Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

i0> 1■<—— ALFilED, YR AEWE…

News
Cite
Share

i0> ■< —— ALFilED, YR AEWE IEUANC. PENOD XXVII. Eisteddai Theobald, Brenin Llydaw, yn yr ystafeil He yr arferai gyfarfod a'i wein- idogiou. Yr oedd yn driugain mlwydd oed, aft edrychai ddeng mlynedd yn hyn- acb. Yr oedd llawer o ofid a gofal wedi ei yru yn wan ac ofmis. Nis gallasai un peth lai na thynu sylw y sawl a edrychai yn graffas. Yr oedd yr arwyddion o am- henaeth ac ofa i'w gweled yn amlwg ar ei wyneb. A beth oeddgan y brenin V w ofni ? Ponce,' ebai, gan droi at y gwas oedd wrth ei ocbr, I elwyaf rhywnn yn dyfod.' 'Oes, y mae rJwwuD ya dyfod, eich tichelder.' 'Ewch i weled pwy ydyw.' Aeth y gwas at ffeneatr oedd uwchben ygrisiau, a dywedodd mai y Tywysog ydoedd. Gellwch ohwi fyned allan yn awr, Ponce, ond deuwch yn ol wedi i'r Tywys- og ymadael.' Aeth Ponce allan, ac yn fuan wedi hyny daetb y Tywysog i naewn, ac yn edrych yn fwy boddhaol nag arferoL "'< Boren da i chwi, eich uchelder,' ebai Bertrand, gan blygu yn isel, a gwasgu ei law ar ei tynwes. Yr wyf yn falch i'ch gweled ya edrych mordda.' A ydwyf yn edrych yn dda, fy mab ?' Yn wir, yr ydych.' Yr wyf yn edrych yn well nag yr wyf yn teimlo, ynte. Pa fodd yr ydyéh yn teimlo 7' Pa fodd yr ydych yn teimlo V Teimlaf fy hnn yn wan iawn; ac y mae fy liygaid yn gwanhan.' A ellwch chwi ddim gweled yn eglnr V '"Gallaf, gallaf, yr wyf yn gweled yn dda, ond y mae y goleuni yn fy nolnrio.' Y cbwi sydd yn credn hyny, fy nhad. Yr ydych mor gryf yn awr ao yr oeddech ddeng mlynedd yn ol, pe bnasech yn credn hyny. Edrychwch ar Syr Philip de Save- nay. Y mae efe bum' mlynedd yn hyn- ech naehwi, ao nid wyf yn oreda fod an dyn yn y deyrnas a all sefyll o'i flaen yn awr/ Aroswch,' ebai y bremn,' y mae eich clywed yn siarad am Syr Philip yn fy nghoflhau am neges sydd ganddo. A ydyw wedi dychwelyd V 5. 'Nac ydyw eto, ond oreowyfybydd yma cyn oanol dydd. Os nad ydyoh yn teimlo yn hwylns, ac am osgoi llafur, M gallaf fi wrandaw ei adroddiad.' •Os ydyw yn achos pwyaig, fy mab, dylai y brenin rhoi ei sylw idclo., Ond nid oea eisieu i ni ei wneud ef yn aohos pwysig yn bresenol. Gallaf fi jedrych i mewn i'w achos.' Fy mab,' ebai Theobald, C os ydyw y fath beth i gael ei wnend, rhaid i ni ei gadw yn ddystaw. Y mae yn ddyled- swydd ar y brenin i edryoh i mewn i achosion o't fath.' 'Ddim bob amser, eich uchelder,' ehai Bertrand. 'Pe bnasech chwi yn methn, ni charech i olwy uon y llywodraeth aefyll.' -cNa charwd, fy mab; ond mewn achos- ion o'r fath, gallai materion pwysig gael ei egluro.' V'Dyna fy amcan i. Yn yr achos hwn gallwn ohirio y weial olaf, a chan eich bod chwi mor ofalus, dywedaf beth sydd genyf mewn golwg. Ofnwyf fod rhyw firadwriaeth mewn Saw gan y mynyddwr yma, ac yr wyf yn benderfynoi, osyn bosibl, i'w gael allan. I'r dyben hwn, yr wyf am gadw achos Alfred mor ddystaw ag y gellir. Os caf ef dan fy ngofal, byddaf yn ofalus o hono, ao os oes brad- wriaeth