Skip to main content
Hide Articles List

10 articles on this Page

BRWYDR WATERLOO, YN NGHYD…

--0-; WATERLOO.¡

Y GAUAF GWYN.]

News
Cite
Share

Y GAUAF GWYN. ] Er ein bod) yn awrr yn nghanol tymhor y rhew a'r eira, ruid ydym hyd yn hyn wedi gweled arwyddion llawer o brysurdeb yn mhlith "Yr angylion ceinion c'oedd Yn en,elfio stoc y nefoedd." Nid ydym, ychwaith wedi gwele)di y "Scwd Rewedig," a, T'haid mai mewn adgof yr enill- wyd yr englyn iddi yn Eisteddfod, Glyncor- nvg. Mae yn wir fod Gogledd Cymru yn guybadi beth yw y gauaf gwyn, er cyn gwyl- iau y Nadolig. Cafwyd enghraifft yno o "Auaf o'r hen ffasiwn," fel y dpvedir geniym HI:' sydd bron wedii annghonc. beth yw "gauaf caled." Tua saith mlynedd i didechreu y flwyddym hon y cafwyd) rhew ac eira teilwng o Auaf Gwyn. Ataliwyd) agos bob gorchwyd allanol am tua clau lis, a, bu cryn ddioddef o henvydd hyny. Dyna y pryd y meddlyliodd Morien g'ntaf fod ymddo wreichion awen. iApelicdd' n ddifrifol, gan na.d beth am awenyddo1, am gymhorth, oddiwrth Ar ■:rlw} dd(-s Llanofer i leddfu yr angen ain ym- vorth a thanl yn nghymdogaeth Llwyn Onn, Os ydych ym cofio, hefyd, apeliodd "Y Bichr.n Ifanccoffa da, am dano— at gyf- oethogion: y wlacl air yr un mater, ac yn eu pli th: at Arglw,1Idi Tredegar: "Rho tuiri spec o'r arian spar O'r digon sy'n Tredegar." C-tir rhai i honi mai bendith i bawb yw absen-kleb gauai gwyn—rhew caled, ac eira trwcht; am wytbnosau. Mae hyn fel pob- peth a,all. ?g dddo ddwy olygwedd, a gellir d2(iJu o'r udwy ochr gydag anffaeiedigrwydd areithyddol. Nid oes neb a. wyr werth rhew ac eira yn well na'r amaethwr. Treiddia y rhew o dan sydfeini ei gwysi i ladd y pryf- aid a wnant ddifro,di ar ei gwydau yn yr haf. Arbeda y rhew hefyd: lawer a lafuir a thra- fferth iddo vn ystodi adeg hau a, braena.ru. Wedi rhew caled, gwna, un dyci a gwedd; o geffylau fwy 0' waith n,a dau bar wedi "gauaf das," a hyny yn- llawer mwy effeithiol. Nid oes dim fel cael pobpeth yn ei dymhor. Fel rheol, os ceir misoedd cyntaf y flwyddyn yn nghafaelion y rhew a'r eira, mae gobaith am wanwyn cynar. Ond os ceir hwy yn agored a llaith, odid'fawr nad gwanwyn oer- llydl a diweddar fydd y canlyniad. Nid oes neb yn ofni gwanwyn oer yn fwy na'r amaethwr. Dyna'r pryd y ma,e gobaith y nwyddyn yn y glorian. Os ceir gwanwyn cynar, tymherus, mae ei bryder i gryn radd,- au wedi diflanu. Bu adeg pan fyddai hyny yn effeithio air holl boblogaeth y Deyrnas, Yn awr, pan mae y boblogaeth yn dibynu ar feuisydd tudraw i'r mor am eu cynhaliaeth, nid oes neb ond! yr amaethwr yn hidio sut auaf a gwanwyn a gawn. Ond nid oes modd boddloni pawb mewn tywydd gauafol. Gwelir y gweithiwr allan yn cwrcydu ac yn cwyino os bydd yn rhewii am fis. O'r tu arall, bydd y gweithwyr "skates' yn wenau o glust i glust tra parhao y rhew i "gloi dwr idian galed ia." Nid yw cicwyr y bel droed yn hoffi y rhew, am y gallai eu penau gael