Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

AT MR. LLWYNOG.

j, ^ILIPUTIAN L'ERPWL.

GWERSI I'R ALCANWYR.

News
Cite
Share

GWERSI I'R ALCANWYR. GWERS x. Dafydd.-Beth yw eich helynt heno fechgyn; yr ydych wedi cy far fod yn gryno am unwaith eta. Rhydderch. Y mae genyf fi un new- ydd cysurus beth bynag. Clywais fod meistri 0—b—a wedi bod cystal a'u haddewid, drwy ddychwelyd ptia eu gweithwyr. Talwyd y bechgyn yno am yr wythnos gyntaf o'r mis hwn yn ol yr hen bris. Morgan.-Da, do; ie, yn wir, da letatr. iaid; ond a oes rhyw beth yn y atori fod gwaith y bechgyn yn cael ei gadw yn ol gogyfer a hyny. Dywedir fod bechgyn y felin yn gorfod rnoddi rhyw ddeg o flychau bob pythefnos. Siencyn.—Ar bwy mae y bai am hyn, onidar y gweithwyr am oddef hyny? Tebyg pe ceid rhai o honynt i wrthwyn- ebu ymddygiad creulawn a Uadradaidd fel yma, y byddai yno lawer yn barod i'w bradychn, ao i ddweyd mai eu haedd iant fydaiEki eii picio o'r lie am gynyg dadguddio y fath ladrad. 0' Dafydd.—Boneddigeiddrwydd Sienc- yn; mae yna yn ddweyd cryf iawn. Hyderwn nad yw meisbri caredig 0—b, —a yn euog o gadw yn ol enillionen J gweithwyr er ffugio rhoddi iddynt yr, hen bris, er y gwyddom fod pob ystryw j yn oael ei ddefnyddio y dyddiau hya i, lenwi llygaid y gweithwyr; mae gwyr y r f! flEugenwau wedi bod wrthiyn ddiwyd ynr y South Wales Daily News yr wythnos y ddiweddaf yn codibwganauiddybbirynu yr ofnns. Hawdd iawn yw yagrifenu dan enw "A Poor Tinman," ond peth arall yw cael calon ddigon OBtyngedig mewn meistr alcanaidd i newid ei sefyll- fa a'r Poor Tinmcm. Gwyddom am rai fa o gylch yr wythnos aeth heibio yn casglu addewidion am nifer digonol o felinau er atal y gweithiau am ddau ddiwrnod o bob wythnes, ac y mae yn wir fod un o'r rhai hyny wedi bed yn tinman, ond nid poor tinman; felly, nid all estyn cydymdeimlad a'r poor. Yn y wers ddi- weddaf yr oeddech yn son am resymau pobl yn erbyn undeban g gweithwyr; dyma beth ydyw cyfyngu ar diriogaeth ^musnach rhydd. Shon Dafydd.—Clywais i mai eaomol y gweithwyr a dywedyd yn eu ffafr oedd yr ysgrifenwyr yn y Daily News. Caleb.—A chlywais inau mai iechyd y fasnach oedd mewn golwg ganddynt wrth weithio llai o amser. Dafydd.—Ni adwaen i eto yr un yn mhlith y meistri alcanaidd nad yw yn proSesu gwneuthur ei oreu i'r gweith- wyr, y cymydogaethaa, a'r fasnach; ond proffes ydyw, a dim ond proffes yn nnig. Er eDgraifft, cymerwn un o'r ddau a fa yn canvasio nifer digonol o felinau i atal y gweithiau. Y mae yn un o'r bonedd- wyr caredisaf ag y bam yn siarad erioed, yn ddyn &efyddol o'i febyd, yn ddiar- gyhoedd mewn buchedd a defosiwn; ond am ei gysondeb a'i hunan fel meistr, y mae yn ddiaretol. Pan oedd efe o gylch yn ceisio gan feistri ereill i atul eu gweithiau, yr oedd ei oruchwylwyr yn gytu ar eu weithwyr am ychwaneg o waith; dechreu am pump yn y boreu, ctlyn hyd saith yn y rhwyr, heb gofio na Miotory Act, Sanitary Act, nao un Act arall: cael y deugain blwch y dydd cedd yn ihaid, ac i ba beth yr a efe o gylch, onid er gwaghau y marchnadoedd ? ac nid efe yn unig, cofiwch, ond yr oil o honynt. Y maent y bodau pedfeithiaf pan ar lawr goruwchystafell y Cameron Arms, ond pan y n private rooms y swyad- feydd, yn gyiU ar y goruohwylwyr, er cael y rhai hyny yn ddigon ciaidd i yru ar y caethion, dyna'r fan mae cael golwg feirniadol arnynt hwy. Ysgrifenu yn ffafr y gweithwyr yn wir! Na, fechgyn, Saidiwch cymeryd eich hudo a'r fath wyll. Cofiwch hyn, mai po debycaf i'r gwirio edd y bydlo celwydi, mwyaf anhawdd ei adnabcd, ac am iechyd y fasnaoh,&c., nid yw Jy.a mhellach ya eu cyfansoddiadeu na boen eu tefodfu. Joshuai—Clywais i eu bod yn myned i atal y gweithiau un wythnes o bob tair o'r dydd cyntaf o Fehefin, hyd y dydd diweddaf o Ragfyr y flwyddyn hon. Dafydd.