Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

fclSTEDDFOD CAERYNARFON.

News
Cite
Share

fclSTEDDFOD CAERYNARFON. emriadaeth ar Farddoniaeth y Memrau Ehyddion. Y BMBIL&ERDDI.—PABEAD. Yr AH Ddosbarth. 8. Jonathan-Me sur.. cerdd hwn tua 460 o linellau. Y cymeriadan ydyct Arthur Owen a Bronwen. Lleoliad, *ynydd Du Sirgaer. Mao'r gerdd hon Qran y wieg allanol, sef y celfyddyd- jUitb, ya nghydag ystwythder a llithr- Vwydd ysgogiadaa, gyda'r goreu yn y (ffstadleuaeth; ond y mae yn colli mewn •jniadaeth. Ni choir ganddo y cread- liaethau newyddion hyny ag sydd yn todweddu amryw o'r cerddi ereill, eto y tiu rhyw dynerwch llednais yn rhedeg y eyfansoddiad o'r deohren i'r di- ^edd. Dyma ychydig linellau yn fcighraifft, Wrth odreu Mynydd Da Sirgaer, 'Roeld bwthyn bychan olyd, A ttiad a mam, a brawd a chwaer, Brcswylient j no n nghyd; Y tad oadd bwsmon diwy doeth, Yn hen Amaethdy r Cwm, A thrwy ei bur rinwedian coeth Nid oedd ei daulu'n llwm. daeth cwmwl da marwolaeth an y ty, claddwyd y tad a'r fam, r.ydr.r ferch yr ua amser, gan Arthur bach yn amddifad a diym- rssn ychydig; oud a hoff vjd, Arthur Owen an bitrchus d&u u'r Glyn, ;dd ef 'r un oed a Bronwen, A hanwyl fsrch pryd hyn: Bronwen faci 80 Arthur is chwareu llawer awr, iwn diniweidrwydd difyr, Wrth droed y Mynydd Mawr. Ja'dd Arthur er ,n ienano Fugeiliq praidd y Glyn, nid oedd dim ya diano Heb Bylw'r llano pryd hyn; Roedd el yn *dwa9n defcÚd Amaethwyr yr boll fro, Ae enwan y bngeiliaid Bob un oedd ar ei go'. v Idiltog—Taa 450 o linellau yw add alluog a phert hon. Y prif ydynt arthnr Pnw a Cherid- Ue yw llethr yr Wyddfa. Dygir aeth. garwriaethol i mewn i'r fel ag i I\mryw o'r lleill, lie ain cyfoethog yn oeisio ilftw a oroh, a hwnw yn ffafr-ddyn ei > mae yn diweddu yn lira an- 181 trwy osod y ddau garwr i or Naid am y pellaf, a'r neidiwr ^ael y ferob. Braidd nad yw Ja yn ddarlun rhy isel o ohwaeth r nod hwsmcwriaid cyfoethog ein .2 Er hyny y mae y gerdd hon o chel, ac yn Irwyth meddwl gall- zu^r eyfiredin. i Dym^eeiampl o 5k a*' ■■ Wyddfa nchelgrib, ,<, lUlol y mwswg a'r brwyn, a oddiwrth ddad wrd^ niasnaoiiQl, ghwmsi y deitaid rfr wyn, aim yno j dori'r dystawrwydd yraM i dros fyaydd a glyn, fareflid yr wyn a'u mamogau, m'id yr awel fwyn deaau, ca'c goglais y glaawelit a'r blodau, v. '-nedsat bugail Uon yn sjin, In nghwmnl ei anwyl gi, ..d syllu ar y djffryn h.4d, A'r bryniau yn eu brl rekloisiligalondaneikon, Gan Bwyn eu rhyddid cu, Acyny fan apherai-dlais Yn airiol gana sy'. < jiae Arthur yn yegrifenu llythyr, .sJll ei osod yn ymyl y llwjbr a gerdd- id oan Ce^idwe^ fel y byddaiyasicr O'I Yreifaith:— fit daow hi'n sefyil, yn orymu, ya codi, A llaw wan grynedig, a llith ynddi hi, *(tychai mewn syndod ar ei glawr gwyn a gwelai [gu 5 IShenwtnewn ysgrif 'mor hardd,' mecldafn Wer, pwy a aofonodd nis gallaf amgyffrei, Agoraf ef, jna oaf weled pwy yw, WO! Iroadi ei thaton yn ouro yn (jjflym, Uae n darlhn, mie'n gwrido, ha pwy P Ar- thur Puw. Al cbafodd amheaaeth o gwbi uu qfIe, I gyflwyno d imnan i sylw y ferch, &,na, roeddrhy debyg i fod yn wirionedd, OB hynod graarlawn ar droion yw saroh AIach adral i r plas a ohalon darfyaglyd, Igeisio unigtwydd i'w 'stafeil faoli glyd, 4ftawel fyfyrioar droion y borsu, Acyna eiateddtdd a'i goiwg o hyd At y bryidir, ^dffdrigfan y bujeil-lano teg ei tafyd, Ei hoff