Skip to main content
Hide Articles List

4 articles on this Page

YB ARWRES FECHAN.I

News
Cite
Share

YB ARWRES FECHAN. I Wedi i Dorothy gasglu yn nghydei holl wroldeb er ccisio llywodraethu ei hun, arosodd nes i'r dyeithrddyn gyrhaedd. "Maddenwch i mi foneddiges," ebai efe mewn llais crug, ond nid anbyfryd; "maddenwch i mi am fy hyfdra." Gwnaf yn ewyllysgar, loneddwr, ? maddeuwch ebui fy nghyftro yn oglyn seh dynesiai. Y mae y wlad mor IhWD o ys. beilwyr, fel yr )dym ni y meoywod druain I me.wn~-D*y'er a oh ffro p irhacs t-a y mae eith arddangosiadchwithau, foneddwr, mor fawreddog." fJY-taae- hyay ynwir, ebai -efe,- gaa dy.nit-iA--law trwy ei farf hir a pharthog y mae- menywod a gwr) wod yn ami p i llesmeirio yn )r olwg amaf fi harfah amiywiol, fel y mae eich cyffro yn dra maddenol. Hetydyn yt amseroedd ter. iybglyd hyn, y mae ymddangosiad dy* eithriad yn creu amhenaeth. Hefyd, y mae ymddangosiad yr holl arfau, hyn yn ddigon i arswydo y gwrolaf o'r rbyw fen- ywaidd. Y u wir, byddaf yn cario yr arfaa diQjfifcriol hyn fel amddiff/mad yn erbyn jsi#'<lwyr a dynion drwg o bob math." 41 Yr ydych yn gwnend yn gall," ebai Dorothy, ac y mae rhyfel yn beth mor o £ 1d8." 44 Ydyw, y mae rhyfel yn ddrwg din- ystliot, yn enwedig pan yn cael ei gario mor Wl fel ag i dywallt gwaed. Eto, gan lod natar wedi fy nghynysgaethu a medr milwrol, (a thynodd ei lav eilwaith trwy ei fari), bydd i mi yn fmn ymuno a'r fyddin. Ya bresenol-er dyfod at yr hyn a'm dygodd yma-yr wyf yn preswylio yn mhalas Count Ftleto, ac yr wyf wedi fy anfon yma i wahodd Bonwr Mathews i dalu ynmeHad ag ef y prydnawn hwn mewn oysylitiad a phynciau o bwys neilldaol. Fy eaw ) w J aan Pttcheco." 44 Ao yr ydych yn ngwasanaeth y bon- eddwr tra dymunol hwnw, a ydych ohwi ?" ebai l)oroth», gan edr/ch yn ddymunol yn ei tygaid. IrY mae weli bod yma mor fynych, fel y/dychymygaf fy mod yn hollol gyd- nabyddus a chwi." Gobeithio y meddyliwch eich hnnan folly," ^bai Pacheco, yr hwn a eetynai ei l £ W ae a ymgr/mai yn ddefosiyneL Yr wffYD falcho gael eich adnabod." | Ysgydwodd Dorothy law yn swill ag fll gan roddi iddo hefyd ei henw, ei ga hyubysu 101 Bonwr Mathews wedi myned taa phreswylfa y count. — < J* Felly y maefy neges wedi ei chyflawni Dorothy iawddgar," ebai efe, "aefelly mi bydd i .mi eich beichio a'm cymdeith- as, Nid yw eich presenoldeb yn faich o pbl Bonwr Pacheoo; yr wyf yn falcfe o'r y mgyfarfydd iad^" ebai Dorothy, gan gwdded wrth ei ochr» "Dymuaaf ioSwi hspus, ac y braidd'yn l Mof, Brydfiwia ypelydtti yr « mei yn nrnohl^! Jimmr, y mae IWJD. mewn bjwyd gwlail ofc vwr. • tmaet- fifbatTacheco; ond y mae pethan yn tynn yn ol o ddymunoldeb giriadol. Er eaiampl, fel yr oeddvn yn dyfod i fyny y ffordd, rhuthrodd ci o fwthyn gweledig, .80. gymerodd ddarn o fyDghoes cyny gaHaswn ddyiod yn rhydd oddiwrtho. Y mae y golygfeydd oddi- amgyloll ya ddeniadol, ond y mae yn rhaid i mi en gadael yn nghyd