talu am wrhydri eu coesau. Fe g*:ir rhai a honant .yvb^lai yn ddymunol cael gauaf heb rew nac eira. Dic'non v gallem ni yn y wlad hon wneyd y tro heb auaf gwyn, er }' byddem yn rhwym odieimlo o herwydd hyny. Arbedir miloodd os nad miliynfiu o a,rian y Trethdalwyr pan geir gauaf glas. Nis gall pobl ein trefydd a'n dinasoedd mawrion feddwlam gerdded trwy Jlroedbecùd 01 eiira. Felly, meddyliwch faint a gostia clirio y enwd gwyn oddiar ys- trydoedd uni o'n trefydd, mawrion. Gall y gweithiwr allan, ddal y fantol yn gywir y;1 ystodi y gauaf gwyn. Pan atelir gwaith y •morthwyl a'r picis, mae gwaith y rhaw a'r ys- gubell yn dechreu. Ond y trethdalwr gaiff ddiioddef rhwng y ddau eitha,fion yn y tyA\1dd;. Gan ein bod yn y wlad hon yn gorfodi ymddibynu ar wledydd tramoT am bobpeth agos, end glo, dylem ystyried beth fyddiai trffeithiau absenold-eb rhew ac eira mewn gwledydd y tu draiw i'r moroedd. arnom nil. Ya ystod, y gauaf gwyn, mae cyn- hauaf yr ia yn Sweden a Norway. Torir ef yn dalpau mawrion a,r Jynoedd ac afonydd grisial y gwledyykli hyny, a dygir ef drosodd i'r wlad hon wrth, y miloedd 0 dynelli. 1a y gwledydd hyny sydd yn lliniaru y püethder yn yr haf yn ein trefydd mawrion. Gelhr cymhwyso y sylw hwn, at yfwyr y 'lemonade' yn ogystal ag at yfwyr pethau. paethach. Y talp ia yw gobaith. y claf fydidb a'j ben yn oddaith o dan effeithia.u y dwymyn. Heb. ia, byddai rhaid i ni fyw ar ysgadan heillt- ion am chwe' mis o'r nwyddyn—y rhai hyny o honom .sydd yni credu mewn pysgod fel defn,- yddiau i wneyd ymenydd. Ond dichon y meddylia rhai y gallai v byd fyned yn ei flaen yn •dsdigon da heb gymaint a chawod o eira. Camsynied maAvr yw hyny. Absenol- deb eira sydd yn gwneyd rhai o, afonydd gwledydd y trofanaiui yn gafnau sychio-n am haner y flwyddya Pan gilia'r gwlaw am fisoedd, nidi oes trysorfan ar y mynyddoedcl 1 wneyd i fyny am brinder ystorfeydd y cymylau. Byddai yr Aifft heb son am dam oniba.ia-myreira.syddyndlsgyn ar fyn- yddoedid. Abyssinia. Hwnw sydd yn porthi y l de, nes peri iddi lifo'yn fendith ar draws y gwastadeddau. Eira, y mynyddoedd sydd yn cynorthwyo y Nile i lyfn y brasidier o gronau y mynyddoedd tuag i lawr, a.c wedi hyny i'w .ddosparthu ar draws y t'roedd, fel y gallo yr hauwr hau a'i law, a nyfrhau a'i droed mewn, gobaith sicr am gnydau breision dair gwaith yn yr un flwyyiidyn. Mae yr India hefyd, i raddau mawr, afi jhvyddiant a'i, chysur yn ymcMibynu ar gyf- lawnder o eira. l'dae y parthau hyny o'r wlad. nad ydynt yn cael eu bendithio ag effeichiau y cnwd gwyn, yn ami yn dioddé oddiwrth brinder gwlaw. Dvna yr achos o'r amI newyn yn y wlad hono. Mae y nifer luosocaf o afonydd mawrion India yn cael eu caidw yn fyw gan eira. Pe paHai y enwd gwyn ar y mynyddoedd syddl a'u penau yn mhell uwchlaw y cymylau, byddai haner India wedi ai diboblogi. Trwv gvrnborth yr eira., mae celfyddyd yn me?d!ru troi y gwastad- eddau i