Skip to main content
Hide Articles List

9 articles on this Page

Cohebianthau.

News
Cite
Share

Cohebianthau. O'R WEST. CONTRACTS A CHONTRACTOBS. Gwelais ar y Western Mail yr wythnos ddiweddaf hysbysiad yn gofyn am- er oymeryd a gweithio y glo, a'i osod wrth y rhaff yn nglofa Plasmarl, per- thynol i J. Glass brook, Ysw. Priodol yw ymholi beth sydd yn bod. Paham y ceisir oyfnewid y dull o ejario y gwaith yn mlten mewn hen lofa sydd wedi ei gweithio yn llwyddianas am flynyddaa yn yr hen ddull, a'i pherchenog wedi gwneod miloedd o bnoan drwyddi hi a ehydlofeydd o'i eiddo P Yr ateb yw fod y bsdd oddiwrthi wedi lleihau, ac wedi gostwng yn is nag y mae yn ddymunol gan y perchenog, a phawb ereill am hyny, iddo fod. T flordd fwyaf tebygol i godi IIWJD y llog yw rhoddi y lcfa allan ar gontract. 0 ba le y daw y llog yohwan- «gol, ynte, sydd ofyniad rhesymol, a'r ateb priodol yw, o fer ac eBgyrn y dyn- ion a weitbiaut ynddi. Bam ieuanc, aethum yn hen; ond er a welais i, lie DId oedd glofa, neu ryw weithfa arall, yn tala ei ffordd dan gytandeban uoion- gyrchol y gweithwyr a'r llywodraethwyr, m thalodd ychwaith wedi ei rhoddi ar gontract, a dwyn y butty system i fewn, neb i'r gweithwyr aberthu yn ofaadwy mewn hur nen lafar. Gadawer i brofiad y gorphenol a'r presenol i fjd yn farnwr diduedd yn y mater, a sicraf y bydd yr hyn a nodwyd yn ddyfarniad cywir. Mown gtofa i'r ta dwyroiniol i'r un a nod- Mem, cafodd y gweithwyr yn ddiweddar Zbydd i derfynu y cytundebaa. Ar rfyn y rhybadd oynygiwyd 2s. y bunt oostyngiad. Gomeddwyd derbyn hyny ar y pryd; ond wedi bod allan ychydig amaer, penderfynodd rhai o'r gweithwyr gmeryd y gwaith ar gantract. Yn mhen yw fis wedi yr ail gychwyniad, dy- gwyddais gyfaifodagua o berchenogion y lofa wrth un o'r gorsafoedd cymydog- aethol. Wedi iddo fy ngweled, galwodd arnaf ato, a dywedodd, 'Have you heard of oar now management with the men at oar colliery?' No,' meddwn inaa 'but how are things going on there ?' .Ob,' meddai, I we ere going on capital there now; the men and ourselves are doing well,' a ffwrdd ag ef. Wedi iddo ymadael, dechreuais ymholi a'r glow cyntaf a welais beth oedd y cytandeb newydd. Cefais fod y contract wedi ci gymeryd—nid av ostyngiad o 21. y bunt, ond o 49. 6c. y buot mewn huryn umg, a ehymaint a hyny drachefa yn y llafar Flynol i wneud yr hur. Felly fe welir fad gan y boneddwr rtesvm am ddweyd ea bod hwy fel owmni yn gwneud yn ttda; ond nid felly ygweithwyo'rdydd hwnw hyd heddyw. Nid y oyfnewidiad lleiaf yn y gymydogaeth yw yr hwn sydd wedi cymeryd lie yn mhlith y gweith- wyr eu hunain, oblegyd gellir dweyd, lie y bu cyfeiliga' woa aohydwetthrediitd, y mae heddyw elyniaeth, bradwriaeth, t8 phob budreddu. Mewn ghfa arall i'r gorilewin o Bias- marl, lie y eymerodd chwech o ddynion all o leflau y lofa a? gontract, er n&d oes mis er y cymenad, eto y mae wedi ar wain ihanau ereill y lofa megys i dro. Dldl berwedig, a hyny o herwydd na iiydymffurfient. Cynyg gwaith y dram- wri'rglowr, i'w gysyllta a'i waich ei hun. Hwnw yn gwi thod, ac yna strike. Cynyg gwaith y glowyr a.'r t, amwyr i'r gweith- wyr, a'r