a'ch owmai swynol chwithaiL Wedi iddo gyrhaedd y glwyd, tynodd ei het er cylwrch Dorothy drachefo, ao atabai hithau mor foesgar ag y medrai. Yea aeth y dyeithrddj n ar gefo ei tale, gan farchogaeth ymaith, eto yn moes gy&rchDorothy. H Y fath ddyn cariadus," ebai hi wrthi ei hwet wedi iddo iyned o'r golwg. C8 Go. beithio i mi wsend argraff ffafriol arno. A gaf fi byth ei weled eto ?" ^hodiodd o amgylch yr ardd nes deoh- renodd y nos ymdaentr, ac yna dychwel- oddat Ada, gan fjnegu iddi am ymweiiatf Pacheco, a myned yn mlaen yn mhellach yn nghylch- y person anhysbns yn y ty. Yr oedd tywyUwch yn oyflym ymdaena, a £ f feneddiges leaanc wedi dechrea par- otoi am fyBed tvar ty, pan y clywyd ter- fysg cyffroea yn y pellder, a swn carnan ceffran yn oylSymn ar y ffordd. MT»wrf6edd fewrj^eth all fea/' ebai Ada, a neidiasant ill dwy ar en traed. Y Gomanchiaid y Comanchiaid!" crochfleeddiai y person oedd ar geffyl. Y maent yn yr ymyl, yn ysbeilio, yn llosgi, ao:yn gym y aa ymaith." Y Comanchiaid ydynt lwyth o Indiaid, deg nei ddeaddeg mil mown nifer, o'r rhai y mae oddentn tair mil yn rhyfel wyr, Preswyliant yn rhan o Texas, a thalaeth- ao Gogleddof Mexico, Y maent yn hynod ryfelgar, a ohrwydrant ar hyd wastadeddan a ohoedwigoedd meithion heb breswyl- feydd. Y Kacnt yn rhanedig i dyl wy than amrymd, o dan wahand dywysogion, y rhai a ddevurir amen mednwwydd mewn Uadd ao yabeillo. Y gmt symndast i pylon Llyn Mapim, ynOoahila, o'r hwn le y gwnant ymgyrchladau i ganolbarth y talMthiao. cymydogaethol, gan ladd pob- logaeth pentrefi cyfain, ysbeilio yr oil y ddenant 6 hyd iddo, gym ymaith dda a lpd,. t oheffy&a y iladdedigion. Nid ydynt yn auethn ytir, ond yn ymddibynn yn hcdU rf ar ymgyrchoedd ysbeilgar. Y maent yn tcalpo pob gwryw gelynol, os na fydd r cyfryw yn elyn noW, ielly, C)II}.. want efTw boenydio. Oariant ymaitk bob merch ieaanc er bed yn wragedd iddynt, gan en cadw megys oaethion. Nid oes dim rhyfedd i'r waedd nchel Comanchiaid! Comonohiald I" achoei braw ar y foneddiges ienano a'i hathrawes. N i chawsant amser i ofyn nnrhyw ofyn- iadan i'w hysbysydd, yr hwn a elai helbio mor gyflymed ag j medrai ei geffyl fyned er ceisio ei ddiogelwcb. Syrthiodd yr athrawes yn ol ar y sedd yn yr ardd mewn arswyd gan lefam.-O i eawo ein I ladd I Yr ydym yn gystal a meirw. Fe'n cerir ymaith gan yr auwar- iaid. "Byddwch ddystew, Dorothy/' ebai y foneddiges ieaano, gan feddianu ei hnnan. Denwch i'r ty mor ddystaw ag y gallwch, brystwob." Ounlynodd yr athraweis ei metatree tpnacuVrtv, yr ton a sicrhSai bob drws ie- wrth fynrd trwyddynt, ac wedi cyrbaedd y nenadd, oanodd y gloch fawr tjarwm, er tetgliiyn nghyd yr noil weision a'r morwyn- km, er dyogelwcn enjhnnain a'r ty. Yr oedd o'i chwmpas mewn ychydig fynydan yr holl weision cy ffroedig—yn fenywod a gwrywod, a rhoddodd hithau iddynt y oyferwyddiadan aDgenrheidiol, gan en hanog i wroldet). e I ccy mae genym arfan ddi^bn jrif y ty, wrywod," ebai hi; "Michaefewch i'r is- tafell (lie y oedwir yr arfan, a denwcb & digon o ddryllian a Itawddrylliaa at eich gwasanaeth oil, yn gystal a'r labrwyr. Brysiveh." Ufyddhaodd Michael ac ar yr adeg olywid curo mawr wrth y drws allanol, yr bwn a arwyddai fod y labrwyr wedi c r- haedd, y rhai a oll/ngwyd i mewn er dy- ogelwcb. 