—EEtHai hyny, ac efallai hef- ydybyddiraiohonynt wneuthur llai o waith; ond nid yr oil o honyr t, obleg- yd pan fuont yn gweithio felly ddiwadd. af, bu rhai o honynt yn gweithio drwy'r nos un Los Sadwrn, ac yn darfod ar foreu santaidd dydd yr Arglwydd; a phe siaradech a'r rhai yma am eu ym- ddygiadau, celech wybod eu bod yn cyf- iawnhau eu hunain fel yr hen deulu hyny yn Paleetiiia gynt—pob un am fryohau eu cymydogion, heb gefioeu trawstiau ew. hunain. Heblaw hyny, mae yna anghyfat tulwch mawr mewn manteision i d'oi gwaith allan ganddynt. Mae melin&u mawrion i h->i o honynt yn abl troi pump, chwech, a saith cant yn yr wythnos, tra nad yw eiddo y lleill yn allnog i droi t i chant a haner. Y mae rhai o honynt hefyd yn gyfoethog iawn, wedi bod yn bwyta. mereu gweithwyr am flynyddap. lawer. pan nad oedd cynifer yn yn y fasnach ag sydd heddy w; ac holl ymgais y rhai hyny ydyw cadw y gweith- ianyn segur drwy rym dirwyon trymion, er c^el y rhai sydd a dyledion trymioxi ar eu gweithiau i fyned yn fethdalwyr. Ond b&th am y gwersi rhifyddol boys, a yw rheol dycnweliad wedi ei dysgu yn drwyidl. J. Jones.—Y mae y rhan fwyaf o honyLt wedi dysgu hono, ac yn barod weithian i wynebu ar y rheol enraldd- neu y trichyfeiriol fel y gelw rhai hi. Grwn y bydd i Rhyddorch adrodd deffiu- iau y rheol hon. Rhyddorch.—Gel wir y rheol hon yn rheol y tri am ei bod yn nodi t i ffigwr i gael allan y pedwerydd. Gelwir hi rheol y trichyfeiriol, am ei bod yn dang cs peithynas y naill ffigwr a'r Ilail, neu gyfeiriad y naill at y llali; a 'gelwir hi yn rheol y cyfartaliad am mai cyfartal- edd, ydyw ei g^fyniadau; a geiWlr hi yn rheol euraidd, oblegyd ei gwerth a'i defnyddioldeb mewn rhifyddiaeth. Y peth pwysicaf yn y rheol hon yw deall pa fodd i osod ffigyrau i lawr; hyny yw statio y cwestiwn yn ei Ie. Ar 01 gWLead hyny yn iawn, y cwbl sydd yn eisiau wedi hyny yw lluosogi yr ail ffigwr a'r trydydd, a ch/frauu y swm a'r cyntaf; ac ond gweeud hyny yn iawn, byddwoh yn sicr o gael yr atob, sef y pedwerydd. ffigwr, y swm gofynol yn y cwestiwn. Y mae holl ofyniadiu y rheol bon, o'r natar yma. Sylwer yn fanol, os cyst 10 o flychau., 9 o bnnoedd, pa faint a gostia 96, a byddwn yn eu statio fel yma, Blychau Ulychau £ 10r 96 .9, 'fit il fUMjlXt V: 9 L- V v i«<I i -irt btwiijijt; /rtehntjq v. £ IV -ni:o floie V^ ih\864 i I' :r £ 86—4 Dyma y pedwerydd yn awr wedi ei gael, sef pris y 96 o flychau fel yr oedd 10 o flychau i 96 o flychau, felly yr oedd 6 o bunoedd i 86 o bunoedd a 4 swllt. Dafydd.-—Gwych iawn Rhydderch, dysged pob un o honoch y diffiniau yu drwyadl ar gof, a gwnewch gofio mae wrth osod y gofyniad i lawr rhaid gof- alu am i'r ffigwrcyntaf a'r ail fod o'r un natur. Os blychau fydd y cyntaf, blych- au rhaid i'r ail hefyd fod, neu os pwysau neu fesurau fydd y cyntaf, hyuy hefyd fydd rhaid fod yr ail, a'r trydydd ffigwr o'r un natur ag y gofynir am dano yo y cwestlwn, pa un bynag a'i arian, pwysau, neu fesurau fyddo. Ar 01 gosod y tri ffigwr i lawr yn y modd yna, dyohwuler hwy i'r enw isaf t nodir yn y swms. Os ownsiau, pwysi,chwa teri, cauoedd, Ac., dychweler hwy i ownsiau, a'r un modd gyda'r mesurau, dychweler yr ail i'r enw lleiaf, a cheir yr ateb yn yr un euw ag y byddis wedi dychwelyd i ffigyrau gof- ynol os ownsiau fydd yr enw lleiaf, cyfraner a 16, er cael y nifer o bwysi, 28 er cael y chwarteri, a 4 er cael nifer y canoedd, Ac., fel y byddo yr achos yn galw. Os edrychwch i'f Tinman's Com- panion, tuda). 319, cewch y ffordd i weithio allan pwysi gwahanol fathau o flychnu o'r nn safon wrth y rheol hon. Glynwch wrthi yn awr, dyma chwi wedi dyfod at byrth y dirgelion, astudiweh y ]]yfr a bydd yr holl wybodaeth anghen- rheidiol yn ciddo i chwi. Nos da bawb o honoch.

CORN Y CYMBO GWYLLT.

EISTEDDFOD GERDDOROL ABERTAWE.

COR LIBANUS, TREHERBERT. ■

YR HYN A ^LY^WAIS.

Gohebiaethau.