Hide Articles List

4 articles on this Page

LLYFRAU NEWYDDION.I

Dwrdd Yg Celt. P

News
Cite
Share

Dwrdd Yg Celt. P Bu'r Gol. yn y wlad, yn ddiweddar, yn ceisio setlo yr helynt holl-bwysig sydd rhwng Hwfa Mon a'r Prif Fardd Pendant: ac oni bae am alwadau'r coroni, buasai yno eto, ond llwyddodd i ddychwelyd mewn pryd i uno yn y siomiant. Nid oedd gohiriad y coroni, er hyny, yn beth anisgwyliadwy iddo. Paham, meddech? Wel, onid oedd materion Hwfa a Gwilym Cowlyd heb eu setlo a sut y gellid cario'r gweithrediadau ymlaen heb gynrychiolydd teilwng o Orsedd henafol y Beirdd ? Na, gyfeillion, y mae'r pwnc hwn yn fwy nas gall hyd yn oed Chamberlain ei benderfynu, oherwydd y mae'r Prif-fardd Pendant wedi ceisio gosod y scriw ar y gwr o Firmingham, ond no go yw hi hyd yn hyn. Credai'r Gol., unwaith, ei fod yn gweled ymwared. Cofiodd stori'r ddau hwrdd yn ymladd am y twmpath glaswellt, a'r modd y daeth yr oenig yno i'w bori tra y buont hwy yn cornio. Gyda'i awydd naturiol am heddwch, aeth i chwilio am yr oenig diniwed, drwy ofyn i Morien ddod i'r wyl yn Westminster, tra y buasai y ddau hwrdd (cofier yn yr ystyr ffigyrol neu farddonol yn unig) yn setlo'r mater. Ond wnai hi mo'r tro. Pan ddaeth o hvd i Morien ar Gaer Moesau, yr oedd y gwr hwnw yn rhy brysur i gymeryd rhan yn y coroni. Yr oedd ef yn rhywle yn hanes pell y cyn- ddiliwiaid, ac yn olrhain hanes yr Iorwerthiaid yno, a mynai mai lat, warth oedd tarddiad yr enw. Ni fynai mo'r Gol. hyn, ond nid oedd o un defnydd dadleu a'r Ser-weledydd o Forganwg, a chan hyny, aed at fater lleol, a deallodd fod Morien yn brysur ysgrifenu Hanes lleol, a gwir Hanes, cofier, a rydd lyfrau hanes fel eiddo O. M. Edwards allan o'r golwg i rywle. Y mae, eisoes, wedi cyrhaedd mor bell ymlaen yn yr Hanes fel ag i gofnodi yn y trefniant boreu rhwng yr lor a'r Mab. Penderfynu i greu dyn"; ac, wrth gwrs, bydd adeg y Diliw a hanes Dafydd ond pethau megys doe i wr o hanesydd fel Morien. Gan ei fod, felly, mor brysur, rhaid oedd myn'd at Gwilym Cowlyd a Hwfa eu hunain a cheisio eu perswadio i ddod i delerau er mwyn Heddwch ac Urddas yr Orsedd, heb son am urddas y Brenin. Yr oedd Hwfa druan yn llesg, ond yn gwella yn dda er hyny, ac mewn ysbryd hollol barod i gyd- fyned a galwad y Brenin; ond am Gwilym 1 Wei, Gwarchod ni oil!! Yr oedd yr hen frawd yn hollol anghymodlawn. Adroddodd y Gol. iddo ei neges. Dywadodd am bwysigrwydd yr amgylchiad. Cyfeiriodd at ddywed- iadau Taliesin, ac ereiil, am waith y coroni. Ad- roddodd weddi'r orsedd o chwith, a llu o bethau ereill, ond ni wnai dim mo'r tro i'r Archdderwydd o Lyn Geirionydd ond bod yn bresenol ym Mynachlog Westminster. Nid wyf yn myn'd i osod y cleddyf hwn yn y wain meddai, nes bo pob gelyn i'r Orsedd wadi ei lorio wrth fy nhraed .1; ac wrth waled ei wedd fyg- ythiol diangodd y Gol. ar unwaith gan gyrhaedd Llundain mewn pryd i dierbyn y newydd chwerw am lorwerth. Erbyn hyn, y mae yn rhyw led-gredu, fod a fyno dylanwad Gwilym a'r cyfan. Wet, fe geir gweled. Mae nifer o ohebwyr yn aros eu tro. Diolch, frodyr, am eich amynedd.

CYMDEITHAS CYMRU FYDD.

[No title]