Skip to main content
Hide Articles List

4 articles on this Page

ALFRED, YR ARWR IEUANC.

News
Cite
Share

ALFRED, YR ARWR IEUANC. PE'OD XLII. Yn mhen ychydig, daeth yr ysgrifen- ydd i fe-4n i'r jstafell frethlnol, adau lyfr mawr o dan ei freichiau, Etc wedi iddo ymgrymn i'r brenin, ceisiwyd ganddo dalu sjlw i'r abad. L^pidus,' ebai Dagobert, gan alw yr ysgrifeeydd wrth ei enw, catwn i chwi. edrych at eich cyfrifon, a'n hyt3bysu pa foryd y aieny ddiwy d Maicean a Marcelline. Agorodd yr ysgrifeeydd un o'r Ilyfrao, 80 wedi iddo d-dyfod o hyd i'r hants, a dlyfrif jehydig, atebodd, 'Cymerodd hyny le bedair blynedd- ar-hugain ac un misyn ol.' 'Mis, gyda pledair blynedd-or-bugain sydd oddi *r pan y dygwyddodd hyny, a dywedasoch ?' Ie. y t i-I S-in t,!tidd.' Edrychwch yn afrr, adywedwch wrth- ym I ')a'br-yd y ba farw Mari 0 Anjoa, gwraig y Dao Charles?' Agorodd yr jsgrifenydd y llyfr ara'lyn awr, a d,, weiodd yn rate.. ychyd;g, Y inae trir-blynedcl-ar-hagam ond dau fis oddiar pas fa farw Mari o Arj >u.' 'FeU; ebai Dagpbert, 4 rhwog diec- yddiaa Muroean a Marcelline, a marwol- aeth Mario An jou, yr oedd blwyddyn a thri nvs V Yr ydvch yn iaWD,' ebai brenia. Eich U (:hdder-yr Pbilrp de Safenay -a fy Arg wvcid o Rennes,' ycbwanegair abad, 'yr oeddych i gyd yn adnubyddus ac yn gyfeillgir a'r Dauces. Yn awr dy- wedwch wrthyf—pa bryd y gadawodd Marguerite ei gwasani.,ttfi hi ?' Yr oedd Marguerite Ddnces hyd y fynyd olaf y bu fyw,' etai Syr Philip. Oedd,' ebai y brenin, yr wyf yn cefip i mi ei gwelei yn peulinio wrth gorff marw y Ddnces.' 'Felly,' ycbwaBegarr sbad, 'y mae wedi cael ei brofi yn eglur fod Marguerite weli bed am ragor na blw/ddyn gyda Mar o ADjOU, ar ol i b'entyn Marcel ine gae: ei gymeryd ymrith., Y tad Santaidd llefai y brenin, at foetta yr ydych yn cy&irio?' 'Eich Uchelder, atebai Dagobert, parotowch eich hun gyferbyn a datgudd- iad rhyfedd.' Nis gellwch fy nghyffroi i.' 'Peidiwch a bod yn rhy slcr o hyny. Dyma beth sydd genyf i'w ddweyd,— Pedair blyr eJ d -ar-h again, a dan fis gyda hyny yn ol, rhoddodd eich gwraig chwi, y Frenhines Theresa, enedigaeth i fab. Uanwyd chwi a llawenydd. a diolchodd eich holl bobl i Ddnw. Yr 09h wedi aros am lawer o flynyddau, ac hyd yn nod wedi bwriadu rhoddi eich gwraig heibio pan gymerodd yr amgylciiiad hwnw le. Ond *tra yr oedd eich calun chwi yn* llawen, daeth cwmwl dros lawenydd Theresa. Syrthiodd y baban yn glaf, a Svyddai y buasai jn marw yn fuan. yfi oedd ei chyffeswr a'i meddyg. Yr oedd y plentyn yn marw pan gyrhaedd- ais ati, a dywedais hyny wrthi. Yna gofyriodd i mi os buaswn yn addaw peidio dweyd dim with neb fod y baban yn glaf. Paham y gwnawn hyny ? Ond ni wr.,esi hi egluro; dim ond dymnno arnaf addaw. Gwnaethnm hyny. Sicrheais hi na