Hide Articles List

4 articles on this Page

[No title]

Yn 01 o'r Gorllewin.

News
Cite
Share

Yn 01 o'r Gorllewin. TEITHIO GARTREF DRWY KANSAS. [GAN MISS ELLIN OR WILLIAMS, CASTLE-ST.] Ar ol treulio dau Sul yn Emporia-un sych, braf, a'r llall yn un gwlawog enbydus -yr oeddwn i fyned i Lebo ar ymweliad a fy nheulu-Robert Edwards o Pant Gwyn, ac Ann Howell o Llechwedd y Fwyalchen, Llanuwchllyn, gynt. At hyny, yr oeddwn i siarad am Sul yn Arvonia a Lebo. Daeth diwedd yr wythnos ac yn amser i mi fyned at fy nghyhoeddiad ond, ddydd Iau, dyna y cwmwl yn tOIi, meddai pobl Emporia. Wel, wn i ddim pa fodd y golly ngwyd y fath gawod erwinol ar y tdaear, ond gwn hyn, fod pob heol yn afon mewn byr amser, ac onibae fod preswylfa L. W. Lewis, lle'r arhoswn, ar godiad tir, mae yn debyg y buasai genyf rywbeth i'w wneuthur heblaw ysgrifenu y llythyr hwn heddy*. Dyna yr ystorm a mwyaf o farddoniaeth ynddi a welais erioed! Disgynai y gwlaw yn byst unionsyth, y mellt fel ymryson ehedeg, a'r ddaear yn crynu gan roch y taranau. Gwnaed dinystr mawr ar gnydau ac anifeiliaid; ond ni chollwyd byw- ydau dynol yn y rhyterthwy. Ddydd Gwener yr oedd yn amser eto i mi hel fy mhac am Lebo. Clywais lawer o son am lifogydd Kansas, a dyna fi yn gorfod sylweddoli beth oedd eu heffeithiau. Yr oedd Mr. Roberts, New York, a minau yn hwylio cyd-deithio i Lebo, pryd y caw- som ar ddeall nad oedd y tren yn gallu tramwy, felly gadawsom hyd ddydd Sadwrn, a dyna hi yn waeth fyth. Yr oedd y dyfr- oedd wedi codi a myned a darn o'r ffordd i'w canlyn. Dyna ddyryswch yn awr; yr oedd Mr. Roberts wedi croesi mor y Wer- ydd dros naw deg o weithiau yn ddiogel, a dim eisieu boddi mewn rhyw ddwfr bach fel oedd yn Kansas, a minau wedi cael fy nghadw rhag peryglon yn y ddinas am amser hir, a dim yn mentro fy mywyd ond yr oedd Lewis yn dyweyd fod pregethwr i gadw ei gyhoeddiad, ar unrhyw gost; ac nid ychydig o drafferth a chost a gymerodd y boneddwr Cristionogol i fy nghael i Arvonia erbyn oedfa boreu Sul. Yr unig ffordd oedd myned gyda'r tren i Reading, hyny o fewn chwe' milltir i'r capel; a cban fod y ffordd yn ddrwg ar ol y llif, a'r nos yn dod, nid oedd gobaith myned i ben y daith y diwrnod hwnw, a minau yn hollol ddieithr yn y parth hwnw o'r wlad. Yr oedd Mr. Lewis wedi anfon pellebyr at fy nheulu i ddod i'm cwrdd, ond yr oedd rhywun esgeulus wedi cadw y pell- ebyr yn ei logell am dair awr. Ond yr oedd fy nghyngorwr doeth a gofalus wedi rhag- weled yr helbulon a allai ddod i'm cwrdd ac wedi rhoddi llythyr yn fy Haw i'm cyfl- lwyno i drugaredd Cymry Reading; ac mae llythyr ag enw L. W. Lewis, Emporia, arno yn gystal a dim fedr d} n gael yn ei feddiant i fyned trwy ganolbarth America. YN ARVONIA. Wedi myned mor bell ag yr elai y ger- bydres, dyna Mr. Roberts a minau'n hwylio am) stôr J. Griffiths i ddyweyd ein helyntion, a