Skip to main content
Hide Articles List

4 articles on this Page

OWAIN GLYNDWR. PENOD VIII.

News
Cite
Share

OWAIN GLYNDWR. PENOD VIII. AR Y MYNYDD. Yr ydych chwi felly am awgrymu xnai cynhvrfiadau serch achariad sydd wedi eich cymbell i ymddwyn ataf fel yr ydych wedi gwneud ?" "Ydwyf, a dim arall. Edrychwch yma. A welwch chwi y dagr hwn sydd yu fy Ilaw ?': Gwelaf." Dim ondichwi ddweyd y byddwch yn wr i ryw ddynes arall dan haul heblaw myfi. caiff hwa ddrachtio y dafn olaf o waed fy nghalon cyn pen haner myoyd." Yr oedd y foneddiges yn awr yn sef- yll ar ei thraed ac yn dal ei hart angeu- ol yn ei llaw. Yr oedd ei hymadrodd- ion eglur a diorchudd wedi gym y Cymro yn fwy na haner hurt. Nis gwyddai pa beth oedd i wneud na dwpvd. Gwvodai fod ei gwen siriol V*vdferwch diail wedi cyffwrdd a chl1 lawer gwaith, ond yr i -,)(raidd y troaihi ytiHr ??ogod *»:. i fagu na meito. o;r o^iriaduu hyny— yr oedd ef yn odrych 1 fynv Hi fel rhyw benadures neu Y! wJad, ac Bid fel ei gydradd; onu r? dyma ganolfar y gwahaniaeth wedi cael ei dynu ymaith a'n dwyn yn gyd- ystad a'u gilydd. Wedi sefyll yn fad am rai mynydau, dywedodd, Y mae eich dywediad plaen ac eglur wedi fy Lharo a syndod. Bon- eddiges o'ch safle chwi wedi rhoddi eich sere h ar fachgen tlawd mewn cym- haria t Yr ydych wedi myned yn ddigon pell yn y fifordd yna. Er fy mod yn ferch i Richard II., brenin L'oegr, ac wedi cael fy magn yn mhalasdy Iarll Caer, eto yr ydym yn gyriradd. Nid oes un gwahaniaeth acbyddol rhyngom. Gwir fod f? nhad wedi gosod tiroeid a chyfoeth i mi, ond byddantyn eiddo i chwi oil os cydsyniwch a fy nghais." Neshaodd y Cymro yn' mlaen ati, gafaelodd yn ei Haw, tynodd hi yn nes ato, gwasgodd hi yn ei fynwes, ac ar- graffodd gusan cynes ar ei grudd. Yr ydych wedi achnb fy mywyd," ebe hi mewn llais gwanaidd. Dyma fraint na feddyliais am daRi. His- teddwch ar y gareg yma a gwrandewch ar fy hanes—y mae fy hanes yn Ued ddyddorol." Bydd yn hyfrydwch genyf wrando arno," ebe efe, "gan nad pa beth ydyw. Mwy bydd pob caogen o'ch banes yn ddyddorol i mi Fel hyn Ba nhad yn meddwl priodi y Duches of Hereford, ac yr wyf fi yn ffrwyth y cysylltiadau a fu rhyngddynt. Bn mam farw ar fy ngen- edigaeth, ac felly cefais fy nwyn i fyny o dan ofal fy ewythr, Iarll Caer. Nid oedd fy nhad yn chwenych gwneud dim ohonofyn gyhoeddus, ond gwnaeth lawer yn ddirgelaidd. Yn ddirgelaidd rhoddodd i mi diroedd yn Cernyw, yn swydd Henffordd, yn swydd Cumber- land, ac yn swydd Caerefrog. Y mae yr holl dirqedd a roddodd i mi dros dair mil o gyferi, ac yn werth deg mil o buoau y flwyddyn. At hyn, y mae fy ewythr wedi rhoddi i mi dair mil o bnnau y flwyddyn, a rhwng y cyfan, gwelwch fod genym ddigon o fodd i fyw. Treuliais bedair blynedd yn yr ysgol yn Ffrainc, a thra yn aros yno cefais olwg arnoch chwi, ac oddiar hyny hyd yn awr yr wyf wedi eich dilyn bant a bryn. Nid oes diwrnod wedipasto nad wyf wedi cael golwg arnoch. Cyn i'r chwildroad dori allan, yr oeddwn yn arfer ymweled a Sycbarth a chwdyn bychaa ar fy nghefn ac yn cardota. Cyn i chwi adael v fyddin, yr oeddwn yn arfer ymweled a chwi mewn gwisg filwrol,ac weithiau yn ymddangos yn swyddog o radd uchel. Yr wyf wedi eich dilyn er ys mwy na dwy flynedd, ond heno yw y tro cyntaf i mi gael C) fie i dy wallt fy nghalon ger eich bron-ni chefais gyfle cyn heno." Cyfododd ein gwion oddiar ei sedd, ac wedi gafaelyd yn ei Haw fechan, ar- graffodd gusan arali ar ei grudd, a dy- wedodd, Yr wyf yn tyngn yn nghlyw a cher bron y Forwyn Santaidd nad oes i mi wraig und y ehwi, ac ni fydd i mi gyf- e eillachu ag un ferch na dynes arall hyd fy medd." Yr wvf finau," ebe y foneddiges, U yn tyngn i'r Forwyn a'r holl ssintiau na fydd i mi wr ond y chwi, ac yr wyf yn galw holl angylion glan y nefyn dystion." "Yr wyf finau," ebe yntan, "yn galw y ser, y llenad, yr awelon, a holl elienan natur yn dystion ar yr hyn a ddywedais ond cyn cyflawni deddf y wlad, yr wyf yn gofyn eich caniatad i weled terfyn y chwildroad hwn sydd wedi ei ddeohreu." "Pa faint o amser ?" gofynodd y foneddiges yn awyddus. w Yr wyf yn meddwl na fydd yn faith." "Blwyddyn 1" "Nis gallaf ddweyd yn gywir—di- chon." "Nis gellwch fod oddiwrthyf am flwyddyn." (< Nid wyf yn meddwl bod oddiwrth- ych am wythnos: mynaf eich gweled bob wythnos." Boddlou. Gellwch gael gafael ynwyf yn Nghastell Caer-yn-Arfon." Y mae y lie yn rhy beryglus." "Dichon. A ydych chwi yn gwybod am yr ogof sydd yn y graig yehydig tn uchaf i furian tref Caer-yn-Arfon ?" "Ydwyf: wel?" Byddaf yno bob nos lau hyd nes byddom wedi nno mewn priodss." Purion. Nid oes dim ond angan a'ni rhwystra i fod yno i'ch cyfar-fod; ac yy darnhad o'r ymrwymiad hwn, [ v. j fi yn cyfiwyno i chwi y groes (E r a enilkis yn Ffrainc. Y mae hon yn .:n o'r pethau mwyaf gwerthfawr a feddaf, a ched* ch hi er fy mwyn." Gosododd y foneddiges y groes yn ei mynwes gan ddywedyd, "Caiff orpbwys ar fy nghaloo. Yr ydym yn rhwym o ymadael: y mae yn dechreu dyddhan." Eithaf gwir." Yna tynodd hi i'w fynwes ac a'i gwasgodd yn gynhes gan ddywedyd, Gwelaf o hyn i nos Iau cyhyd a blwyddyn, ond rhaid ymdrechu." Wedi cyfnewid ychydig eiriau yn mhellach ymadawsant.

ENWOGION SIR GAERFYRDDIN.

IARLL BEACONSFIELD

. EISTEDDFOD BETHANIA MAES-TEG,…