i'r "Bookie" lleol, ai phoib un yn ffycld- iiog am eu gwel,edi yn, dychwelyd gyda Hog mawr yn mhen ychydig 01 oriau. Wedi y ] rhediegfa., yr orniest,, neu beth bynag fyddo ar'droed, dyna He bydid disgwyl pryderus am d I yr "Echo," neu yr "Express"—\ gael gweled pa mor: agCJts y byddiant i, fodi yn nhwinwyr! ] Yr wyf wedi syhvi a,r fwy nag un—adm:a- bydidiUiS i mi—vn methu myned oddiwrth cklrws y newyddiadurwr h,eb- redfeg eu golyg- < on diros golofnau y rhedegfey<ld. T' Wedi hyny aedi y papyr gydÚ gwynt. N Id oes I .0; ynddot ddim: arall yn werth ei ddarlleni. Ped elm y wlad' 1 ddistryw, mid oes un mynegiad jn y papyri hwyrol i dynu eu syllvv wedi y Ihvyddiiant neu y siom-y siom, fynychaf. Y 'BookÍ!élleol, sydd yn gyfrifol am leda,eniad oiimadwy y pla, yn mhob cyfeilriad. Gall y gweathiwr fyned a'i swllt yn ogystal a'i ben- ? wvydd°B Pwysigi hwn, a, dyna yw y ellditn. Daw1 yn hogyn i amturio ei goron a'l benadur, yn ogystal a'i swllt wedi iddo gaiel gafael ynddynt. Ar ol idldb ddiechreu cael bias air yr hudoliaeth felldigedig, gafaela yn d'ymach yaddia yn barhaus. Y plentyn yw tadl y dyni yn hyn 0 felldith yn ogystal ag mewn; rhagoriaetliau. 0 Gwaith anhawdd yw meddwl am unrhyw gystadileuaieth heb- fod "betto" mewn cysyllt- iad a hi. Nidi yw hyd yn nod yr Eisteddfod heb fod ym rhydd oddiwrth y pla. Nid oes un, brif wobr wedi ei henill yn ein Heistedd- fodau Cenedlaethol diwedidar, heb fodi ar- ian wedi eu colli yn nglyn a, hwy 'hefyd. Am ymrysanfeyddi y pel-droedwyr, nid ydynt yn boblogaidd o gwbl heb fod digon o 'fetto' o'r ddwy oohrr. A oes dim moddJ dyfekxo rhyw foddaon i atal y pla. cyffrediniol ? Nid oes fawr gobaith aim i'r Lly wodraeth ei. atal. Rhyw welllu a chilwgu ar yn ail a w'Dta ein dieddfau yn nhan- ol y trychineb. Cospir rhai yn Hym am led- aenu y pla, tra y goddefir i ereill fynedi yn y blaen i wrneyd! fel y mynont. Pan ddyg- wydlclo rhyw grwydryni osod ei fwrdd teir- troed ar ben ffair i 'gamblo'' wrth y gwerth ceiniog, bydd y gwr a'r got las yn sicr o gycT- io yn ei war. Ond am y "cairdiau" oedd yn lledaenu yl pla, yn fil cyflymach na holl fyrddau teir-traed y byd, goiddefir' eu gwerthu ar ben pob hevil, ddim ond: gofaJu fod nod y Llyw-odraeth ar bob pecyn, Gellir meddwl fod y Llywodraeth yn deicb- reu gweledi effeiithiaiui y pla,, ac ynl dechreu tybio fod yn bryd. ceisio rhoi tipyn 0 atadfa arnoi. Mae dirpirwyaeth yn trafod. y mater ar hyn, ,0 brydi yn y Brif-ddinas, a: rhai o brif ddyniomi y Deyrnas yn dweydi eu meddylia-u yn bur groiew arnoi. Os. ca Prif Ynad y Brif-ddinas ei ffordd, lied debyg y ceisir syTiudi irhai 0 achosion, y pla. Ond myn- y Ian yn esgor ar1 lygod yw y rhan fwyaf d r I rprwyaiethau. Carwn weled1 beth fydd candyniad y draf oda.et h bresenol. BRYNFAB. -:0:-

PENILLION --0-

[No title]