Skip to main content
Hide Articles List

18 articles on this Page

".-------PILSEN I'R DOCTOR…

News
Cite
Share

PILSEN I'R DOCTOR GWAITH. t MR GOL.-Y mae yn amheus geuyf a fyddai yn adichonadwy, ar drothwy yr ugeinfed ganrif, gael corfforaeth mwy hwylus o'r hyn adnabyddir yn gyffredin wrth yr eriw 4 cynffonwr,' na r eiddilwch nw yn-igwreyda dan yr enw •yniweir- ydd,' yn y Darian ddiweddaf. Parod wyf i ymgroesi y funyd hon, yn herwydd i mi sichlysuro v dargantyddiad. Nid treth ddibwys ar chwaeth dda mil- oedd darlienwyr y DARIAN oedd darllen treth mor ddiraddiol arnynt, a gorfod goddef vr ing o'u trywanu yn nhy eu car- edigion, gan un a eilw et hun yn weitbiwrl Mae'r yshryd sarhaus, a'r awyrgy'ch es- tronol sydd o'i gwmpas, yn creu amheu- aeth yn fy meddwi yn ngbylch y berthyn- as hono. Wedi cyfrif iddo drawsder sc haerUug ;r\vydd nodweddiadol, buan cunfyudid mai corff go eiddil oedd yr sderyn drigai yn y plyf rhwysgfuwr hyny; acmat gwr isi ^ddol o ran qvnysgaeth lenyddol, feddyiiol, a tr10esegul ydyw. Dechreua ei ysgrif ag aflerwch a di- wedda hi a syiwadau dibwynt, plentynaidd A siarad yn garedig. y mae yn ofynol cynal ei frawddegnu a chlustogau, gin mor fregus ydynt. Arfera eiriau ymsathrol fel Mae dynohaefc-h, boneddigeidirwydd, a synwyr cyffredin yn galvv,' &c. A thrwy gorff ei ysgrif dengys ddiffyg y synwyr o -gyfartaledd ynddo, wrth gymhwyso. y cyfryw at ychydig baragraffau byrion. Sonia am ddynion ilwfr, anesmwyth, dia gar, ai gwna yn eiddil mewn cyd'nariaeth, ac eto dyma yr ymbonwyr a siaradai mor nawddogol, mae yn brawddegu yn lled ,dda l' Cyn y derhynia gardod o ganmol- iaeth o ddwylaw mor wywllyd, claddwn fy nipyn dawn yn nghongi cae bresych yr Hendre, neu rhoddwn hi i'r doctor gwaith i ladd iiygod y gymydogaeth. Pel meddyliwr, nid yjt yn amgenach na cha^eg adsain syniadau pentoel cymdeithas a rhagfarnau—gwr a'i enaid yn brashau ar gysylltiadau bydol—yn taguei linellau, a thybia fod ysbryd taeog yn gwasanaethu yn He argyhoeddiadau. Nid yw yn alluog hyd yn nod i drwsio hen wirionedd, chwaethach rho'i goleu dwyfol yn nghalon un newydd. Chwiliais yn fanwl am ty!j-lvr, o gydym- deimlad ag awyddfryd ddycialoi dosbarth "0 weithwyr goreu y dy wysogauth, a'i fod yn gwrando sr galongwerin ei wlad yn ■byrlymu gan ddyheuon am fywyd parch- ttsach, ac esmwythach byd—-ei fod yn liyddysg yn rhagleni symudiadau cym- deithaso!, ac wedi dal rhyw gymaint ar y syniad?u hyny sydd yn hedeg yn yr awyr- gyich, ac yn canu profiwydoliaeth yr oes <eithr yn ofer. 0 ran--dim i'r gwrthwyneb yn ei ysgrif. byddai lawn cystal i chwi ddysgu Clochdy Llangyfelach i ddawnsio ag i Cyniweirydd' ymddadrys o rhagfarn- au ei oes. Tybiwn wrth wel'd foO, I dynot- 'iaeth, bonedd i <reiddr wydel, a synwyr cyff- redin, &c., wedi galw a-rno, y byddai yn barod i godi ei ddeheulaw o blaid cynydd ond canfyddwn fod y rhinweddau hyny wedi galw yn unigrwydd arno i wrthwynebu •y dosbarth hwnw sydd yn dueddol i ruihio i or mod rhysedd." O ie, rhutbro-rhutbro i gadwyno gorthrwm i ryddid cymdeithasolj ac i fwynhau breintiau dinasyddion fel