fi i gyflwyno fy llythyr, a dyna ddigon. Cawsom gartref diogel am y noson. Boreu Sul dyma Mr. Griffiths yn ein harwain yn ddiogel ac yn brydlon i ddechreu y Saboth yn Arvonia. Os oedd fy llawenydd yn fawr am gael cysgod yn yr ystorm, yr oedd llaw- enydd y teulu yn fawr wrth fy ngweled; Mrs Griffith yn hanu o hen deulu parchus Wat- kins o Lanuwchllyn, llawer o ba rai sydd yno yn bresenol. Pan yn cerdded yr heol adnabyddwyd fi gan deulu arall oeddwn wedi cwrdd yn New York, tra yn aros yn Nghartref y Cymry, sef Mr. a Mrs. Humphreys, hwy yn myned i'r Hen Wlad a ninau yn dod oddiyno. Wel, dyma fi yn ddigon poblogaidd yn Reading i gael unrhyw beth a fynwn, ac aros yno cy- hyd ag eisieu. Daeth boreu Sul yn llawer rhy fuan a dyna ni yn cychwyn trwy wlad doreitbiog Kansas. Yr oedd pob cvimwl wedi cilio oddiar fron y ffurfafen, Duw wedi gwisgo'r ddaear a'i ogoniant pob glas- welltyn ar y Uawr, pob blodeuyn ar ochr f ffordd yn cicdfori enw y Crewr; yr adifeil- iaid yn prancio eu diolchiadau, yr adar coch- ion, melynion a gleision yn scipio ar hyd Y brigau, gan ganu can o fawl i Awdwr bywyd. Dyna ni mewn pryd at yr Ysgol Sul, yr honi gynhelid cyn yr oedfa. Daeth yno gapelaid Ilawn o bobl, a hyny trwy anhawsderau,- oblegid yr oedd y dyfroedd yn cau eu ffyrdd. Yr oedd gweinidogion parchus y lie yn fy' nghroesav u ac yn foddlon helpu eu goreu, am fod genyf ddiwrnod caled o'm blaen. Yr oeddynt wedi trefnu i mi siarad dair gwaithf yn Arvonia y boreu yn Gymraeg, yn Lebo y" prydnawn, a'r nos yn ol i Arvonia i anerch y bobl ieuainc yn Saesneg. Dechreuodd Mr. Roberts gwrdd y boreu; y Parch. Mr. Evans y prydnawn, a Dr. Todd Jones yn yr hwyr, y ddau enwad yn unedig am y Sul. Cawsom Saboth ben igedig. Ni welais er pan wyf wedi gadael Llundain y fath gynull- eidfa o bobl ieuainc ynghyd ag a welais yn Arvonia nos Sul. Galwyd cwrdd y bobl ieuainc ar ol i mi ddiweddu, ac er mawr syndod i mi arosodd yr oil o'r bron i mewn. Mae hyn yn glod mawr i'r gweinidogion sydd ) n Ilafurio yn y cylch hwnw nad ydynt yn esgeuluso yr wyn sydd dan eu gofal. Teimlwn yn flin iawn ar ol bod yn y cer- bydau gymaint ar hyd y ffyrdd garw, anwas- tad a thyllog. Da oedd fod gan fy nghefn- der ddigon o geffylau yn barod i'w newidf onide nis gallasem wneyd y teithio o fan i fan. Nid byth yr anghofiaf yr olwg o amgylch y capel y buarth yn ddu gan gerbydau a cheffylau. Wrth i ni fyned ar hyd y ffordd adref yr oeddym fel Pharaoh a'i lu, rhai ar feirch, ereill mewn cerbydaur a'r bobl yn gorfod rowndio milldiroedd am fod yr afonydd wedi codi mor uchel. Treul- iais ychydig ddyddiau gyda'm teulu a chy- feillion caredig, gan anerch y Cymry yn Lebo nos Fercher, ac addaw myned yn ol i anerch y bobl ieuainc yn Saesneg. Yr oedd yn rhaid i mi fyned i Emporia at y Sul, gan- nad oedd J. M. Hughes wedi dychwelyd.

Bwrddy 'Celt.'

Barn y Bobl.