Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

--------OWAIN GLYNDWR. PENOD…

News
Cite
Share

OWAIN GLYNDWR. PENOD XVII. Y CARDOTYN. Aeth Aladoc, yu mlaen ac eisteddodd yn ymyl y cardotyn, a dechreuodd ei holi, end ni allai gael dim oddiwrtho. Nis gwyddai Mil Gwm Crawen nis gwrddni am Maesyfed ris gwyddai am y Dref Fechan nis gwyddai am Owain Glynd«T nathretnaphentref yn y Gogle<id, ond gwyddai am r'Ji yn y Dcheobarth, Yr oedd ) n pi off. 8n ei fod yn .hvddysg iaffn taa sir Aberteifi. a rhanau uchaf sir Gaer. Wedi ei holi am gryn amser, caibdd Madog ei a.gyhoeldi tad oedd yn perthyn dim i Jiaid y Graig Goch, a ffolineb oeld inebgeisio ei berswadio. Cychwynodd Madog yn d ilr ardd, ond cyn pdt mynyd .o yr cedd ei wraig yno tfydag t-f. 44 Pu beth yw eich barn yn awr ?" ebe hi ar ei gwaith 511 dyfod yn mlaen. "Pw! nid yw yn perthyn o'r nawfed ach iddynt," oedd yr ateb, er fod ihvw beth yn go hynod yn ei edrycliiad. Nis gallsf ddweyd fy mod yn hdIi ei edrycb- iad, ond gall fod yn ddigoa diniwcd o ran hyny." t M C'addwn ddagr yn ei galotl cyn pen eiliad," ebe Emily, gan gin ei Huw fechnii fel pinsiwn. "Yr wyf fi yn sicr mai' WmfFre ydyw." Wei, gan eich bod chwi yn credu felly, er eich boddio, awn i'r gwely uu y I' n.1 gynsr. a chaiff tf fyned i gyegu i'r ystafell ftchsn ar ben y grisiau, a gwyliwn trwy y nog, ac os ele ydyw, bydd yu -ior o dde- cbreu gweithredu man y deollo tin bod wedi cyegu." Yr ydych yn sicr o fod yn iawn. Awn i'r gwelyau am naw o'r gloch, ae ni ddy-; wedwn air wrthneb am eiu di wgd] biaeth." "Dim gair. Ni chymerwn yr holl gread am i neb ddytod i wybod am ein,, ssfyllfa flaeaorol." Gade Neb i Di fyned i mewa a decbren parotoi am y gwely." Aetbent i mewn, a cbyn hir yr ceddynt ar swper, ac yr oedd y c.*rdoty« gyda hwynt, a darfu iddo wnend cyfiawnderi Thagoiol a'r trugareddau oedd per ei fron. Cyn pen ychydig amser yr oeddpobun, yn ei ystafell wely, so yr oedd yr estron yn bynod ddiolcbgar am v fath drugaredd. Nidoedd wedi cysgu mewnarwely, meddai ef, er ys deng mlyneid. Wedi i Madog ac EmiJy fyned i'w bystafeU, eistelias^nt ar erchwyn ei pwelyga-apisitil ynaiil wrthy Hall. Wedi iddvDt fod yn y man hwnw am tuag awr cyfododd Mndog ar ei draed gan ddal cleddJfnoeth yn ei kw, a symnd- odd yn mlaen at y drws, ac agorodd ef yn ddystnw iawn, ac edrychodd allan i ben y grisiau, ond nid ioedd yno ddim yu weledig. SJ-mudodd yn nihen wedi hyny at ddrws y cardotyn, ac cdrychodd i mewn trwy dwll y clo, a gwelodd lamp fecban yn llosgi ar y bwrdd, a dau ddagr a ch;.llell flaenllym yn gorwedd yn ei bymjl. Yr oedd y eardotynymddangosiadol yn eistsdd ar erohwyn y gwely, ao yn edrych ar y bwrdd. Yr oedd y gwallt gwyn a'r farf wen wedi d flanu, ac yr oetid am dano wis? rbagorol. Yr oedd yn ymddaiigos yn right wr boneddig ac yn ddyn ieuauc hoyw. Cyn hir cylododd ar ei draed gan af'aelfd mewn dagr oddiar y bwrdd, a sis ial yn ddystaw wrtho ei ban, 1, Claddai hwn yn ei galon ef yn nghyntaf, a'r Hall yn ei chalon hi than, ac yna bydd dau genyf yn llai i ymladd a hWYLt. Gwna v gyllfll yma y tro at y merched- bydd i hon en symud yn go fnan. Y maent yn sicr o fod wedi cysgo, ac felly gwell i mi ddecbi ea ar fy ngwaith." Yea taflodd lath o orchndd dros ei wyneb, ac agorodd y drws yn ddystaw bach. Yr oedd y drws yn agor allan tua phen y grif-iau, ac fel yr cedd yn cael ei agor, slipiodd ein gwron tn cefn iddo, a phan daeth y llofrndd trwy y drws, neid- fodd a'i ddwylaw fel pinswn am ei wddf a thagodd ef i farwolaetb. Gwnawd y weithred yma mor ddystaw fel na cbly wodd Emily nn iota o'r helynt, er ei bod yn yr ymyl, ac yn dysgwyl clywed bob eiliad rhyw dwrw. Man deallodd fod y creadur wedi marw, acth i'r ystafell at ei wraig, ac adroddodd wrthi yr hyn oedd wedi dygwydd. A ydych wedi ei ladd ?" ebe hi. « Fel hoel," oedd yr ateb." « Yn mha le y mae ?" -19 Tu alian i'r drws yna." u Pwy ydyw ?" « Nid wyf yn gwybod." "Gadewch i Di gael golwg amo." Gafaelodd ein gwron yn lamp y Veidr ac a'i daliodd nwch ei ben, ac adnabydd- oddy ioneddigesef arnnwaitb, a dywedodd, <4 Yr oeddwn yn berffaith sicr mai efe ydoedd." Gwr o'r Green Dragon ? «Ie." "Welypwnc yn awr ydyw pa teth a Unavu o hono ?" Ei osod yn ol yn y gwely, a gosod ei wallt a'i farf ffngiol yn ol fel yr ceddynt. Gorchymynwn goffin boreu yfory, a gosod- wn ef ein bunain yn y coffin. Ni chaiff neb ddyfod yn agos ato." Pob peth yn bnrion-yr wyfyn bollol gyd olygn a chwi." Gosodwyd ef yn y gwely, a boren tra- noeth dywedwyd wrth y gweision a'r morwynion pa beth oedd wedi dygwydd, ac yr oedd y rhai bycy mor ofergoelus fel' nad elai tin o honyr.t" yn agos i'r He. Cawd coffin boren tranoeth, a chafodd y trnan ei gladdu ar foren dydd Gwener, ac ni ddaeth neb byth i wyboct am y fusnes. Y mae ei fedd yn adnabyddns hyd y dydd hwn yn mynwent Eglwys Fair, with yr enw Bedd y Cardotyn."

PENOD XVIII.

,+ ENWOGION SIR GAERFYEDDIN.…

Y PARCH. JOHNELIAS.

; PIGION AMERICANAIDD.

Family Notices

Y DERWYDDON.

———————————— -% LLANELLI.—GWYDDEL…