1. i < "Yn awt i neity ty," ebai Ada. C611wn eu gorchfygn yn esmwyth ddigon, ond bod yn bwyllog a gwrol." Arweiniodd y ffordd i nen y palas, yn cael ei chanlyn gan ei phobl dychrynedi g; ac yn foan dyma Michael yn dyfod a'r arfau, gan eu rhanu rhyngddynt, ac estyn llawddryll llwythog i'w feistres ieuanc, yr hon a'i cymerodd gan ei archwilio yn fanwl. "Y Mae yn dda fy mod wedi dysgu defnyddio yr ofou hyn," ebai Ada wrth Dorothy, gan wnend pob pwyslais yn ei llais i galonogi y rhai eedd o'i chwmpas. 4<Bydd i'r wybodaeth a gefais trwy chwaren brofi yn ddefnyddiol yn awr." 44Ol yr anwyl," ebai yr athrawes, "byddaf farw—yr wyf yn sior y byddaf. Ol'r anwyl "Dorothy," ebai Ada yn ddystaw, ond eto yn wrol, a'i gwyneb mor welw ag areen, "eeisiwch feddiana eich hnnan i raodan, nen ynte bydd i mi fynu eich gym i'ch ystafell. Y mae eich nadan yn ddigon i ddigalooi ereill Nid yw eich perygl ehwi ond yr un fath a'r oil o honom." Cafodd geiriaa y terch yr effaith ddymnnol, dystawodd Dorothy, ac ym- lnsgodd i le o ddyogelwch, ond eto lie i gadgolwg ar yr^holl drafodaeth. "0 ba gyfeiiiad y daw yr anwariaid, fpaeddi^'ebaiMiohael. 4-Nid wyf yn gwybod, Michael—ond gwrandew<&, uDid dyna ndiadan yr an- jrariafd Tndiaidd*^ — Aeth y dystawrw/dd fel beddrod, a daeth swn annatnriol yr Indiaid ysbeilgar yn fwy-fwy amlwg, fel y daethant yn faan i ddeall y cyfeiriad yn dda. A y4yw y gwyr, gwragedd, a phlant oil yma, oddiar y tir, ebai Ada yn sydyn. "A oes neb ynol? Ownawd ymchwiliad brysiog, a ohafwyd fod un er labrwyr ar oL "YmaemidLmynedynThyddiweddar i edrych am dano," ebai Ada, feallai ei fod yn ymgnddio yn rhywle. Dyma nhw yn dyfod. Edrychodd pawb i'r cyfeiriad yr ed- rychai hithau, ao yn ngolenni y lloer oedd ar gyfodi, gwelent gorff o anwariaid di- dretn yn dytod i gyfeiriad y preswylfa. Y make.,n rhaid fod yna dringain neu gatt o hohynt," ebai Michael, wedi oy- meryd golwg graffds arnynt. 44 Y mae yn fwy na thebyg fod y rhan arall o'r blaid yn lIadd ao yn Uabyddio yn rhywle y fynyd hon." Cedwoh yn ddystaw bob un o honoch," ebai Ada, gan edryoh o gwmpas i'w gweision. Cedwoh yn nghysgod y ffan- fnr, fel ag i arddangos fod yr oil yn nghwsg. Dywedaf wrthych pan i danio. 