Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

- Y NOFEL: EINION HYWEL-

News
Cite
Share

Y NOFEL: EINION HYWEL- (Buddugol yn Eisteddfod ddiweddar Aberdar.) PENOD XVII. DDARLI;s:"Y])D hoC Rhoddwn dro am Einioii unwaith etc. y mae ar yr hen gTaig er's amser beilacb. Gadaw- som ef yn nghanol y nos ar dymhestl oihadwy ie, yn crynu mewn ofn di- gyffelyb. Pan agorodd y wawr ei hamrantau mawrion, canfyddodd y baehgen ei fod wedi ei daflu i ynys goediog yn nghanol y weilgi, a bnan y deallodd fod o'i mewn fwystfilod lawer yn trigianu, er na chanfyddai yr un. Cododd o ben y graig a theithiodd yn araf trwy yr anialdir peryglus hyd nes yr aeth i lanerch fechan hynod bryd- ferth a cban fod y wybren mor glir ar ol y dymhestl y noson flaenorol, yr oedd yr haul yn anfon ei belydrau byw i lawr nes oedd y gwres bron yn ang- herddol. Eisteddodd ar y llanerch, a thrwy ei fod bron |newynu, gweddiodd yn daer ar Dduw am ei achub, oblegid yr oedd yn gweled yn eglur nad oedd dim yn ei aros ond marwolaeth yn y fath ynys anhysbell. Wedi gorpben ei weddi dclifrifol cododd ar ei draed ac edrychodd yn ei ymyl, ac er mawr gysur canfyddai rywbeth yn dyferu dros ddarn o'r graig gerllaw, a thrwy fod ei syched yn angherddol, bnan y rhoddodd ei enau o dan y dafnau. A belli yd oedd ond mel yn rhedeg o gell yn y graig. Ar ol ymddigoni, cododd n ar ei draed, ac er dychryn clywai ryw swn yn y goedwig yn mhen draw y lanerch, a chan dybied mai bwystfil ydoedd, dringodd i ben,coeden fawr a brigog oedd yn ei ymyl. Ond gyda ei fod yn eistedd ar un o'r canghenau preiffion canfyddai ddyn yn ymwthio i'r llanerch a'i wisg yn profi ei fod wedi bod mewn ymdrechfa galed. Eistedd- odd wrth fon y pren yr oedd Einion ar ei frigyn, gan ochneidio yn ddwys, a dweyd wrth Dduw ei fod ar drengu gan syched, a dynmno yn daer am war- edigaeth. Gyda ei fod yn dystewi, dyna Einion, o ganol y dail, yn gwaeddi arno am syllu yn ei ymyl, ac yfed o'r IF or, yn y graig. Ar hyn dyna y .), L n iruan Puddiedig yn ei chanfod ac yn codi yn araf i yfed o'i chvnwysiad mel- us a hyfryd, a chan dybied fod Duw wedi anfon ei angel i'w dangos iddo, syrthiodd ar ei ddeulin eilwaith a di- okhodd yn wresog am ei anfoniad, ac am y ffynon yn nghanol y fath anial- dir dyeithriol. Pryd hyn yr oedd Eiuion yn disgyn, ac erbyn i'r gweddi- wr gyiodi yr oedd baehgen ieuanc llath- redd yn sefyll uwch ei ben. A phan ei gwelodd, llanwodd ei galon a llawen ydd, a gwaeddodd a'i holl nerth. 0 gyfaill 0 ba le y daethost i'r fath le a "hwn." Yna y dywedodd Einion, y gallai yntan ofyn yr un gofyniad iddo ef. Yna dechreuodd adrodd ei hanes ie, "ei fed wedi ei chwythu oddi ar fwrdd y llong i'r mor yn nghanol rhy- ferthwy y noson flaenorol, a thrwy ryw fodd Dell gilydd iddo gael gafael mewn darn o bleneyn yn ngbanol y teniu, a'i fod wedi dal ei afael nes iddo gael ei dafiu i ben un o'r creigiau oedd ger- Haw 0 fel yr oedd y