fuaswn," yn dweyd hyny heb ei chydsyniad hi. Y dydd canlynol aethnm jno drachefn, ac yr oedd Mari o Aujou, a'i morwyn Marguerite, gyda'r frenhines. Yr oedd y plentyn wedi marw. Syrthiodd Thereu ar ei phenlinian, a dymufiodd arcaf i gadw ei chyfrinach. Gofynais di pwy gyfrinach oedd yn feddwl. Dywedodd wrthyf fod yn rhaid cadw marwolaeth y baban yn ddystaw oddiwrth y brenin. Or hyn leiaf, nid oedd am i mi ddweyd dim heb ei chydsyniad hi. Addewais hyny, ac jmadewais. Tua'r un amser, condemniwydyr Iarll Marcean, a'i wraig Marcelline, a'i thealu, Bu Marcelline yn ngqasanaeth y frenhin- es, yr hon af carai yn fawr. Tra yr oedd eich etifedd yn marw, derbyniodd y frenhines nobyn oddiwrth Marcelline yn cynwys y geirian hyn,—" Er mwyn cariad y nefoedd achubwch fy mob" A ydyoh chwi yn rhyfeddn i ddrychfeddwl dyeithr fyned i ben y frenhines ? Ofnai i ohwi ddyfod i wybod nad oedd dim mab genych. Ni arosodd i adfyfyrio; ni ofynodd am gyngor genyf; ni wnath ddim ond ymddiried i'r Dduces- a Margue- rite. Cymerwyd ei baban marw hi ym- aith, a daeth Marguerite a phlentyn Marcellice yn ei le. Yn fuan wedi hyny, oymerwyd y frenhines yn glaf, ac ar ei gwely angeu cyflesodd wrthyf yr hyn oedd3%di ei wnend. Fel oedd y mater yn-s^ll y pryd hwnw, penderfynais gadw y tow yn ddirgel. Ni wyddai y brenin iqct^ plentyn a fagai o waed arall, ac ni WBawn ninan hysbysu hyny iddo.' Yr oedd pawb a'i Uygaid ar Bertrand yn awr. ,Aroswch I' gwaeddal Dagobert, tra y rhutbrai Bertrand yn mlaen. I Gadeveh i mi ddybenu a'r hanes. Gwrandewch am fynyd neu ddwy eto, eich nchelder. Ni fyddafyn hir. Ychydig gyda blwyddyn wedi i'r amgylchiadau a adroddais gymer- yd lie, cwympodd eich brawd, y Due CJharles o Nantes, yn mrwydr Cwimper. Yr oedd ei wraig, y Dduces Man oAnjou,; yn aros y pryd hwnw yn Yannes, acwedi! newydd rhoddi genedigaeth i fab. Y! newydd am iarwolaeth ei gwr yn dyf9 ar jr amser pan yr oedd hi yn wan ao iicl, a roddodd ergyd marwol iddi; a phan wyddai ei bod yn myned i farw, meddianwyd hi a'r meddylddryeh y buast .-1 ei phlentyn—ei bachgen amddifad- mewn perygl parhaus os ga-iawai ef gyda y rhai hyny oedd a bawl i ofalu am dano. Yr eedd wedi gweled.cymaint 0 stwr a dwndwr y llys brenhinol fel. yr ofhai adael yr. un byeban i dyfa fyny o dan ei ddylanwad. Gwyddai befyd nad oedd y plentyn, yr hwn a alwai y bobl yn Bywysog, o waed brenhinol, a gwyddai y safai ei mab hi, fel etifedd y Due Charles mewn hawl i'r ors dd, os buasech chwi yn marw yn ddiblaat. Ofnai y pethau hyn, a dymunai am i'w phlentyn gael ei gcdi i fyny mewnrhywle tawel, ce llduedig, a'i addysgu i'r eglwys. Anfonodd am dansf fi, a gosododd ti chynllnniau ger fy mron. Adfyfyriais arnynt, ao ni wrth* wynebais hwynt. Credais y buasai y plentyn yn well yn yr eglwys nsg