gynyrchu ar en canfed, a hyny heb i gwmwl cymaint a enledr llaw wneyd ei ym- ddangosiad, am fisoedii. Awdurdodau y ,gc)s, \vdad: hon sydd wedi bendithio- yr India, a chamJasau i arwaiix y dwfr i feusydd sydd yn talu yn dda am hyny. Ond heb eira, bu- asai yr afonydd mawrion yn ogystal a dyfais I y Prydeiniwr yn ofer. j l^r nad yw pob gwlad, yn, ymddibvnu fir eu > hafonydd i ddyfrhaui a brashau y tiroedd, anhawdidl dyfalu sut drefn fuasai ar fasnach unrhyw wlad amiddifad o afonydd mawrion mordwyol. Yn rhai o wledydd Ewrob, ni fuasai amryw o'r alouydd mwyaf mor ddefn- yddiol oni bai am gynyrch y gauaf gwyn. Mae deddfau anian yo: go-sod eira a.r y myn- ydoedd, yn He gwlaw ar y dyffrynoedd, i ffrwythlonii gwledydd, sydd yn cael eu pobi gan wres trofanal. Pe bua.sai y cymylau yn arllwys diigon o wlaw mewn un tymhor i) ddiwallu y tir am y gweddill o'r flwyddyn, dim ond drfrodi allasai dieyrnasu ynddynt. Ond toddia-yr eira yn raddol fel y bydido y tir yn galw am ei fendith, ac anian a wella, a'r trigolion a, dtHiolchnt; ami drugaredd y | ganjial gwyn. Halen y ddaear yw yr eira. Gwyr yr amaethwyr am effeithiau daionus y cnwd: eira ar yr egin, ac ar y borfa. Ceidw y fantell wen yr egin rhag Jlymder y rhew, a cheidiw y gwres rhag diflanu oddiwrth wr- eiddiau y glaswellt. Yn awr, yr ydym yn dechreu clywed aw- grymiadau am dreth ar y coed a ddygir i'r wlad hon, yn ogystal ag ar y glo a anfonir oddiyno'. Byddai byw heb goed) yn y w]ad hon yn dipyn o beth. Os trethiir hwynt, ant yn ddrutach i ni, ond pe na, ddisgynasai eira yn y gwIedydd lie yr ydym; yn ymdidsibynu am goed, ant yn ddruta.ch fyth. Dygir am goed, ant yn ddrutach fyth. Dygir swmi enfawr o'n "coed glo" o ogledd Ewrob, ac o Canada, lie mae oerfel eithafol y gauaf yn farwolaeth i bob planhiigyn ieuanc. Ond mae natur yno yn gwisgoei chlog wen drweh- us, a'r coadi ieuanc yn cael eu cadw yn gyn- hes o dani, nes daw haul y gwanwyn i'w croesawu yn ol i dldiogehych. Wedi i'r coed gyrhaedd. ychydig flwyddi, gallant ddal yr oerfel, ac ysgwyd eu penau yn y gwynt pan hydi eiu ceseiliau yn yr eira. Pa sawl "coed- wr" sydd yn -rned,dwi. ii-Irth daro ei fwyelJ yn y mai yr eira sydd wedi ei chadw yn gadarn a llumddd yn ei gwlad frodorol, ac i fotdi yn dtlefnyddiol o dan ei' law i ddal esgeiriau mynyddoedd: Morgamvg heb ymdidatod ? Buasai mwy o brinder coed yn ein. gweithfeydd', a, 11 ai o "asglodi a, blocs" i'w cludo tua thre, oni bai fed .yr eiira yn gwarchodd y fforestydd' ieuainc yn y gw!ed- ydd gogteddol. Os ydym ni yn y wla,'J hon, yn hoff o auaf heb rew ac eira, rhaid d ni gydnabod mai gauaf gwyn IYW y goreu er lies cyffredinol, serch caelambel1 litlir air y palmant, ac ambell belen o eira, yn ochr cern. .¡ BRYNFAB. ;o •

!' Y SENEDD.;..:' -(.,-----

lawn Ddefnydaio y Gal)v. -…

Llygedyn o Obaith.

Yn Mhia Le yr Oedd Perygl.

-:0:-RHAGLEN FFEDERASIWN GLOWYR…

Y Rhag] en.

Advertising