gwrandawr yn wylo, a hyny oherwydd fod y bach- gen wrfch adrodd ei helynt yn dweyd ei hanes yntau, ac wedi i Einion derfynu, dechrenodd y truan lefaru fel hyn Morwr ydwyf fi o Aberdovey, a'r llcng yr oeddwn ynddi yn rhwym i Peru 'ond yn yr ystorm neithiwr bodd- wyd fy Loll gyfeillion, fel mai myfi yn nnig & ddiangoid, ac y mae ysgerbwd einllong ar lan yr ynys gerllaw, ac os deuweh gyda mi, ni awn ati i'w chwilio cberwydd efallai fod peth ymborth ynddi "heb ei Iwyr ddifa." Felly y bu, a da." wy yn ymwthio rhwng y drain a'r ndcTi dyryslyd, ac o'r diwedd yn cyrbasdd yr hen lestr: a chan fod y mor wedi treio aethant i mewn i'w hys- tiysa-Li, pa rai oeddynt yn hynod ddryll- iedig, ac er eu mawr, gysur cawsant ya ei choudcd lawer o ymborth heb fod Demawr gwaeth, ac yno y buont am rai wYthr.osau. Y dydd aent allan i'r y r, y s, j:, nos ymguddient yn y Hong, a thrwv ev bod wedi cael amryw arfan. tan a defuyddiau saethn yn y llestr, yr oeddynt yn lladd toraeth o anifeiliaid gwylltion i gael eu cig. Eto, yr oedd- ynt vn g weled fod yr ymborth yn treul- io yn g;/fS.ym-gyflym, ac os na ddeuai gwaredigaeth heb fod yn hir, y bydd- L- ent heb ddim; ac i dreio am ffordd i fyned oddi yno, dacw Einion yn dringo i ben coeden uchel a dyfai uwch ben y mor, ac wrth un o'r brigau uchaf yn hongi^n baner goch, yr hon a gafodd honep baner goch, yr hon a gafodd I yn y llong. Ffordd lied ysmala i gael gwaredigaeth, onide ? Ond yn mhen pedwar diwrnod canfyddent yn y pell- der draw rywbeth tebyg i long, a bron yn union canfyddent gwch yn hwylio tnag at yr ynys; ie, yn gymwys i gyf- eiriad y faner goch, ac er mawr lawen- t ydd i gyfaill Einion, canfyddai ei frawd ei hunan yn disgyn ar y lan Khed- odd ato, a chusanodd ef yn wresog, ac wedi chwilio yr hen ysgerbwd, dacw y bad yn dychwelyd ac Einion a'i gyfaill ynddo. Ac 0 pan ddeallodd y bach- gen amddifad mai i Peru yr oedd y Hong hon eto yn myned llanwyd ei fynwes a llawenydd, oherwydd yr oedd wedi penderfynu myned yno trwy ryw fodd neu gilydd os na chyfarfyddai ag angeu ar y ffordd. Yn mhen enyd dacw yr hwyliau yn cael eu lledu i'r awelon, a'r llestr mawr yn symud yn ei flaen, ac mewn ychydig ddyddiau cyrhaeddasant y porthladd dymunol, ac wedi cael mordaith hyfryd. 0 Einion. dacw efyn awr yn ffarwelio a'i gyfaill hoff, ac yn eyfeirio i ganol y wlad eang a dyeithriol; ie, nid oedd yn adwaen yr un dyn, eto, parhaodd i deithio ynwrol. 0 ei d'lodi, nid oedd ganddo yr un geiniog i dalu am ei ym- borth. Pwy all draethu ei deirmad pan yn cael ei hwtio yn wag-law oddi- wrth ami ddrws ? 0 yr amddifad! Pa galon na theimla drosto yn nghanol gwlad estronol; ïe, yn grwydryn di- gartref Un diwrnod dacw ef yn cer- dded yn araf at un o'r palasau gwychaf yn yr holl wlad. $

GOGONIANT DYN YN EI SYL-WEDDAU…

BEIRNIADAETH CYFARFOD CYSTADLEUOL…

-')WY DYLEDSWYDD OEEFYDDWYK…

BEIRXIADAETII Y PAR HOSANAU.

-'----'-+----,---LLUEST Y…