yn y Uys, ac addewais ei chynorthwyo. De s- wyd Marguerite i fbiyn fam i'r plentyn, a Jfrancasco i fod yn ethraw iddo. Yr oecfd Fransoo wedi bod yn un o ddilyn- wyr ffyddlonaf a dewraf y Due Charles, ac ere oedd y person a ddaeth adref a'r newydd am farwolaeth ei feistr. Bn farw Mari o Ar.j ou, as aeth Francesco a Margaerite ymaith -a'r plentyn, a chy- hceddwyd i'r byd ei fod wedi marw.' Gorphwysodd, yr hen abad i gael ei anadl. KicL U heldiir, nid oes geayf lawer yn ychwaneg i'w ddweyd. Ni anwyd m<b Charles a Ma'i i wasaaaet u yn yr 2g1 w.) s Nis gallasai un galla na reswm blygu ei feddwl yn y Cjfeiriad hwnw. Erfyniai am y cleddyf a'r waewffon, a'i hen athraw caredig a'i cyfarwyddodd pa lodd i'w deinyddio. Nid oes g-myf ond ychwanegu fod y dyn ieaanc yma a elwir yn Alfrwl de Nord yn nai i chwi unig fab y Due Charles o Nantes, Edrych- web i'w wyneb, a dywedwch wrthyf beth ydych yn ei weled ynddo.' Am eiliad neu ddwy yr oedd y cwbl yn llonydd, ac yna torodd llais Bertrand ar y dystawrwydd. Fi'yliaid llefai. A ydych chwi yn credu yr anwireddau yna ? I)yma fel y caiff fy nghleddyt wahanu y defnydd brau a adeiladau yr hen fab&n ar fy nghost i!' Tynodd ei gleddyf o'i wain, a thra yr oedd yn siarad, neidiodd at Alfred, gan feddwl ei redeg trwyddo ond yr oedd llygad wedi bod arno o'r dechreuad, gan wylied ei holl symudiadau. Tynodd Francesco ei gleddyf, a safedd o'i fiaen ef. Ymaith a thi, moelyn Nid wyf yn ymofyn dy waed di eto.' Oynygiodd Bertrand ergyd ofnadwy wrth ddweyd hyo, ac nid oedd gan Francesco ond un ffordd i'w osgoi. Dal- iodd gleddyf Bertrand ar ei wyliadwr- iaeth, a buasai wedi boddloni ar yr am- ddiff/nol, ond oi chaniatawyd iddo wneud hyny. Yr oedd o flaen dyn cyrddeiriog, a'i fywyd ei hun yn y fantol. Flachisi y taa yn ei lygald, a'r hen ddewrder gynt a nerthai ei fraich. Buasai ereill wedi cyf- ryngu, ond nid oedd dim ameer. Gyda Ilwon a rhegfeydd ofnadwy ar ei enau, rhuthrai- y ffug Dywysog i'w farwolaeth .canys ar ail ergyd, aeth cleddyf yr hen filwr trwy ei galoo, a sy rthiodd yn olyn farw. I Maddeuwah, maddeuwcb I' Ilefai Francesco, gan daflu ei gleddyf i'r llawr, a syrthio ar ei benliniau o flaen y brenin. 'Nis gallaswn oddiwrtho.' 1 Codwch ar eich traed, Francesco,' gwaeddai Theobald, gan gydio yn llaw yr hen wr. 1 Gwnaethoch drngaredd a'r Dalaeth. Aroswch yma i gyd.' Yna trodd y brenin, ac a aeth allan o'r ystaiell, a phan ddychwelodd, yr oedd corff ei gi gydag ef. Edrychwch!' ebai. I dymalr cydym- aith oedd genyf i'm difyru. Gwenwynwyd y creadur hwn. Ba farw trwy fwyta bara a barotowyd i'r brenin. A ydych chwi yn gofyn pwy a barotodd y bwyd hwnw? Y mae Francesco wedi arbed gwaith i'r dienyddwr.'

UTAH A'R MORMONIAID.

BEIRNIADAETH CYFANSODDIADAU…

Y PARCH. JOHN ELIAS.