ereill-dosparthdybiafotl gwely cystudd yn 'ddigon cysegredig i ryddid daenu ei haden yn dyner drosto, ae f, d dagrau trallod yn ddigon chwerw heb i Ormes gweithfaol sangu yn rhy hyf ar dawehveh eu haelwydydd. I Gormod rhysedd yw hyny, ebe Cyniweir- ydd—dyna galon dyner sydd dan ei ddwy- iron! Dosbarth yn rhuthro i orlllod rhy- sedd ydynt, ebe fe. Tybed fod doctor y gwaith wedi gofyn i ddynoliaeth, bonedd- igeiddrwydd,' a: synwyr cyffredin i guro wrth y drws iawn ? Ai nid ymlw bro oedd- ynt i'r drws neset at Dafydd Dafis, sydd yn gorwedd yn ei wely er's misoedd dan effeith- iau damwain gafoddyn v lofa; ac efe yn 'unig gynalia ei deulu o wyth, a dim ond ^hicentiate' o'.ddoctor ;,n gweini arno. Gwir fad y lofa yn taju tua 200 yn flynyddol am ei wasanaetb, ond nid yw hyny yn sicr- dan y drefn bresenol o wasan.aeth teilwng! Tyr'd, Cyniweirydd, genyf fi i geisio gwneyd i-hywbeth dros Dafydd Dafis yn ei .adfyd Gormod rnysedd,' tybed Tyr'd, gwel ei briod a'i gwyneb- yn euro gab o id Gormod rhysedd' ddy wedaist Dere yn awr, gwel y plant bach gruddlwyd yn eu carpiau o gwmpas, Gormod rhysedd!' Tybed i Tyr'd i fewn i wel'd sut y mae Dafydd yn d'od mlaen gyda'r doc- tor gwaith-dybiau wedi rnyn'd lawr. Fe- :allai fod ei gwpbwrdd yn wag. 4 Gormod rhysedd,' aie.1 Dichon y bydd Clafdy Caerdydd yn agor ei ddor iddo, fel y gall gael y gwasanaeth incddygctl goreu, er nad yw y lofa yn cyfranu dim atei dreuiiau, a byddai yn ormod rhysedd i ail drefnu pwnc doctor y gwaith, a cbael meddyg o .alluoedd dysglafr i'r gymydogaeth, serch i I z:Y gysur canoedd o deuluoedd fyn'd yn deilchion gyda threfn mor ddirywiedig a'r bresenol. Mae dyno!i'a.eth, synwyr cyffredin, a boneddigeiddrwydd J yn dra anffodus i alw ar Cyniweirydd, gan nad yw ddim uwchlaw bod yn ddichellgar drwy wneyd pwnc doc- tor y gwaith yn gwestiwn personol. Ebe fe: G Amhvg yw fod rnyw feddyg gwaith wedi I cynhyrfu yr awdwr.' Oru. wyddai ef fod y diwygiad yn cvmeryd ffurf gym-edmol, ac fod cyfn yn nbrefn doctor y gwaith yn caelei fatnvysiadu yn raddol gan lofeydd y Deheituu. ? Gwastraffa ofod y DARIAN i falu ewyn, yn He troi sylw i'r egwyddor ohawl gyfiawn y glowyr i ddifodi y drcfn bresenol. Ond dychryn mawr Cyniweirydd ydyw tCyngrair Glowyr Deheudir Cymru. Meddai: < Crcdwn fod gan Gyngrair Glowyr Deheu- 0 dir Cymru ddigon ogolaid heb ymdrafferthu gyda phethau o'r natur hyn.' 0'1' natur hyn! Onid dyna waith y Cyngrair yw yrndra- fferthu gyda phethau o'r natur hyj ? Ac y mae gair ci nerth yn ddigon i ysgubo Doc- tor y gwaith oddiar y chwareufwrdd. A phan tery y Cyng'air ar y pwnc hwn, bydd yr ergyd mwyaf effeithiol dros ddiwygiad cymdeithasol yn hanes y glowyr. Cawn ddychwelyd yr wythnos nesaf at Cyniweirydd pits en tr doctor gwaith. G_\K I i:\i.oi. I

tABERHQNDDU. )..—

LIcngyfarchiadau.

CWMAMAN. I-

Llwyddiant Cerddorol.

hirwaINT"

MENYW MEWTJ FFLAMIAU. •—>..(y

NODI ON M1N Y FFORDD. -0--

| MOUNTAIN ASH. -| I—0—j

Cymdeithasol.!

L lenyddol

Cvnffhexdtiol, • }

Eisteddfodol !

• :ot! BURRY PORT.j

NODION 0 RHYMNL'

-:0:-TYLORSTOWN. '--0--

CWIsIAFON.

YSTALYFERA.