Hirthnr. JQ, Idwcd.1in 400 0 linell^yw hyd > gerdd, ond yn hwy onv oaj fod It awdwr wedi g<sod dwy Yil un In y peuillion dyitaf, or, Ctsisxo Cuddio gWftllau anftfas e, ge aonau ydynt RhyiJ Vyny-Wugail, ft Gwon- tidydd Prys o'r pjas.' fiygir i mewn 4dau gymeriad pw*tig ereil^ hiefyd, sef UroSydd mftb yr Habdt^ocOwen aer y g,satell, y rhai ill dau a geisient Gwen- ddydd; ond ei chariad hi oedd Bhys. Darluniad prydferth roddir yma o Bhys yn gosod ei lythyr otRu cyntaf yn y Deildy, a Gwenddydd yn ei ddarnio yn fan, ac yn ceisio gosod y darnan at en gilydd draohefn—y ddau yn cydgyfar- fod yn nhy y bwdd Iolo Ddu, Ac. Braidd nad yw yr awdwr yn catio ei gynllun yn rhy eithafol, ao i ymyl y gwrthun, wrth ddesgrifio Owen yn ffafr- ddyn tad y ferch, oherwydd ei olud,- trefniadau y briodas, mynediad tnb'r Eglwys mewn cerbydau, a myned mor bell a'r gwasanaeth, nes oedd yr yswain yn estyn y fodrwy i'w gosod am fys y ferch, pan y mae hi yn llesmeirio gan Alwam Bhys; ac yn y cyfwng, Gruffydd yn rhuthro o'i ymguddfan, ac yn try- wann Owen a chleddyf nes ei ladd yn yr Eglwys. Y mae'r darlun yn un oy. ffrous iawn, ond i raddau yn eithafol. Ar ol hyn dangosir tad y f arch yn marw, a Bhys a Gwenddydd yn cael y ffordd yngliriymuoo mewn p iodas. Dyma ychydig linellau o'r gerdd hon Ddarllenydd wyt ti'n earn yr hen hanesion mad' 0 oes i oes a gluda traddodiad yn dy wlad P Mae hon Wylit Walia'n orlawn o hen chwedlenon tlws, Ac arnynt y mae Anghof yn bygwth can ei ddrws; Yn mysg y ayml Fugeiliaid osir ohwedlau yn ddiri', O'r naill a'r llall oludasant hwy i lawr i'n dydd- iau ni; I'w myeg o'r byd a'i ddwndwt cymerais lawer hynt, I wraniaw ar raman.as hen ohwedlan'r dyddiia gmt; Nosweithiau difyr drealiais, ces ohwedlau prudd a lion, Hen Fagail imi roddodd sail y Fugeilgerdd hon. Un boreu mewn glwys ddeildy ar lan glan loew- bryd lyn Orweddai fel drych dysglaer yn ymyl oartreli thad; Y gwelid Gwenddydd dirion, merch brydfarth y Plas Qw fD, Y rian anwyl rifil j n lili dlysa'r wlad; Oen llawfaeth bach diniwaid, a blawog gyrliog „ gi, Yn unig yw'r cymdeithion sydd yno gyda hi. 'Roedd Gruffydd, mab yr Hafod, yn caralr eneth ldn, Efe gan bawb gvfrifii yn gawr hoi! !anc!an'r fro. Un cadam oedd a gwrol, fel proffer dysglaer dan A fflaohiai yn ei Iygaid-gwae'r on a'i digiai o I Un boreu dwedai Gruffjdd, gan dynuei gledd o'i .d wain,- Yn ngwyaeb haul 'rwy'n tyngu i ti fy miniog | gle d, Pwy bynag geisia'm thwystro i feddu Gwen- ddydd gain, Rhof ef ar allor angeu, yn aberth gwael i r bed d Ao Owain, aer y Castell, oedd yn ei oharu hi, x oyfoethocaf ydoedd o lanoiau'r eang wlad, Yn ddilys ef ga Gwenddydd, mawr gyfoeth a bri. Ao hefyd Owain iddi ddewisir gan ei thad. Mewn bwtbyn bach gwyagalohog O'r enw Tan- y bryn, 0 ddwndwr byd y trigai Y Bagaij hf fBhya Wjn J Hawrhydi ar el daloen Oedd wedi gwneud ei sedd, A dewrder llym diwyrni Argraff#yd ar ei sedd. 'Roedd Rbyø yn fardd a Bugail Yn fedrns oanai gerdd A medrus y bugeiliai Y praidd ar ddoldir werdd Addolid Gwenddydd brydferth Gan Rbys y Bugail tlawd AddoUad oarlad dirgel- Rhag myn'd yn destyn gwawd. Itae hon, fely dengys y dyfyniadau, yn g^rdd dda; er hyny nid yw i fyny a'r rhai sydd yn ffnrfio y dosbarth blaenaf. (JFto barhau).

GILFACH GOCH. v

LLITH Y BARCUD.

CAERFFILI.

BOSS CWMAMAN A D. R.

FFOREST FACH.

ENWOGION SIR GAERFY