rhai hyny dracbefn yn gwrthod, ac erbyn heddyw y mae naw o honyct na chact weithio o gwbl ond ar ostyngiad, ac befyd arwyddo y bydd iddynt ufydd- hau o dan bob amgylchiadau i wneui pa beth bynag a geisir ganddyot gan y goruchwyliwr. I goroni y cwbl, y mae tri o honynt wedi eu gwysio i ymddaBgos ger bron yr ynadon yn Abertawe dydd Sadwrn nesaf. Gwraidd ydrwg ydoedd tori ar gynllun arferol y lofa o weithio. Mewn glofa arall gyfagos cymerwyd y contract y soniwyd am dano o'r blaen. Tebygol yw ei fad wedi ei gymeryd rhyw swllt y dynell yn rhy isel i dalu; ond y contractors ya honi eu bod hwy yn enill yr un hur a chvnt. Gall hyny fod ond out y gwceir ? Po. bryd o'rblaenygwel- wyd y glowr yn dyfod allan o'i dalcen i gynorthwyo sefyll par o goed, clirio cwymp, pan fyddai pethau felly yn atal y trams i gerdded, a chynorthwyo eu codi ar ol iddynt fyned dros y cledrau i Us fel hyn y mae gyda'r glowyr, pa fadd y mae gyda'r gwyr hur P Gall y cyfeill- ion hyn eto herio eu bod wedi cadw eu hur. Ond mewn difrifoldeb, gallir gofyn iddynt pa le mse y drwg ? Pa un a oedd- ech yn flaenorol yn fwriadol ysbeilio y cwmni, ao yn gwneud ond gw&ith un rhwng dau, neu ynte lladd eich hunain ydychyn bresenol wrth fod un ya gwneud y gwaith yr aiferai dau eiwieud? Mi adawaf yr ateb i chwi, Gan yr adnabum eich cyn-oruchwyliwr, tueddir fi i gredu y bydd yn ofynol i deulaoedd rhai o hon- och i gontracto a'r undertiker yn fuan, ac y bydd i'r llywcdraethwyr naturiol gredu mai lladron ac ysbeiiwyr oeddech. Gyfeillion, na feddyliwoh mai codi eich beiau i'r gwynt na phigo brychau yw f V, amcan. Na, ceisio t ;nu da' inn o honofh yr wyf, fel y gellwch ynddo weled eich hnn&in, a gadael y Uwybrtm ffol. Go. be.thio bydd y darlu i yn foddion i atal y cyfeiilion yn Nhref jris r hag troedio yr un llwybrau. Beth pa b'ai rhyw ddy- eithfddyn yn dyfod heibio i'r tiir glof J. a nodwyd, ac yn dechreu eich boli bethfvddai eich hatabioa? PA le mae eich Evvrdd ? Pa le mae eich safoa ? Pan ddaw codi&d i'r wlad, ar ba safon y gellwch h&wlio y c) f'yw ? Ai ary safon newydd yn uaol a'r contracts, neu yr hea s&fon yn nriol a'r Bwdd ? Ie, y pethau hyn a'u cyflelyb a eilir eu gofyn i chwi sydd wedi difreicio' eich hunain o'r breintiau a'r manteision y buoch gy- maint am danytt. Wrth derfynu, dymunaf gyflwyno y pethau canlynol i'ch sylw. Os ydych aai lindagu pob gradd o gydweithrediad, oydymdeimlad, a pharch i'ch gilydd, ewch yn mlaen a'ch contracts. Os ydych am ddifodi pob safon, ond a ellwch ei wneud o dan ddyl&nwad yr egwyddor hon, 'Trecha treisied, gwana gwiedded?' Adnewyddwch eich con- tracts ac os ydych am adnewyddu yn y glofeydd hen ysbryd gyryddion oaeth. wasol Affrica a Daheubarth America, ychwftnegwch eioh butties. Neu os ydych chwi am weled heddwoh yn teyrnasu a chyfiawnder amgylchiadol yn oael ei fesur yn ddiwahaniaeth i bawb, ataliwch eu gwnead, a rhoddwoh heibio y rhai sydd wedi eu gwneud mor fuan ag y byddo amgylchiadau a rheol yn can. iatau. TEIXHIWB.

BOSS CWMAMAN A D. R.

AT WYR Y MELINAU ALCAN.

0 CWMAFON.

. YSTRADGYNLAIS.

CWMBACH.

CWMTVVRCH.

PENCLAWDD.

EISTEDDFOD CAERYNARFON.