44 Ond foneddiges," ebai Michael, 44 y mae y menywod a'i plant wedi myned i'r neuadd am ddioaelwfth- a fvddai ddim vn n- -1 F well i chwithau t,Ded hefyd 1" Na, mi arosaf fi i'ch oynorthwyo chwi. Dyma hwy yn dyfod 1 Rhoddodd yr athrawes ysgrech fain, gan ofidio na fnasai yn dilyn esiampl y menywod ereill; ond yr oedd yn awr yn rhy ddiveddar, ao felly ymwthiodd yn agoaaoh i r ffun-fnr. gan ofni anadlu o'r braidd. Y foment nesaf dyna udiad Indiaid yn adsain y gymydogaeth, a'r Comanchiaid paintedig yn amgylbhynn y lie. u Taniwob," ebai Ada. Ufyddhawyd i'r gorohymyn, a ohafwyd fod yr ergydion wedi gwneud gwaith, dychrynllyd ar yr ymosodwyr, y rhai 1D ebrwydd a ddychwelasant gawod o siethan o'n bwaao ond y rhai a ddisgynent i'r llawr yn ddieffaith. "Parotowqh am ail danio," ebai Ada yn Uawn hyder. Gollytfgwyd ail ergydion, y rhai a< wnaethant waith rhagorol, a'r rhai a dder- byniwyd gydag ndiadan ao yggrechiadigf mwyaf cyffroes oddiwrth yr anwariaid. Yr ydych yn gwnend yn rhagorol, wyf; ^bai Ada mawn llais ulir ond dys- taw. "Ymaentynmynedi amgyfohn y ty eto, taaiwoh." Y gwyr wedi en tanio o baroh at K meistres leuane, wrol, yr hon a garent mor fawr, a daniasant draeM^ ar y bar- bariafd a ddechreaeat ymMD a* y ty a phob math o offer a foiienl idffod o hyd iddynt t Cododd lief o anobuth o blith v Com- anchiaid gyda'r t-snia IOle v rhai aen- cilient, gan adael en meirw a a dwyiedig- ion ar en hoL c. Rhagorol dda," ebai Ada gyda th&a orfoleddns. <4 Yr ydych wedi achab eiok hanain, eich gwraeedd, a'di pUat^ ac y mae yn rhaid fod Eyny yn desiyn o «• foledd i chwi. Credwyf en bod wedi myned. -— -• Ysgydwodd Mioba^ fi be^ /■ ? "Y maent yn gyaKwynw^r eythreal- gar," ebai efe, a gillaat fodyn ymgaddio yn mhlith y llwyni. Amser a ddengys. Gwyliasant mewn dystawrwydd am haner awr, gan glowed baid o'r gelyn yn myned i'r bnarth, a gyrn yr aniftiliaid cy ffroedig allan o'n blaenaa i'r heol. Yn mhen ameer clywyd y terfysg cymypglyd yn darfod yn y pellder. "Y mae yr oil yn lawn," ebai y fonedd- iges, yr ydym yn ddyogel; ond beth ydyw ¡ swn ynaP Aroswyd am ychydig, a chlywyd yn amlwg ruddfanan y labrwr apsenoL Ai chwi 8jdd yna, Immanuel," ebai Ada, gan bwyso dros y ffan-far. le, foneddiges. Yr wyf wedi oael fy 0 nghl wyfo gan y Comanchiaid, acyn mtfrw yr wyf yn ofni. Wedi cael fy nghlwyfo, ymgaddiais dan y llwln. ao yr wyf wedi colli cymaint o waed fel yr wyf yn methu bron ymlwjbro. Ar hyn s/rthiodd gwraig Immanuel mewn llewyg, a phenderfynvyd agor y drws i'r clwytedig. Modd bynag, ni chy aygiai neb fyned allan, pryd y dywedodd y foneddiges,—44 Af fi, ynte, allan i'w gy- Tio-thwyo, dewch i sicrhau y drws arfy ol, Michael, ac sgorwch ef drachsfn pan y cursf. Yn faan yr oedd y foneddiges y tu allan gyda'r clwyfedig, yr hwn a ddfwedai wrtbi fad sooth wedi myned trwyddo. Pan yr oedd y foneddiges ya gofyn iddo gymeryd ei braich, dyma udiad an- natariol yn yr ymyl, ao Indiad yagyrnog yn gwneud ei ymddangosiad. Gwaedd- odd y foneddiges ar rai o nen y ty idd'od i'w ohynorthwyo, ond yr oedd yn irhy ddi- weddar. Rhoddodd yr anwar ei freicbian o'i chwmpas gan ei chario at geffyl oedd ya aros, ac ymaith 4 hi gyda chynymder, tra yr ndai yr ysbeilydd yn faddngoliaeth- us.

Y PARCH. JOHN ELIAS.

BBIRNIADAETH <3YFARFOD OY8.…

"DQETH d