yn bod, mynaf wybod y cwbl am dano.' 4Ctuff fod yn ol eich ewyllys, Bertrand, ond cofiwch am beidio myned dros ben cyfreithian y deyrnall Yna tynodd y Tywysog ddarn o babyr o'i logeH, a gosododd ef ar y bwrdd o flaen y brenin. Os arwyddwch hwna, fy nhad, gwneir y cwbl yn drefnus. Oymeraf fi y carcharor, a defnyddiafJef er Has y goron. I Ps beth ydyw?' gofynai Theobald, gan dyira y papyr tnag ato. Gorohymyn i'ch cadben, yn ei hysbysa i roddi y oarubaror i fyny i mi.' c A oes yna ragor nag on?' gofynai y brenin, wedi iddo edrych arno. Pabam yr ydydh yn gofyn ?' Am fy mod yn gweled eioh bod wedi yggrifemt carchworionj "YdywyffU O, nid yw ond camsynied. Nf 7 yw yn nn gwahaniaeth. Nid oeddwn wedi sylwi arno o'r blaen.' Yna y brenin, gan feddwl nad oedd yn flilim amgen na ohamsyniad diniwed, a ar- wyddodd y gorohymyn. Oymerodd y Tywysog ef mor fuan ag y gosodwvd yrenw breimol wrtho, a gosod- odd ef Y11 olyn ei logell, ac yn fnan wedi hyny, gadawodd yr ystafell. Wedi i'w &b fyned allan, galwodd y brenin ar ei was, a cheisiodd ganddo ddwyn ei forenfwyd i mewn iddo. Bwyd grmf ydoedd, yn gynwysedig o fara a daeth, a ^yaa. Wedi iddo gael ei osod o'i flaen, anfonodd ei was tdlan, ac yna aeth i ystafell fechan oedd gerllaw, a galw- odd ar gi bach oedd yn cys^n yno. Neid- iodd yr anifaO i fyny yn onion wrth glyw- ed llais ei feistr. Hil 1 Y1do,' ebaiy branin, Yr d ob diwi yn gyfaill i mi, beth bynag. Gallaf ymddiriea ynoeh chwi, ac eto, i'r &th ddyban isel y gorfodir fi i'oh goeod.' Wrth ddweyd hyn, teioday brenin ei lara yn ddamanmaa, a gosododd rano hoao mewn cawg anr, arilwysodd beth o'r llaath amo, ao yna gosododd ef ar y Uswr o flaen y ei. Dyxna zel yr oedd Fido wedi bwyta amser hir, ac wedi iddo gael cynygar ei fwyd, ni fa fawr amser yn ei lyccn, Yn mhen tnag haner awr wedi i'r ci ddybenn, eisteddodd j brenin i lawr i gymeryd ei frecwast, gan deirnlo yn sicr na wcelai yr hyn na niweidiai ei gi yr un niwaid iido yntao. Am yr wyan, cafodd fod y plisg yn berffaith, a'n cynwysiai ye ffres, a bwytaodd hwynt, fel yr arferai, wedi eu tori i fyny yn y llaetb. Yr ydym yn ddyogel am y tro hwn,' ebai, gan dynu ei lawdros gefh y eL I Gwae fi, y fath fywyd yw hwn. Pe bnasai dyn- ion yn gwybod y fath ddefnydd gwael wyf yn wneud o honoch, Fido, ni fuasent yn meddwl mor nchel am fywyd brenin. Ond nis gallaf ei oddeflawer yn hwy. Gweddi- ais lawer ar Dduw am iddo roddi etifedd i'm gorsedd—trenliais flwyddyn gyfan mewn gweddi daer. Oh! fy ngwraig angylaidd, tra yn edrych i lawr arnaf o fyd yr ysbrydoedd, a ellwch chwi gydym- deimlo a'r truan a adawsoch ar ol? Gwyn fyd y nefoedd na fuasai y bachgen wedi marw, yn lle 11 Rhwystrwyd ef i fyned yn mhellach gan rhywnn yn dyfod i fyny y gnsian, a chan godi i fyny yn frysiog oddiwrth y bwrdd, gosododd y ci yn oi yn ei gell, a chanodd y drws amo.

: Y PARCH. JOHN ELIAS.I

Family Notices

■ BEIRNIADAETH GYFARFOD OYS-.…

NEWID OARIADON.

,PETHAU DEDDFYDDOL.'

PETHAU MEDDYQOL.jj